عربستانسعودی و اسرائیل برای بهبود رابطه اقتصادی مذاکره کردند
به نام صلح، علیه صلح
برای اولینبار از 69 سال پیش به اینسو، یعنی از زمانی که اسرائیل سرزمینهای فلسطین را اشغال کرد و رژیمی خودخوانده روی آوار و آوارگی فلسطینیان بنا نهاد، پادشاهی عربستان سعودی و اسرائیل برای به راهانداختن روابط دوجانبه مذاکراتی پنهانی را پیش میبرند. این خبر را روز شنبه روزنامه تایمزلندن به نقل از منابع عربی و آمریکایی منتشر كرد و ارتباط اقتصادی میان دو طرف را گامبهگام خواند. گرچه به گفته منابع، هدف از این گفتوگوها آغار رابطهای اقتصادی است، اما همین روابط هم میتواند مانند زلزلهای چشمانداز سیاسی منطقه را بلرزاند. موافقت عربستان سعودی با چنین اقدامی میتواند نشانهای باشد به کشورهای عرب و سنی منطقه برای کنارگذاشتن دهها تحریم و موضعگیری سیاسی ضداسرائیلی و شروع تلاشی برای شکستن یخ رابطه با رژیمی اشغالگر. روزنامه تایمز اسرائیل اما گزارش داده که مقامات نزدیک به عربستان سعودی این خبر را رد کرده و آن را افکار واهی و پوچ بخشی از دولت دونالد ترامپ خواندهاند. با این همه روزنامه تایمز به نقل از منابع سعودی و آمریکایی، جزئیات این رابطه را نیز منتشر کرد و نوشت دامنه روابط اقتصادی و تجاری این دو کشور در مرحله نخست به مواردی مانند امکان فعالیت تجاری شرکتهای اسرائیل در خلیجفارس و امکان پرواز خط هواپیمایی ملی اسرائیل در حریم هوایی عربستان سعودی محدود خواهد بود. در دو سال گذشته چندین گزارش درباره تماسهای پنهانی اسرائیل و عربستان سعودی در رسانهها منتشر شد که تحلیلگران عمدتا از آن بهعنوان تلاش برای هماهنگی دو طرف علیه ایران یاد کردند. بااینحال پیشبرنده رابطه جدید احتمالا «جرد کوشنر»، مشاور و داماد دونالد ترامپ، رئیسجمهوری ایالاتمتحده، است؛ کسی که بنا بر گزارشها رابطه نزدیکی با «محمد بن سلمان»، جانشین ولیعهد و وزیر دفاع عربستان سعودی، دارد. در جریان سفر اخیر هیئت آمریکایی به ریاض جرد کوشنر و محمدبنسلمان در موضعی نزدیک به یکدیگر بهبود روابط دو کشور را گامي مهم در برقراری صلح میان فلسطین و اسرائیل خواندهاند. حال آنکه «جیسون گرینبالت»، نماینده دونالد ترامپ در امور خاورمیانه، به رویکرد سنتیتر در روند صلح نظر دارد. اگرچه برخی تحلیلگران هرگونه پیشرفت در روابط دو کشور را موجب افزایش تنش موجود در منطقه میدانند، منابع سعودی با استناد به وعده دونالد ترامپ بهبود روابط دوجانبه با اسرائیل را گامی در رسیدن به توافق نهایی صلح در خاورمیانه ارزیابی میکنند. ماه می گذشته هم نشریه اسرائیلی «آروتز شوا» گزارش داد عربستان سعودی و برخی شرکای منطقهایاش نظیر اردن و مصر از کانالهای مختلف برای ازسرگیری مذاکرات خاورمیانه به اسرائیل پیام دادهاند. جولاي گذشته هم «انور اشکی»، ژنرال بازنشسته عربستانی که در دولت و ارتش عربستان سمتهای زیادی داشته، به همراه هیئتی از دانشگاهیان و تجار عربستانی به اسرائیل سفر کرد و با ژنرال «دور گلد»، مدیرکل وزارت خارجه رژیم اسرائیل و تعدادی از اعضای کنست دیدار کرد؛ دیداری که روزنامه اسرائیلی «هاآرتص» آن را بسیار غیرمعمول خواند. در آن زمان یکی از نمايندگان مجلس اسرائیل، این دیدار را گام استراتژیک پادشاهی عربستان برای نزدیکشدن به اسرائیل عنوان کرد و حالا به نظر میرسد این رابطه در حال پیشرفت است. چشمانداز بهبود روابط اسرائیل و عربستان احتمالا در تصمیمگیری ریاض و متحدانش در بهحاشیهراندن دوحه هم بیتأثیر نبوده است. پیشتر «آویگدور لیبرمن»، وزیر دفاع اسرائیل، گفته بود شکاف دیپلماتیک میان قطر و دیگر کشورهای عربی حاشیه خلیجفارس حامل فرصتهایی برای همکاری خواهد بود. اما او مرتبطدانستن راهحل مناقشه فلسطین با بهبود روابط اسرائیل و دیگر کشورهای خاورمیانه را اساسا اشتباه خوانده و گفته بود: «کشورهای عرب نه برای اسرائیل و نه به دلیل مسئله فلسطین روابط خود را با قطر قطع کردهاند، بلکه آنها از تروریسم اسلامی تندرو هراس داشتند». از سوی دیگر، «بنیامین نتانیاهو» نخستوزیر اسرائیل، پیشتر از بهبود روابط میان اسرائیل و کشورهای میانهرو عرب منطقه بهعنوان راهی برای پیشبرد صلح سخن گفته بود. در مقابل رهبران فلسطینی صلح بین اسرائیل و فلسطین را پیشنیاز عادیسازی روابط میان کشورهای عرب و مسلمان با اسرائیل میدانند.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.