نیروهای عراقی عملیات پاکسازی کامل موصل را شروع کردند
آغازی برای پایان
دود سیاه دوباره از موصل برخاسته است و صدای تیراندازی و تبادل آتش بار دیگر در شهر شنیده میشود. هرچند این اولینباری نیست که در 9 ماه گذشته موصل صحنه درگیری میان داعشیها و نیروهای عراقی است، اما شاید آخرینبار باشد. نیروهای عراقی برای بازپسگیری مابقی قسمتهای شهر موصل از داعش، صبح ديروز (یکشنبه) حملات خود علیه شهر قدیمی موصل را آغاز کردند. تلویزیون دولتی عراق نیز همزمان از پخش اعلامیههایی در شهر خبر داده که در آنها از شهروندان خواسته شده از طریق مسیرهای امن شهر را ترک کنند. در شرایطی که داعش بخش عظیمی از قلمرو خود در عراق را از دست داده و در سوریه نیز وضعیت بهتری ندارد، شهر قدیمی موصل بهعنوان آخرین دژ مستحکم این گروه تروریستی در عراق از اهمیتی وافر برای تروریستها برخوردار است و بههمیندلیل باید انتظار جنگ سخت و نفسگیری را در این منطقه داشت. البته نیروهای عراق که متشکل از ارتش، نیروهای ضدتروریست و پلیس هستند، در این حمله تنها نیستند. پیش از پیشروی زمینی نیروهای عراقی، نیروهای ائتلاف به رهبری ایالات متحده دو شب گذشته 20 حمله هوایی را در منطقه شهر قدیمی علیه مواضع داعش انجام دادند. در صورت آزادسازی کامل موصل، تنها منطقه میان موصل و مرز سوریه و شهر هویجه در کنترل داعش باقی خواهند ماند. در میانه قحطی و داعش گذشته از تبادل آتشی که جان مردم را در این منطقه تهدید میکند، کمبود غذا، قطع شدن آب و برق نیز وضعیت بغرنجی را برای ساکنان این منطقه رقم زده است که از ترس جانشان حتی امکان فرار از شهرها را نیز ندارند. کمبود دارو نیز ازجمله مصائبی است که مردم این منطقه را تهدید میکند. نیروهای داعشی مرتب از بلندگوهای مساجد اعلام میکنند هرکس از خانه خارج شود و قصد فرار از شهر را داشته باشد، کشته خواهد شد. طبق اعلام لیز گراندی، هماهنگکننده امور انسانی سازمان ملل، تاکنون حدود هفت هزار نفر در اثر اصابت گلوله داعشیها در هنگام ترک شهر مجروح شدهاند. همین امر باعث میشود تا برخی نسبت به اعلام دولت مبنی بر ترک شهر تردید داشته باشند. بنابراین نبردی که صبح روز گذشته آغاز شد، حکم مرگ و زندگی را برای ساکنان شهر قدیمی دارد زیرا اگر نیروهای عراقی و ائتلاف نتوانند پیروز شوند، با تداوم محاصره احتمال وقوع یک فاجعه انسانی به علت قحطی، چندان دور از انتظار نخواهد بود. شهر قدیمی، بزرگترین سپر انسانی از زمان شروع جنگ برای بازپسگیری موصل در 9 ماه پیش، برآورد میشود 863 هزار نفر این شهر را ترک کرده باشند. هرچند از حدود چهار ماه پیش و با آزادسازی مناطق شرقی موصل، نزدیک به 195 هزار نفر به این مناطق بازگشتهاند. در چنین شرایطی، بازپسگیری شهر قدیمی، یک قدم اساسی برای آزادیسازی کامل موصل و پایاندادن به بحران آوارگانی است که از شرایط مساعدی برخوردار نیستند. با این حال، طبق اعلام سازمان ملل، نزدیک به 150 هزار غیرنظامی در کنار صدها جنگجوی داعشی در مرکز شهر قدیمی گرفتار شدهاند که کار آزادسازی این منطقه را سخت میکند. طبق گفته برونو گدو، نماینده کمیساریای عالی پناهجویان سازمان ملل در عراق، داعش شهروندان را از دیگر نقاط شهر بهزور به شهر قدیمی منتقل میکند تا از غیرنظامیان بهعنوان سپر انسانی در منطقه شهر قدیمی بهره گیرد. از دیگر سو گفته میشود داعش علاوه بر هدف قراردادن مردمی که قصد خروج از این منطقه را دارند، اقدام به جوشدادن درهای منازل ساکنان این منطقه کرده است تا کار برای بمباران هوایی این منطقه از سوی نیروهای عراقی و ائتلاف سخت شود. درواقع این منطقه آنقدر متراکم و پرجمعیت است که هرگونه حمله هوایی علیه مواضع داعش با بیشترین دقت ممکن نیز میتواند به کشتهشدن شهروندان عادی منجر شود. بههمیندلیل است که بسیاری از کارشناسان نظامی از نبرد نهایی موصل بهعنوان یکی از سختترین نبردهای شهری در دهههای اخیر یاد میکنند. شهر قدیمی موصل که در غرب این شهر و در مجاورت رودخانه دجله قرار گرفته، یکی از مناطق پرجمعیت شهر موصل بوده و به خاطر بافت سنتی و کوچه پسکوچههایهای باریکش معروف است. قدمت این منطقه به دوران حکومت آشور یعنی دوهزارو 500 سال قبل از میلاد مسیح بازمیگردد. علاوه بر این، مسجد قدیمی النوری نیز که بهعنوان قلب ایدئولوژیک داعش در عراق شناخته میشود، نیز در این منطقه جای گرفته است؛ همان مسجدی که ابوبکر البغدادی، رهبر داعش، در سال 2014 در آن ادعای تشکیل خلافت اسلامی را مطرح کرد. این اولین و آخرینباری بود که رهبر این گروه تروریستی به صورت علنی با پیروان خود سخن گفت. هنوز نیز بر مناره این مسجد پرچم سیاه داعش در حال اهتزاز است.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.