|

ردِ پای هدایت در هند

«هدایت در هندوستان»، با عنوان فرعی «بوف کور، میعاد هدایت با هند»، کتابی است از ندیم اختر که در نشر چشمه منتشر شده است. کتاب، چنانکه از عنوانش برمی‌آید، ماحصل جست‌وجوی نویسنده در دورانی از زندگی هدایت است که در هندوستان سپری شده است؛ همان دورانی که رمان «بوف کور» از دل آن بیرون آمده است. از این دوران، همان‌طور که ندیم اختر در مقدمه کتاب اشاره می‌کند، اطلاعات چندانی در دست نیست و کتاب «هدایت در هندوستان» تلاشی است برای جبران این خلاء. ندیم اختر که خود دانش‌آموخته دانشگاه جواهرلعل‌نهرو در شهر دهلی است در بخشی از مقدمه کتاب می‌نویسد: «از جمله سفرهای هدایت، سفر به سرزمین هند بود... او در سال 1936 به هند سفر کرد اما اطلاعاتی دقیق درباره تاریخ ورود و خروج و مدت‌زمان اقامت وی در دست نیست و آن‌چه برخی از محققان و پژوهشگران بزرگ نیز ارایه کرده‌اند، پُر از اشتباه و مطالب غیرواقعی است و بیشتر شامل حدس و گمان‌هایی است که پایه و اساسی مستحکم و مستدل ندارد.» او آن‌گاه اضافه می‌کند: «نگارنده هدایت را زمانی شناخت که دوره پیش‌دکترا را در دانشگاه جواهرلعل‌نهرو در شهر دهلی می‌گذراند، و با نگاهی به مطالب نوشته‌شده درباره زندگی هدایت در هند متوجه شد اطلاعات موجود بسیار اندک و درعین‌حال بدون دقتِ لازم است، پس تصمیم گرفت خود سفرنامه‌ای بنویسد که شرحِ‌حال هدایت در هند باشد و ردِپای او را جست‌وجو کند.» کتاب «هدایت در هندوستان» از نُه بخش تشکیل شده است که هر بخش شامل تصاویری مرتبط با موضوع است. بخش اول، روایت ورود هدایت به هندوستان است و چگونگی سفر او به این کشور و دلیل این سفر و آشنایی‌اش با کشور هند و یادگرفتن زبان پهلوی و ... . بخش دوم کتاب به ماجرای انتشار «بوف کور» در هند اختصاص دارد. در این بخش اشاره‌ای هم هست به ماجرای عاشقانه‌ای که هدایت در هند داشته است. نویسنده در بخش سوم کتاب، با عنوان «بمبئی»، به اقامت صادق هدایت در شهر بمبئی پرداخته است. در بخش چهارم شرح سفر هدایت به شهر بنگلور و مکان‌هایی در این شهر که توجه هدایت را به خود جلب کرده بوده، آمده است. مکان‌هایی نظیر «کاخ تیپوسلطان» و «معبد دودا گنیشا». بخش پنجم کتاب به سفر هدایت به شهر میسور اختصاص دارد و بخش‌های ششم و هفتم و هشتم به سفرهای هدایت به حیدرآباد و بنارس و سومنات‌پور. در بخش آخر کتاب به «بررسی شخصیت‌پردازی بوف کور و جاذبه هند برای هدایت» پرداخته شده است. آن‌چه در ادامه می‌خوانید سطرهایی است از این بخش از کتاب: «صادق هدایت برای بیان اوضاع اجتماعی عصر خود از شخصیت‌های مختلفی در داستان‌هایش و به‌ویژه در رمان بوف کور استفاده کرده است. وی چنان به تعدد شخصیت‌ها و شخصیت‌پردازی در داستان‌هایش توجه و دقت داشت که فقط در بوف کور بیست شخصیت گوناگون را ترسیم کرده که این تعداد تقریبا نماینده تمامی مردم جامعه هستند، به‌ویژه آنانی که رنگ منفی خورده‌اند و با کمک این شخصیت‌ها، نقش منفی آنان را نشان می‌دهد که موجب تخریب جامعه می‌شوند؛ کسانی که در جامعه نقش‌های مختلفی ایفا می‌کنند و جامعه را با کنش‌های منفی خود آلوده می‌سازند.»

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.