ترامپ توافق دولت اوباما با کوبا را لغو کرد
بازگشت به سياستي ناكام
دونالد ترامپ، رئیسجمهوری ایالات متحده این روزها به طرزی جنونآمیز و دنبالهدار، همه پیمانهای داخلی و بینالمللی باراک اوباما، رئیسجمهوری پیشین این کشور، را بر باد میدهد. یکی از این پیمانها که اکنون میتوان تا حدودی آن را ازکفرفته خواند، توافق تاریخی دولت اوباما و دولت رائول کاسترو است؛ توافقی که فارغ از ستایشها و نکوهشها، بعد از بیش از نیمقرن به عادیسازی روابط دو کشور منجر شد و درهای کوبا را به روی آمریکاییها باز کرد و رفتهرفته میرفت بار اقتصادی چندین دهه اخیر را از دوش جزیره بردارد. زمزمههای رویگردانی دولت کنونی آمریکا از این توافق جنجالی اما دیرزمانی بالا گرفته بود و در نهایت هم بخش زیادی از برنامهها و معاملههایی که با دبدبه و کبکبه دولت اوباما و رائول آغاز شده بود، از میان رفت. ترامپ روز جمعه در میان کوباییهای آمریکاییتبار میامی در اظهارنظری قابل پیشبینی از برهمخوردن توافق دولت پیشین آمریکا با کوبا و اعمال مجدد برخی تحریمها علیه کوبا خبر داد. رئیسجمهوری آمریکا در حالی مسائل حقوقبشری را بهانه این محدودیتهای جدید اعلام کرد که اخیرا قرادادهای هنگفتی با عربستان سعودی، بدنامترین کشور در زمینه حقوق بشر منعقد کرده است. گزارشها میگویند طبق قوانین جدید دونالد ترامپ، سفر افراد عادی به کوبا متوقف خواهد شد و محدودکردن پرداختهای مالی به بسیاری از شركتهاي کوبایی متعلق به نیروهای امنیتی این کشور هم در دستور کار قرار خواهد گرفت. با این همه بخشی از اظهارات ترامپ بیشک بلوفی است برای بهدستآوردن دل کوباییهای آمریکاییتبار که بسیاری از آنها را میتوان وابسته به طیف محافظهکار و ضد کاسترو خواند. درواقع با وجود همه جنجالها، اقدام ترامپ تجدیدنظری است در این توافق و نه لغو کامل آن، چراکه روابط دیپلماتیک همچنان ادامه خواهد داشت و ارتباطات تجاری هوایی و دریایی هم از محدودیتهای جدید معاف هستند. محدودیتهای جدید ترامپ علیه کوبا اما نقطه اوج ستیز دولت و جمعی از کوباییهای تندرو علیه رژیم کاسترو است. تندروها میگویند تلاش اوباما تنها به قدرت دولت کاسترو میافزاید و بر مسائل حقوقبشری و سوءاستفادههای سیاسی هم چشم میپوشد. فعالان طرفدار تعامل اما بر این باورند که توافق جدید میتواند به اشتغالزایی در کوبا و ایجاد فرصتهای اقتصادی منجر شود. همه این فرازوفرودها در روابط آمریکا و کوبا در حالی است که واشنگتن بیش از 50 سال تحریمهای اقتصادی گستردهای را علیه هاوانا اعمال و با انواع و اقسام ترفندها برای سرنگونی رژیم کوبا تلاش کرد؛ از جمله تلاشهای چندینباره برای ترور فیدل کاسترو، رهبر انقلاب کوبا که هیچگاه رنگ موفقیت به خود ندید و در نهایت فیدل کاسترو سال گذشته و اندکی پس از تولد 90سالگیاش در خانه خود درگذشت. آمریکا کوبا را به خاطر حمایت از نلسون ماندلا در مبارزه علیه آپارتاید آفریقای جنوبی، کشوری تروریستی میخواند و دولتهای متوالی ایالات متحده با همراهی طیفی از کوباییهای جناح راست فلوریدا، تحریمهای اقتصادی فزایندهای را به کوبا تحمیل کردند. حالا اما فیدل کاسترو، رهبر انقلاب کوبا درگذشته است و برادرش رائول هم میگوید سال آتی از قدرت کنارهگیری میکند. دیگر نه شورویای در کار است و نه جنگ سردی. نسل جدیدی از سیاستمداران کوبایی بهزودی به قدرت میرسند و نسل جدیدی از کوباییهای آمریکاییتبار ساکن فلوریدا هم در حال شکلگیری است، نسلی که آمار و ارقام میگویند به نسبت نسل پیشین کمتر سودای دشمنی با سرزمین آبا و اجدادی خود دارند و حتی از زمان عادیسازی روابط دو کشور بارها به کوبا سفر کردهاند و از همین رو موافق تردد آزاد میان دو کشورند. با این حساب دونالد ترامپ، چرا میخواهد در اشتباهی عیان، سیاستهای ناکام پیشین را پیش بگیرد؟ جس جکسون، یکی از تحلیلگران برجسته آمریکایی دلایل مختلفی را برای سیاست ترامپ در قبال کوبا برمیشمرد. به باور او بیزاری ترامپ از اوباما روشن است و از همین رو ترامپ میخواهد فارغ از هزینههای گزاف آن برای مردم آمریکا، هرآنچه اوباما رشته را پنبه کند؛ از بیمه درمانی موسوم به اوباماکر و سیاستهای تغییرات آبوهوایی گرفته تا توافق با کوبا. لابیهای سرسختانه نمایندگان دستراستی هم بیتأثیر نبوده است و ظاهرا مارکو روبیو، سناتور جهوریخواه فلوریدا، باب منندز، سناتور دموکرات نیوجرسی و ماریو دیاز بالارت، نماینده جمهوریخواه فلوریدا برای احیای ممنوعیت سفر و ازسرگرفتن برخی تحریمها علیه کوبا سخت تلاش کردهاند. آنطور که نیویورکتایمز گزارش داده، دیاز بالارت به ترامپ وعده داده که در ازای این تحریمها به نفع طرح بیمه ترامپ رأی خواهد داد. این یعنی فشار بر کوبا به قیمت محرومیت 23 میلیون آمریکایی از پوشش بیمههای درمانی. این البته بخش کوچکی از هزینههایی است که مردم آمریکا برای اقدام اخیر ترامپ باید بپردازند. نتایج تحقیقی که اخیرا یکی از گروههای تجاری ایالات متحده منتشر کرده، گویای تأثیر اقتصادی چرخش سیاست دولت ترامپ در قبال کوباست. بر پایه این تحقیق، آمریکا سهمیلیاردو 500 میلیون دلار در این فرایند متضرر میشود و 10 هزار شغل در صنعت توریسم در چهار سال آینده از دست خواهند رفت. قراردادهای تجاری و صادرات ایالات متحده به کوبا به ارزش یکمیلیاردو 100 میلیون دلار که در پنج سال آینده ایجاد میشد، در کنار هزار فرصت شغلی سالانه هم همگی بر باد خواهند رفت. همه اینها در کنار حق سفر آمریکاییها به کوبا به بهانه واهی حقوق بشر از کف خواهند رفت، آنهم درحالیکه دولت ترامپ گفته بود اقتصاد و امنیت آمریکا قربانی مسائل حقوقبشری نخواهند شد. حالا دفاع از حقوق بشر و گسترش دموکراسی، دستاویز ترامپ است برای برهمزدن توافق تاریخی اوباما و کوبا. بن رودز، مشاور اوباما، به درستی این موقعیت را «طنزی تراژیک» میخواند؛ بیتوجهترین دولت آمریکا به نقض گسترده حقوق بشر در داخل و بیرون مرزهایش، حالا از حقوق بشر دم میزند. دولت کوبا هم در واکنش گفته است آمریکا در موقعیتی قرار ندارد که به این کشور درس حقوق بشر بدهد. شاید همانطور که جکسون میگوید، بعد از بیش از پنج دهه فهمیدهایم که کوباییهای مفتخر به انقلاب و استقلال خود، در برابر فشارهای اقتصادی و نظامی مقاومت خواهند کرد.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.