|

كسب مردانه

باید به سیستان سفر کنید تا معنای محرومیت را لمس کنید؛ کودکان قدونیم‌قد با لباس‌های مندرس و گاه پای برهنه که در کوچه‌ها می‌دوند و هنوز در کپرها یا فضاهای نه‌چندان استاندارد، پای درس معلم می‌نشینند، خانه‌ها و ساختمان‌های قدیمی و درب‌و‌داغان که عنقریب است بر سر مردم فروبریزند و انگار میل و رغبتی به بازسازی آنها نیست، کوچه‌های خاکی و کم‌تردد و خط گازی که حتی به مرکز استان هم نرسیده، چه رسد به شهرهای دوروبر و روستاهای کوچک‌تر آن... . فضا را که می‌بینی و با محرومیت که چشم‌درچشم می‌شوی، این کنش زنانه بیشتر برایت سؤال‌برانگیز می‌شود؛ چطور ممکن است از دل این کوچه‌های بی‌تکلف که به موازات فقر، پیچ می‌خورند و کمر خم می‌کنند، یک جریان اجتماعی مدرن زنانه دربیاید برای کنشگری سیاسی و مدنی در عرصه انتخابات و مدیریت شهری؟! به دل کوچه و بازار زدیم؛ منطقه تجاری و اهل بازار، مردان کارخانه و تولید و مردان ماهیگیر سه گروهی بودند که پای صحبتشان نشستیم تا از وضعیت اقتصادی آنجا و نسبتش با محرومیت سر درآوریم. نبض این شهر منطقه تجاری است که البته در ظاهر سوت‌وکور است، باوجوداین بازاریان از تمول بیشتری برخوردارند و معلوم است که وضعیتشان بهتر است. از یکی‌شان می‌پرسم: «چطور است که قیمت بعضی از کالاها حتی از محل تولیدش هم ارزان‌تر است؟!» با آه ازنهادبرآمده‌ای می‌گوید: «همین‌ها هستند که نفس بازار را می‌گیرند؛ اینها اصلا تاجر نیستند؛ چيزهاي ديگر قاچاق می‌کنند و آن‌طرف مرز به‌جای پول، جنس می‌گیرند. بعد این اجناس را به هر قیمتی شده باشد، می‌فروشند که فقط اصل پولشان را برگردانند. در این وضعیت رقابت و بازار بی‌معناست». مردانی که با شرافت و همت در کارخانه مشغول کارند، محرومیت مجسمند. در ازای دریافت ماهی 800‌ هزارتومان در گرمای بالای 40 درجه پای کوره ایستاده بودند و عرق می‌ریختند. درهمان‌حال از وضع کارش می‌گوید که «خدا را شکر ما راضی هستیم؛ همین‌قدر که اینجا هست که کار کنیم و آب‌باریکه‌ای برای سر ماه داریم خدا را شکر می‌کنیم». البته بیمه هم بودند، ولی درآمد آنها کفاف زندگی‌شان را به‌سختی می‌دهد، به‌ویژه اینکه اکثرا صاحب چند فرزند هستند. رگ حیات چابهار باید در دست ماهیگیران باشد، اما کاروبار آنها هم سکه نبود؛ ما به سراغ یک تعاونی صیادی رفتیم. کارگران ناراضی بودند و متفق‌القول می‌گفتند که «این تعاونی مال خود شیلاتی‌هاست؛ ماهی را از ما به قیمت ارزان می‌خرند و به اسم تعاونی سود را به جیب خودشان می‌گذارند. ما درآمد چندانی نداریم، چون لنج نداریم مجبوریم ماهی را برای آنها صید کنیم با یک‌سوم قیمت، بهشان بفروشیم». در چنین اوضاعی که مردان از بازار عایدی چندانی ندارند، وضعیت زنان حدس‌زدنی است؛ شمار زیادی هستند که خودشان سرپرست خانوارند و بالطبع شرایط برایشان به‌مراتب سخت‌تر است. آنها باید به‌تنهایی زیر یک خم زندگی را بگیرند؛ وارد میدان اشتغال و درآمدزایی می‌شوند، اما در شرایط به‌مراتب ناعادلانه‌تر و با محرومیت مضاعف! آنها حداکثر توانشان را در ازای حداقل دستمزد به میدان مبادله می‌آورند. تمام توش‌وتوان آنها - دست‌کم در گروهی که ما به دیدارشان رفته بودیم- هنرِ دستشان است؛ آنها وامدار یک سنت زنانه‌اند؛ از کودکی سوزن به‌دست‌گرفتن را از مادرانشان یاد گرفته‌اند و به محض آنکه بزرگ‌تر می‌شوند به شکل حرفه‌ای شروع به سوزن‌دوزی می‌کنندو از این میانه نه توقع پول زیاد دارند و نه ثبت کارشان به نام خودشان... .

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.