گزارش «شرق» از آن روی سکه افغانستان
توپزنی برای صلح
محمد اخترماکویی : کمتر از چند هفته پیش در اوج مناظرات انتخاباتی ایران، یک جام فوتبال با حضور دو تیم از ایران برگزار شد؛ مسابقاتی برای جلب توجه به صلح در هرات. این گزارش درباره تأثیری است که این مسابقه بر حالوهوای شهر و مردم آن گذاشته است. شادی با توفان در روز اول این جام تیم صرافان با نماینده تربتجام، به رقابت پرداخت؛ در آن روز، حتی روی دیوارهای ورزشگاه 15 هزارنفری هرات هم تماشاگر نشسته بود، حتی اطراف فنسهای کنار زمین هم تماشاگران زیادی ایستاده بازی را تماشا میکردند. این رقابت که برخی بازیهای آن از سوی یک شبکه تلویزیونی محلی هم به صورت زنده پخش میشود، کاری کرد که هزاران نفر از شهروندان افغان که در یک وضعیت جنگی زندگی میکنند، برای لحظاتی هم که شده شاد باشند و برای رسیدن روزی که همه روزهای سال اینگونه باشد، دعا کنند. این موضوع را بصیر احمد، دانشجوی دانشگاه هرات، میگوید. وی که با دوستش برای دیدن بازی به استادیوم آمده است، مقابل استادیوم در حال خرید تخمه، به یکی از بازیها اشاره میکند که در آن، بیرون از ورزشگاه سه نفر بر اثر توفان جان خود را از دست دادند: «رفته بودم سونا و برای میهمانی شب خودم را آماده کردم، اما چنددقیقه از شروع بازی نگذشته بود که توفان شدیدی شروع شد؛ اول باد شدید و خاک بود، بعدش هم باران، نزدیک بود درختها بیفتند، بیرون اما چند نفر کشته شدند». در آن روز بنابر گفته سخنگوی بیمارستان هرات، سه نفر به دلیل ویرانشدن دیوار خانه کشته شدند و شش نفر هم زخمی. بصیر احمد به بازی آن روز اشاره میکند و میگوید که برای بازی بین تیمهای هرات و کابل، استادیوم تقریبا پر شده بود. او به یک گفته رئیس شورای ولایتی هرات اشاره میکند: «وسطهای بازی رئیس شورای ولایتی گفت که به هرکسی که گل بزند، ۲۰۰ دلار جایزه میدهد، این جمله را گوینده ورزشگاه هم اعلام کرد که باعث افزایش هیجان بین تماشاگران بازی شد». در آن روز چهار گل زده شد. در این قسمت از افغانستان خبری از تروریسم نیست و فقط حرف فوتبال است که بین جوانها طرفدار دارد. فردی که داخل یک اتاقک نشسته است و بلیت میفروشد، میگوید که فکر نمیکرده از این رقابت چنین استقبال گستردهای صورت گیرد: «در روزهای عادی بازیهای دوستانهای که برگزار میشد، قیمت بلیت ۱۰ افغانی بود و افراد خیلی کمی هم میآمدند، در این چند روز با وجود اینکه قیمت بلیت ۳۰ افغانی شده است، بیشتر اوقات استادیوم پر میشود». خیلی وقت صحبتکردن نداشت و باید بهسرعت، به افراد داخل صف بلیت میفروخت. بیرون استادیوم هرات که در پارک «ترقی» واقع شده است، نیروهای امنیتی زیادی همراه با سلاحهای خود ایستادهاند، برای اینکه گروههایی که در جنگ افغانستان دخیل هستند و با دولت این کشور در جنگ، از چنین فرصتهایی برای زهرچشمگرفتن از دولت دریغ نخواهند کرد. به یکی از سربازان اطراف استادیوم نزدیک میشوم که در گوشهای از لباسش پرچم افغانستان را نصب کرده است؛ از او که پرسیدم وضعیت چطور است؟ میگوید خوب و تلاششان را میکردند که روز خوبی برای مردم شهر باشد و آرزو میکرد که همیشه مردم افغانستان اینگونه خوشحال باشند. برخی هم به حضور افرادی که با ماشینهای ضدگلوله و محافظهای مسلح خود میآیند، انتقاد وارد میکنند که حضور این افراد دلیل احتمالی برای حمله به مردم خواهد بود. متین که پرچم افغانستان را روی شانههای خود انداخته و شیپوری سفید را در دست دارد، میگوید: «آن فردی که میآید خود را منفجر میکند یا حملهای انجام میدهد، دنبال من و شما که نیست، او دنبال افرادی است که مقام بالایی داشته باشند تا با ترور آنها بتوانند قدرت خود را نشان دهند، این وسط اما افراد زیادی از این جوانهایی که با شادی به استادیوم آمدهاند قربانی خواهند شد که امیدوارم هرگز چنین نشود». یکی، دو ساعت مانده به آغاز بازی، سمت سایه استادیوم تقریبا پر است. چمن این استادیوم را همین اواخر تغییر دادند و دارای یک چمن سبز مصنوعی است. در گوشهای از ورزشگاه فردی ایستاده است با پارچهنوشتهای با این مضمون «ما صلح میخواهیم». بهسختی خود را به او میرسانم؛ از او میپرسم که چرا این پارچهنوشته را با خود آورده است، میگوید که چون امروز یکی از شبکههای تلویزیونی این مسابقه را زنده پخش میکند، خواسته پیامش را اینگونه به آنهایی که باعث جنگ شدهاند برساند: «ما امروز خیلی خوشحال هستیم چون این بازی دلیلی شده است تا دغدغههای دیگرمان را برای چندساعت هم که شده فراموش کنیم». کودکان اغلب کمتر از 10 سال زیادی هم هر چند دقیقه یکبار میآیند و کیک، تخمه و آب میفروشند. زنان حذفشده برخلاف شهرهایی مانند کابل که زنان و دختران جوان هم به استادیوم میآیند و با رنگکردن صورتشان و شیپورزدن، تیم موردعلاقهشان را تشویق میکنند؛ در هرات اما حتی یک دختر هم به استادیوم نمیآید؛ با اینکه هیچ مانع قانونیای برای حضور زنان در استادیومها وجود ندارد، در هرات فردی از این طبقه به استادیوم نمیرود، دلیل اصلی آن شاید فضای سنتی حاکم بر جامعه افغانستان است، این شهر سالن سینما، تئاتر و کنسرت هم ندارد، برخی اوقات هستند خوانندههایی که در سطح شهر کنسرت خیابانی برگزار و افراد زیادی را دور خود جمع میکنند. مریم، دانشجوی دانشگاه هرات، میگوید که دوست دارد به استادیوم برود، اما به پسرهایی که به استادیوم میروند، انتقاد وارد میکند: «دوست دارم بروم، اما پسرها قطعا برایم ایجاد مزاحمت خواهند کرد». فائزه اما میگوید که تلاش کرده است به استادیوم برود، اما او را راه ندادهاند: «برای عکاسی خواستم به ورزشگاه بروم راه ندادند، برای تماشای بازی که هرگز راه نخواهند داد». شکریه که کنارشان ایستاده است میگوید که از طرف خانواده اجازه حضور در استادیوم را ندارد؛ اتفاقی که برای روز مسابقه فینال تغییر میکند. در فاصله بین دو نیمه، گوینده ورزشگاه اعلام کرد که چند زن هم برای تماشای بازی به استادیوم آمدهاند و از تماشاگران خواست که آنها را تشویق کنند؛ دختران فوتبالدوست هم حدود یکدقیقه مورد تشویق قرار گرفتند. این دختران در بخش ویژه استادیوم نشستند و بازی را تماشا کردند. بازی آخر بین یک نماینده از ایران به نام «استقلال تایباد» و نماینده هرات، «صرافان» بود. چندساعت به شروع بازی باقی مانده و گرمای بالای ۳۰ درجه هم مانع این نشده است که به خیابانها نریزند؛ شهر پر از افرادی است که سوار بر موتورسیکلت و ماشین با صدای بلند موسیقی سمت استادیوم فوتبال هرات در حرکت هستند. با صدای بلند میخندند و برخی هم با موتورشان تکچرخ میزنند و عدهای دیگر روی سقف ماشینهای درحالحرکت، پرچم افغانستان را تکان میدهند. هیجان ایجادشده در شهر اگر بیشتر از هیجانی که تهران در روز داربی به خود میبیند نباشد، کمتر نیست. در هر گوشه از شهر میتوان افرادی را دید که شیپور و پرچمبهدست راه میروند. گویا همه فهمیدهاند که تنها راه رسیدن به صلح در این کشور ورزش است؛ در همین روزهایی که در هرات در غرب افغانستان رقابت فوتبال برگزار میشود، در کابل، پایتخت این کشور، هم مسابقات کریکت، با چنین هیجانی در حال برگزاری است که حتی شهر شرقی این کشور را هم به جنبوجوش آورده است. در شهرهایی مانند «خوست» در شرق افغانستان افراد زیاد برای تماشای مسابقات کریکت جمع میشوند و برای چندساعت به شادی میپردازند. هرات در آن چندروز لحظههایی را به خود دید که تماشاگران زیادی آرزو کردند ادامه داشته باشد؛ هرات چندروز رقصید. چندروز شد که در هرات جنگ را فراموش کردهاند و آرزو کردند که جنگ برای همیشه جایش را به صلح بدهد. بسیاری برای صلح توپ زدند و در امنیت رقصیدند.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.