گفتوگو با علا قاسمی، پیشکسوت تعزیه
مکان مشخص برای تعزیه نداریم
رضا آشفته: پردیس تئاتر تهران به مناسبت شبهای قدر و شهادت امیرالمؤمنین علی(ع) به سرپرستی علاءالدین قاسمی مجالس تعزیه برپا میکند. براساس برنامهریزیهای انجامشده این مجالس از ۲۱ تا ۳۰ خرداد از ساعت 21:30 بعد از افطار به مدت 10 شب در پردیس تئاتر تهران برپا میشود. با علا قاسمی، پیشکسوت تعزیه و سرپرست این برنامه، گفتوگو کردهایم.
با توجه به اینکه در ایام دهه محرم ما شاهد اجرای 10 نسخه تعزیه وابسته به شب شهادت امامحسین(ع) هستیم، آیا چنین نسخههایی متناسب برای شب شهادت حضرت علی(ع) در این برنامه اجرا میشود؟ فرمایش شما کاملا درست است اما ما در اینجا خواستهایم برای اولینبار تعزیه اجرا کنیم و دوستانم مسافرآستانه و بابک تن از من خواستند برای این مناسبت چند تعزیه اجرا کنیم و این ناگهانیبودن نمیگذارد ما بتوانیم 10 تا نسخه مرتبط را آماده کنیم برای همین یک اجرا مناسب با شب شهادت حضرت علی داریم و بقیه اجراها برگرفته از نسخههای مرتبط با شبهای محرم و عاشوراست و برخی نیز متفرقه است. ما اجرائی از شاهچراغ داریم و بعد دو شب از حضرت علیاکبر و حضرت مسلم تعزیه اجرا میکنند. بنابراین به لحاظ موضوعی همه متفاوت هستند و هدف اجرای تعزیه در مکانی بوده که برای نخستینبار میخواهد مردم را دعوت به تعزیهدیدن کند. آیا تبلیغات هم کردهاید؟ خیر، تبلیغات و سروصدای زیادی نشده و همه چیز در حد تبلیغات دهانبهدهان بوده است اما در همین حد هم انتظارات برآورده میشود و مردم آنطور که باید، دارند برای دیدن این تعزیهها وقت میگذارند. یعنی قبول دارید متون متناسب برای این شبهای شهادت حضرت علی هم وجود دارد؟ بله، هست اما اگر قرار باشد ما این کار را کنیم نیاز به زمان و بودجه کافی است. شما برای یک متن کوتاه نمایشی نیاز به دو، سه ماه تمرین دارید؛ در تعزیه هم باید چنین زمانی برای تمرینکردن باشد. با آنکه لیدرها و پیشکسوتهایی داریم که بر این نسخهها آگاهی دارند و خیلی زود هم میتوانند گروههای تعزیه را برای اجرا آماده کنند. اما آن هم بهطور ناگهانی نشدنی و نیازمند برنامهریزی و صرف بودجه است. گروههایی که از شهرستانها برای اجرای تعزیه دعوت شدهاند چقدر شاخص و ممتاز هستند؟ این گروهها در آن حدی هستند که بهدرستی بتوانند انجاموظیفه کنند. آقای شجریان آواز میخواند و دیگران هم بلندند که آواز بخوانند اما شجریان استاد آواز است... در این تعزیهها هم ما به دنبال همانهایی بودهایم که اینها بلدند تعزیه کار کنند و شبی که من اجرای شاهچراغ را دیدم، از کارشان راضی بودم و آنها را پذیرفتم و تشویقشان هم کردم. اما همه این گروهها کاربلد شدهاند و برای شاخصشدن نیاز به کار بیشتر و حمایت دارند. آیا در شهرستانها گروههای شاخص داریم؟ گروههای شاخص و آدمهای ممتاز تعزیه در تهران هستند که با دعوت این افراد از تهران به شهرستانها میروند و در این دعوتهاست که گروههای شهرستانی نیز رفتهرفته دارند کاربلد میشوند. در شهرستانها هم امکانات چندانی نیست اما مردم بهطور خودجوش کارهایی میکنند و باید این حمایت از سوی دولتمردان جدی گرفته شود و تعزیه بخشی از هویت و فرهنگ ملی ماست. با توجه به اینکه در ماه مبارک رمضان اغلب برنامه شاد نیز از افطار تا سحر مانند ترنابازی به جز شبهای قدر و شهادت در نظر گرفته میشود، آیا تعزیههای مضحک نیز برای این شبها در سالهای بعد در نظر خواهید گرفت؟ بله، چنین متونی هست. برای مثال در تعزیه شاهچراغ و بخشی هم مرتبط با شهادت. آیا سالهای بعد در صورت تداوم میتوانید به مناسبت شهادت حضرت علی(ع) تعزیههای متناسب با این موضوع را انتخاب و اجرا کنید؟ بله، این هم شدنی است چون ما بیش از چهار صد نسخه تعزیه داریم و حتما تعداد بیشتری تعزیه میتوانیم درباره حضرت علی اجرا کنیم البته این هم شروطي دارد چون بدون صرف بودجه و حمایت نمیشود کار کرد. اقداماتی برای بهبود اوضاع تعزیه شده است؟ خیلی دوندگی کردهایم و برای ما کارهایی شده است و ما الان انجمن تعزیه داریم و برای ارزیابی هنرمندان تعزیه داریم درجهبندی میکنیم که اینها درجهیک، دو و ... هستند اما هنوز ما مکانی مشخص برای تعزیه نداریم. ما زمانی تکیه دولت داشتیم که آن را ویران کردند و ما مجبور شدیم در میادین کار کنیم که ما را از آنجا راندند و ما به کوچهها رفتیم و از آنجا هم ما را دور کردند و ما به منازل رفتیم و به شکل مجلسی کار کردیم... من سوژه «شب دهم» را به آقای حسن فتحی گفتم که کار هم کرد... درواقع همان چیزی است که ما تجربه کردهایم... الان باید جایی مثل تکیه دولت داشته باشیم.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.