داعش در خارج از مرزهاي خلافت
همزمان با جنگ عليه داعش در عراق و سوريه، به نظر ميرسد اين گروه از طريق ساير گروههاي مرتبط، فعاليت خود را به کشورهاي ديگر ميکشاند. از سال 2014 که داعش «خلافت» خودخواندهاش را در موصل اعلام کرد، اين گروه با وجود اعلام وفاداري تعداد زيادي از گروههاي مسلح به «ابوبکر البغدادي»، رهبر داعش، تنها در چند نقطه، ولايتي شبيه به خلافت خود به وجود آورد. بر اساس منابع داخلي داعش، اين گروه دستکم به صورت رسمي 35 ولايت داشت که هريک را فردي با موافقت رهبري مرکزي تشکيلات اداره ميکرد. گفته ميشود 19 ولايت در عراق و سوريه قرار داشت و بهاينترتيب 16 ولايت ديگر در خارج از اين دو کشور مستقر بود؛ بعضي از آنها در عربستان سعودي، برخي در ليبي و يمن. ساير مناطقي که از داعش تبعيت ميكردند، عبارتاند از ولايت سينا در مصر، ولايت الجزاير در اين کشور و ولايت قفقاز در منطقه قفقاز. در ژانويه 2015 ولايت خراسان از سوي داعش تأسيس شد. اين نام از اسم قديم افغانستان و مناطق مجاور آن در پاکستان، ايران و آسياي ميانه گرفته شده است و بيانگر آن بود که نفوذ داعش در خارج از جهان عرب بسيار گسترده است. گروههاي مرتبط با داعش و ولايتهاي وابسته به آن داراي اشکال و حجمهاي متفاوتي هستند؛ اما هر ولايتي بايد بر سرزميني مسلط باشد و مانند يک دولت عمل کند. بيش از يک سال ميشود که داعش ولايت جديدي اعلام نکرده است. انتظار ميرود هرکدام از اين ولايتها نيز به همان سبک و سياق نظام موجود در مناطق تحت سيطره داعش در عراق و سوريه مديريت شود و براي خود يک سازمان اداري خاصي داشته باشد. بايد دانست با وجود اعلام وفاداري برخي گروههاي تندرو در کشورهاي مختلف نسبت به ابوبکر البغدادي، تشکيلات داعش به آنها موقعيت يک ولايت را نداده است. اين مسئله در کشورهايي مانند تونس، اندونزي، سومالي و بنگلادش چشمگیر است که با وجود حضور فعال داعش در آنها تابهحال در هيچيک به صورت رسمي ولايتي اعلام نشده است. رفتن به سرزمين خلافت يک هفته بعد از تأسيس «خلافت»، ابوبکر البغدادي براي نخستين بار جهان اسلام را خطاب قرار داد و اماکني را برشمرد که به نظر او ساختن مساجد در آنجا حرام و مقدسات رعايت نشده است. او دراينباره به کشورها و مناطقي مانند افغانستان، پاکستان، آفريقا، هندوستان، برمه، چين، فیلیپین و... اشاره کرد و در همان حال توضيح داد که قصد دارد دايره نفوذ خود را از طريق شبکهاي وسيعتر از ولايتها (شايد به صورت اقاليم و مناطق) ادامه دهد تا به هدف اصلي خود که «خلافت واحد» است، برسد. داعش در همان حال که قدرت خود را در عراق و سوريه توسعه ميداد، سعي کرد با گروههاي اسلامگراي مناطق مختلف جهان ارتباط برقرار کرده و از آنها بخواهد به «خلافتش» ملحق شوند. با وجود اينکه گروههاي تندرو اندکي مانند القاعده و طالبان اين دعوت را رد کردند؛ اما چند گروه ديگر آن را پذيرفتند. ازاينرو داعش همواره سعي کرده خود را به کلي از اين گروههاي تندرو مجزا کند و تاکنون نيز بارها به لحاظ نظامي و ايدئولوژيک با آنها درگير شده است. عقبگرد داعش در لحن و شعارهاي تبليغاتي خود به طرفدارانش اين فرمان را ميداد كه به ولايتهاي تأسيسشده مهاجرت کنند و بين «کفار» نباشند. بههميندليل در سه سال گذشته، هزاران نفر از داوطلبان از کشورهاي مختلف جهان روانه سوريه و عراق شدند تا در زير سايه دولت خلافت زندگي کنند و در خدمت اهداف آن باشند؛ اما مرکزيت داعش در سال گذشته در معرض فشارهاي زياد قرار گرفت و ضربههاي سنگيني خورده است. اين گروه سيطره خود بر مناطق متعددي از عراق و سوريه را از دست داد؛ کمااينکه هزاران نفر از نيروهاي مسلح آن در نبرد نظامي کشته شدند. از اينها گذشته، اقدامات امنيتي سخت و تشديد کنترل مرزها موجب شد تا ورود شبهنظاميان به سوريه و عراق بهویژه براي نيروهاي وابسته به داعش، بسيار سختتر شود. بهاينترتيب تعداد زيادي از طرفداران داعش که نتوانستند به عراق و سوريه بروند، به ولايتهاي مجاوري رفتند که به نوعي با تشکيلات مرکزي ارتباط داشت.گزارشهايي وجود دارد که نشان ميدهد اخيرا نيروهاي مسلح داعش عراق و سوريه را ترک کرده و به دنبال پناهگاه امني در ساير کشورهايي ميگردند که داعش در آنها به نحوي حضور داشته باشد. درصورتيکه اين افراد به سرزمينهاي خود بازگردند، به دليل داشتن آموزشهاي لازم و پيروي از تفکراتي افراطي ميتوانند خطري جدي براي ساير نقاط جهان باشند. منبع: بيبيسي
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.