عضويت ايران در شانگهاي، محور گفتوگوهاي قزاقستان
اعضاي سازمان همكاريهاي شانگهاي كه در قزاقستان جمع شده بودند، روزهاي پنجشنبه و جمعه به گفتوگو و رايزني پرداختند. محمدجواد ظريف، وزير امور خارجه، نماينده ايران در نشست سران اين سازمان و عضويت دائم ايران، هند و پاكستان يكي از موضوعات مورد بررسي بود. چين، روسيه، قزاقستان، قرقيزستان، تاجيكستان و ازبكستان، سازمان همكاريهاي شانگهاي را از سال 2001 ايجاد كردند تا در مسير همكاريهاي چندجانبه امنيتي، اقتصادي و فرهنگي به كار آيد. مقابله با ایده جهان تکقطبی و مهار روند روبهگسترش حضور قدرتهای فرامنطقهای، بهویژه ناتو و ایالات متحده آمریکا در فضای اوراسیا از طریق موازنه نرم و تحکیم همکاریهای منطقهای، مقابله با سه عنصر جداییطلبی، افراطگرایی و تروریسم و نیز گسترش همکارهای اقتصادی بهویژه در بخش انرژی، از جمله مهمترین اهداف سازمان همکاری شانگهای به شمار میرود. آنچه بر اهمیت اهداف و برنامههای این سازمان افزوده است، تحولاتی است که در سالهای اخیر در فضای ژئوپلیتیک اوراسیا و مناطق پیرامونی آن روی داده است. تحولات مهمی مانند امنیتیشدن فضای بینالمللی پس از حادثه ۱۱ سپتامبر، اشغال افغانستان، حضور مستقیم ناتو و ایالات متحده در منطقه آسیای مرکزی، گسترش فعالیت گروههای افراطی و تروریستی در افغانستان و پاکستان و مسائل مربوط به انتقال و امنیت انرژی، موجب توجه روزافزون جامعه جهانی به اهداف و برنامههای بازیگران سازمان همکاری شانگهای شده است. ايران، پاكستان، هند و مغولستان نيز از سه سال بعد به عنوان عضو ناظر پذيرفته شدهاند. دراينميان ايران، پاكستان و هند مايلاند كه از حقوق اعضاي دائم برخوردار شوند. اين امر در شرايطي محقق ميشود كه اعضاي كنوني درخواست آنها را بپذيرند. اعضايي كه در هشت سال گذشته با عضويت ايران مخالف بودهاند. دليل اصلي آنها اين بوده كه اعضاي دائم سازمان همكاريهاي شانگهاي نبايد تحت تحريم باشند. با بهسرانجامرسيدن مذاكرات هستهاي و لغو تحريمهاي هستهاي عليه ايران، فضا براي پذيرش كشورمان در اين سازمان بينالمللي فراهمتر شد، اما هنوز به نتيجه نرسيده است. در اجلاس سال قبل كه در تاشكند برگزار شد نيز قرار بود مسئله عضويت ايران بررسي شود، اما نتيجه اين بررسيها آنچه ايران انتظار داشت، نبود. دليلش نيز مخالفت چين بود. گفتني است چين و روسيه در اين سازمان نقش محوري دارند. روسيه كه در سالهاي گذشته همكاريهاي دوجانبه گستردهاي با ايران داشته است؛ این کشور از عضويت ايران در سازمان مذكور حمايت ميكند، اما چينيها نظر ديگري داشتند. خبرگزاری رویترز بعد از اجلاس تاشكند نوشته بود: «با وجود تمایل روسیه، سران چین با عضویت ایران مخالفت کردهاند. گفته میشود، اختلاف نظر چین و روسیه و عدم تمایل پکن به افزایش جنبه «ضدغربی» این سازمان، دلیل اصلی این موضوع بوده است». ديدارهاي جانبي متأثر از حادثه تروريستي محمدجواد ظريف، وزير خارجه كشورمان كه براي حضور در اجلاس شانگهاي به قزاقستان رفته بود، روز پنجشنبه ديدارهاي دوجانبهاي داشت كه همه تحت تأثير حوادث تروريستي در تهران قرار گرفته بود. يكي از اين ديدارها با آنتونيو گوترش، دبيركل سازمان ملل بود. گوترش كه سال گذشته در حاشیه کنفرانس امنیتی مونیخ با ظريف ملاقات كرده و دعوت او براي سفر به ايران را پذيرفته بود، ديروز با محکومکردن حادثه تروریستی تهران با دولت و ملت ایران ابراز همدردی کرد. ظريف و گوترش درباره موضوعات بینالمللی، منطقهای و بهویژه اوضاع سوریه، عراق و یمن گفتوگو کردند و دبيركل سازمان ملل گفتوگو و مذاكره را تنها راهحل بحران ایجادشده، بین برخی از کشورهای خلیج فارس دانست. او همچنين برجام را يك توافق تاریخي خواند و گفت: موضع رسمی سازمان ملل متحد، حمایت از روح و متن برجام است. گوترش با حمایت از برگزاری اجلاس ریزگردها در تهران، گفت: مدیریت پایدار منابع آب باید به نحوی صورت گیرد که آثار زیانبار زیستمحیطی برای کشورهای پیرامونی ایجاد نکند. ظریف در اين سفر با نورسلطان نظربايف، رئيسجمهور كشور ميزبان، ديدار و درباره راههای گسترش و توسعه همکاریهای دو کشور گفتوگو كرد. او با ابلاغ سلام و پیام دوستی از سوی رئیسجمهور اسلامی ایران، برگزاری نمایشگاه بینالمللی اکسپو و اجلاس سران سازمان همکاریهای شانگهای را تبریک گفت و افزود: از اهداف مهم جمهوری اسلامی ایران توسعه و گسترش ارتباطات با همسایگان است و دراینباره قزاقستان جایگاه ویژهای بین همسایگان ایران دارد. نظربايف نيز با تأکید بر توسعه روابط همهجانبه با کشورمان از ایران به عنوان همسایه و شریک مهم استراتژیک یاد کرد و با اشاره به رشد تروریسم در منطقه خواستار همکاری همهجانبه برای مبارزه با این معضل مهم شد. اشرفغني رئيسجمهور افعانستان نيز در ملاقات با ظريف ضمن محكوميت حملات تروريستي در تهران با رهبر، دولت و ملت ايران همدردي كرد و گفت: تروریستها دو نقطه نمادین را نشان گرفتند که برای مردم ایران اهمیت بالایی دارد و این بهمثابه دشمنی با مردم ایران است. او افزود: جنگ بین دولتها راحتتر از مبارزه با گروهها و شبکههای تروریستی است و ضروری است تمام دولتها در مبارزه با این گروهها همکاری کنند. در ادامه محمدجواد ظریف با اشاره به مذاکرات راهبردی در کابل اعلام کرد: گروههای کاری برای اجرائیکردن توافقات تشکیل شدهاند. طرفین همچنين درباره بحران ایجادشده بین کشورهای خلیج فارس تبادلنظر و تأکید کردند این کشورها لازم است مشکلات خود را از طریق گفتوگو حلوفصل کنند؛ زیرا منطقه تحمل و توان بحران دیگری را ندارد. حضور مقامات كشورهاي عضو شانگهاي در قزاقستان فرصت ملاقات ظريف و همتاي روس خود را نيز فراهم كرد. ظريف و لاوروف در ارتباط با مسائل دوجانبه و آخرین تحولات منطقه، رایزنی و گفتوگو کردند. رئيس دستگاه ديپلماسي در اين سفر با همتايان قرقيزستاني و ازبك خود نيز ديدار و رايزني كرد.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.