پذیرفتیم یا انتخاب کردیم؟
تعادل میان کار و زندگی
وحید شامخی. مشاور مدیریت استراتژیک
چندشغلهبودن، فارغ از نیاز مالی که بحث دیگری است، کلاس دارد! اگر بگویند فلانی همزمان، سه شغل مختلف دارد، آدم مهم و باکلاسی به نظر میرسد! این میشود که این ارزش نانوشته و غیررسمی، دغدغه خیلیهایمان شده و به دنبال آن هستیم که خود را در آن باتلاق بیندازیم! شکی نیست که همه ما 24 ساعت بیشتر در شبانهروز نداریم و اگر بخواهیم کاری را بهدرستی انجام دهیم، خیلی بعید است که بشود سه کار تماموقت را همزمان انجام داد. حال چه این مقدمه را بپذیریم و چه نپذیریم، خواندن چند خط بعد میتواند برای انتخاب و تصمیم در مورد شغل یا کارهایی که انتخاب میکنیم، مفید باشد؛ چه صحبت بر سر انتخاب تنها کارمان باشد یا کار دوم و سوم! خانم «ریگان والش» که تخصصش ایجاد تعادل میان کار و زندگی برای مدیران ارشد و رهبران سازمانهاست، سه نکته جالب در این راستا دارد. او میگوید وقتی با شغل یا کار جدیدی روبهرو میشویم، اول از خودمان بپرسیم انگیزه من از انجام آن کار چیست یا چه میتواند باشد؟ تأکید میکند که اینجا منظور از انگیزه، انگیزههای درونی است، این یعنی چه؟ برای مثال پول، ستایششدن یا اعتبار و پرستیژ شغلی یا کاری، انگیزههای بیرونی محسوب میشوند و لزوما همراه با انگیزهها و رضایت درونی نیستند. تحقیقاتی که در این مورد انجام شده، نشان میدهد برخلاف انتظار اغلب ما، پول و درآمد تنها دو درصد رضایت شغلی را شامل میشود و جالب است که مثلا مواردی از قبیل کنجکاوی، اهداف بلندمدت شخصی یا احساس انجام و اتمام یک کار تا سهبرابر ممکن است انگیزه قویتری نسبت به انگیزههای بیرونی، برای رضایت باشد. پس اگر شغل یا کاری با انگیزههای درونی ما هماهنگی ندارد، بهتر است آن را نپذیریم. دوم اینکه آیا آن شغل، کار یا فعالیت، با ارزشهای من همخوانی دارد؟ ممکن است برای مثال ارزشهای ما مواردی از قبیل رسیدگی و وقتگذاشتن برای اعضای خانواده باشد، ممکن است رعایت اصول اخلاقی باشد، ممکن است مشارکت و همکاری با سمنها (سازمانهای مردمنهاد) باشد و ممکن است داشتن آرامش مالی و اقتصادی باشد. فارغ از اینکه ارزشهای ما چه باشند، ایجاد تعادل میان آنها و تخصیص منابع به همه آنها اهمیت دارد. همه ما زمان، پول و انرژی محدودی داریم که باید به همه این ارزشهایمان عادلانه تخصیص دهيم. پس اگر انتخاب یک شغل یا کار باعث کمرنگشدن یا زیرپاگذاشتن ارزشهایمان میشود، بهتر است آن را نپذیریم و سوم اینکه آیا انتخاب دیگری داریم؟ ممکن است دو مورد اول را که میخواندیم، با خود فکر میکردیم که این حرفها مال اینجا نیست! ما اگر یک گزینه شغلی یا کاری هم داشته باشیم، باید کلاهمان را بالاتر بگذاریم! بله، درست است که خیلیوقتها گزینه دیگری نداریم که انتخاب کنیم، اما یک نکته بسیار ظریف در این مسئله نهفته است. همین که با خود بگوییم من انجام این کار را انتخاب کردم تا اینکه بگوییم مجبور شدم این کار را انجام دهم، تفاوت بسیار زیادی دارد! چرا؟ تحقیقات نشان داده است که ما انسانها اگر بدانیم یک کار انتخاب خودمان بوده است بهطور عجیبی بیشتر میتوانیم از آن لذت ببریم! درمقابل، اینکه آن یک گزینه و انتخاب نبوده است، اجبار بوده است! دلیلی ندارد که هر فرصتی را که به ما پیشنهاد شد یا پیدا کردیم، بپذیریم. میتوانیم معمار زندگی خودمان باشیم یا میتوانیم بگذاریم که دیگران معمار زندگی ما باشند. انتخاب با خودمان است. کسی از درون ما باخبر نیست که بداند کدام را انتخاب کردهایم!
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.