چين برنده تصميم جديد ترامپ
كوروش احمدي: دونالد ترامپ با اعلام خروج از موافقتنامه پاريس درباره تغيير آب و هوا، عملا آمريکا را در تقابل با همه جهان و 191 کشوري که به آن پيوستهاند، قرار داده است. او که در جريان مبارزات انتخاباتي گرمايش زمين را فريبي از جانب چين توصيف کرده بود، در سخنراني خود گفت: «انتخاب شدهام تا مردم پيتزبورگ را نمايندگي کنم نه مردم پاريس را». از سخنان دوپهلو و ناروشن پوتين در اين مورد که بگذريم، تقريبا تمامي کشورها و در رأس آنها کشورهاي اروپايي و چين بهروشني با اقدام ترامپ مخالفت کرده و آن را بر عزم خود براي ادامه روند پاريس که پايهاي نيرومند در علوم و افکار عمومي جهاني دارد، بیتأثير دانستند. رهبران فرانسه، آلمان و ايتاليا در اقدامي کمسابقه با صدور بيانيه مشترکي ضمن ابراز تأسف، روند پاريس را بازگشتناپذير و موافقتنامه را غيرقابلمذاکره خواندند. مرکل در واکنش به اقدامات ترامپ گفت: «اروپا بايد سرنوشتش را در دست خود بگيرد و زمان آنکه قاره بتواند روي ديگران حساب کند تا حدودي به سر آمده». از طرفي، مخالفت 30 ايالت و شمار زيادي از شهرها و شرکتهاي بزرگ آمريکايي با اقدام ترامپ و تأکيد آنها بر اجراي توافقنامه پاريس، ميتواند موقعيت مخالفان ترامپ در سطح بينالمللي را تقويت کند. با توجه به ديگر ابعاد سياست خارجي ترامپ، ترديدهايي که اينک در مورد روابط آمريکا و اروپا پديد آمده، از نظر کیفی با هر دوره ديگري متفاوت است. اگر ديگر کشورها بياعتنا به اقدامات آمريکا به سياستهايشان در ارتباط با تغييرات اقليمي ادامه ميدهند، ميتوان گفت مبنايي بيسابقه براي انزواي بينالمللي آمريکا به وجود آمده است. خاصه آنکه اقدام اخير آمريکا تنها يکي از اقداماتي است که دولت ترامپ از طريق آنها حساب خود را از بقيه جهان و بهويژه متحدان سنتي جدا کرده است. ترامپ همچنين با کاهش 30درصدي بودجه وزارت خارجه و آژانس توسعه بينالمللي آمريکا و نيز اعلام کاهش حقالسهم آمريکا در سازمان ملل از يک سو و پيشنهاد افزايش 54ميلياردي بودجه نظامي از سوي ديگر، نشان داد نسبت به قدرت نرم از جمله ديپلماسي، ديپلماسي عمومي، نظر شهروندان ديگر کشورها و همکاريهاي بينالمللي بياعتناست. مخالفان ترامپ برآناند که او آمريکا را به بازي حاصل جمع صفر کشانده، امنيت و رفاه آمريکا و ديگر مناطق جهان را در تقابل با هم ميبيند، از اين طريق صحنه را به سود رقبا ترک کرده و موقعيتي را که آمريکا در 70 سال گذشته از طريق ايجاد شبکهاي از ائتلافها و اتحادها ايجاد کرده بود، به خطر انداخته است؛ در نتيجه نياز احتمالي آمريکا به حمايت ديگران در آينده ميتواند بيپاسخ بماند. سؤال سوزان رايس، مشاور امنيت ملي اوباما، در مقالهاي در نيويورکتايمز اين است که اگر بحراني مثلا در درياي چين جنوبي يا يک بيماري واگيردار مثل ابولا يا... رخ دهد، آمريکا چگونه ميتواند دوباره متحدان را گرد هم آورد. ريچارد هاس، رئيس شوراي روابط خارجي، نيز به نيويورکتايمز گفت، برخي تصور ميکردند که ترامپ جهان را براي مداخلات روسيه امن ميکند. ممکن است همينطور باشد. اما قطعا او جهان را براي [گسترش] نفوذ چين امنتر کرده است». بيشک، سياست «آمريکا نخست» ترامپ ميتواند حامل نطفه انزواي بينالمللي آمريکا باشد. شرايط جديد قطعا موجب ميشود تا هم دوستان آمريکا و هم رقباي آن براي پرکردن خلأ و ايجاد نظم جهاني جديدي متناسب با شرايط جديد تلاش کنند. تقريبا اجماع وجود دارد که در شرايط جديد ضمن اينکه روسيه بسيار منتفع ميشود، اما بهترين فرصت نصيب چين شده تا هم در شکلدادن به تجارت بينالمللي و استانداردهاي زيستمحيطي و هم سرمايهگذاريهاي استراتژيک که بيشترين نفوذ را براي چين فراهم ميکند، فعال شود. نخستوزير چين که همزمان به برلين و بروکسل سفر کرده بود، در ملاقاتهاي خود بر همبستگي با اروپا و افزايش تلاشهاي چين براي مقابله با گرمايش زمين تأکيد کرد. چين اکنون خلاف آمريکا از «مسئوليت بينالمللي» در زمينه مبارزه با تغييرات اقليمي سخن ميگويد و از اين فرصت براي همکاري و مشارکت با اروپا به عنوان جزئي از يک راهبرد ايجاد توازن در برابر آمريکا بهره ميبرد. مقامات چين در پرتو سياستهاي ترامپ اميدوارند که همکاريشان با اروپا براي مبارزه با گرمايش زمين بتواند زمينهساز همکاريهاي گستردهتر شود. چين با اعلام «ابتکار کمربند و جاده» و نيز طرحي عظيم شبيه طرح مارشال با بودجه يک تريليون دلار، براي سرمايهگذاريها و پروژههاي بينالمللي در آفريقا، آسيا و اروپا بيشک درصدد زدن مُهر خود بر سازمانهاي قديمي تحت نفوذ آمريکا و شکلدهي به تجارت در چارچوب شرايط خود است. اين سياستها قطعا ميتواند عوارض ژئوپليتيک مثلا در درياي جنوب چين و... نيز داشته باشد.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.