موسی جرجانی: موسیقی ترکمن در خطر است
پژوهشگر موسیقی منطقه ترکمنصحرا که سال گذشته در جشنواره موسیقی نواحی ایران بهعنوان پژوهشگر نمونه کشوری معرفی شد، بر این اعتقاد است که جشنواره موسیقی نواحی ایران تنها جشنواره مختص موسیقی نواحی است که برنامهریزیشده و با حسابوکتاب است. «موسی جرجانی» همچنین میگوید: «جشنوارهها به اعتلای موسیقی نواحی کشور کمک میکنند و دراینبین جشنواره موسیقی نواحی ایران تنها جشنوارهای است که به شکل رسمی و قانونی به موسیقی نواحی میپردازد. هیچ جشنواره دیگری این شکل رسمی و قانونی را ندارد و اغلب آنها فرمالیته هستند. من در جشنوارههای مختلفی حضور پیدا کردهام و دیدهام که اکثر آنها حسابوکتاب نداشتهاند؛ اما جشنواره نواحی ایران یک شناسنامه قوی دارد که براساس آن پیش میرود. سال گذشته جشنواره موسیقی نواحی ایران بعد از سه سال تعطیلی دوباره برگزار شد که من دو روز آخر آن را در کرمان حضور داشتم و ضمن شرکت در مراسم اختتامیه، اجراهای روز آخر بخش مسابقه را هم تماشا کردم که به نظرم سطح اجراها خیلی خوب بود. من قبلا هم اشاره کردم که برگزاری دوباره جشنواره اتفاق بسیار خوبی است. خوشبختانه جشنواره امسال دوباره تکرار میشود که به نظرم اجرای پیاپی آن در سالهای مختلف یک نیاز بود و این نیاز محقق شد». پژوهشگر موسیقی ترکمن که سال گذشته اولین حضورش را در جشنواره موسیقی نواحی ایران تجربه میکرد، درباره حضورش بهعنوان پژوهشگر در این جشنواره گفت: «من در دوره قبل جشنواره موسیقی نواحی ایران در کنار دو پژوهشگر دیگر از خراسان و اسلامآباد بهعنوان پژوهشگر نمونه کشوری برگزیده شدم و در اختتامیه جشنواره هدیهای به من اهدا شد. این جایزه را به خاطر نوشتن دو جلد کتاب دانشنامه موسیقی گرفتم. البته من ضمن چاپ 10 کتاب و دهها سیدی، موسیقیهای گمنام کوهها و درههای منطقه ترکمن را هم ضبط کردهام؛ اما جایزهام صرفا به خاطر دانشنامههایی بود که ارائه داده بودم». موسی جرجانی که مسئولیتهایی هم در موسیقی استان گلستان دارد و در جشنوارههای مختلفی حضور پیدا کرده است، درباره موسیقی ترکمن اظهار كرد: «موسیقی ترکمن، برشی از زندگی ترکمن است که به آن موسیقی مقامی میگویند و با دوتار و کمانچه اجرا میشود. موسیقی مقامی ترکمن برگرفته از رخدادها و داستانهای واقعی است. در گذشته حدود 50 موسیقی مقامی ترکمن وجود داشته که الان فقط 20، 25 تای آن باقی مانده است. آهنگهای موسیقی مقامی ترکمن، همراه با خود پیشینهای دارند که این پیشینه باعث میشود مردم آنها را درک کنند. آقای آرمینیوس وامبری خاورشناس مجارستانی در کتاب «سفرنامه ایرانی درویش دروغین» توضیح داده که در ترکمنصحرا یک بخشی را در حین اجرای موسیقی دیده که مردم دور او جمع شدهاند و ابتدا با آنچه بخشی خوانده و نواخته، گریه کردهاند و سپس گریهشان توأمان به خنده تبدیل شده است. آقای وامبری میگوید که من راز موسیقی ترکمن را متوجه نشدم که چطور این اتفاق میافتد. من معتقدم که راز موسیقی ترکمن در این است که تمام موسیقیهای ترکمن یک داستانی را دارند که شنوندگان براساس آن داستانها میگریند و میخندند». موسی جرجانی فعالیتهای فعلی خود در حوزه موسیقی ترکمن را اینگونه تشریح کرد: «بنده مسئول انجمن موسیقی بسیج هنرمندان استان گلستان هستم که این انجمن سالانه یکی، دو جشنواره استانی برگزار میکند و گروههایی را هم به جشنواره شیراز میفرستد. همچنین در مؤسسه فرهنگی و هنری ترکمنان گرگان زمین هم مسئولیتی دارم که این مؤسسه 10 گروه موسیقی را زیر چتر خودش دارد و این گروهها را ارزیابی کرده و به جشنوارههای مختلف میفرستد. کار دیگر من پژوهش و تحقیق درباره زندگی هنرمندان برجسته فوتشده یا زنده است. همچنین ترانهها و نینوازیهای فراموششده چوپانان را هم جمعآوری کرده و ثبتوضبط میکنم. زمانی که من کارم را در این حوزه آغاز کردم، فقط زندگی و نغمههای یکی، دو نینواز نوشته شده بود؛ اما الان موسیقی، شعر و زندگی 80 نینواز استان گلستان را نوشتهام». موسی جرجانی در پایان سخنان خود به وضعیت حمایت از موسیقی ترکمن اشاره کرد و با تأکید بر اینکه حیات این موسیقی در خطر است، گفت: «موسیقی ترکمن نیاز به حمایت مسئولان و سرمایه دارد. بسیاری از هنرمندان موسیقی ترکمن در سالهای اخیر از دنیا رفتند و آنهایی که باقی ماندهاند، اگر حمایت نشوند، منجر به خاموشی و فراموششدن آنها خواهد شد. امیدوارم که اینطور نشود و موسیقی ترکمن همچنان پابرجا بماند». دهمین دوره جشنواره موسیقی نواحی ایران با محوریت منظومهخوانی از ششم تا نهم تیرماه ۱۳۹۶ در کرمان برگزار خواهد شد.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.