آداب همسايگي
آرزو فرشيد
قطع رابطه عربستان، امارات، بحرين و مصر با قطر به هر دليلي كه باشد، يك بار ديگر تفاوت ايران و كشورهاي حاشيه جنوبي خليج فارس را از نظر پختگي سياسي و دموكراسي به رخ ميكشد. واكنش محمدجواد ظريف، وزيرخارجه كشورمان، به بالاگرفتن درگيري در كشورهاي شوراي همكاري خليج فارس بهخوبي نشان ميدهد كسي كه براي بهدستگرفتن سكان سياست خارجي در نظر گرفته ميشود، بايد يك ديپلمات بادانش و كاركشته باشد، نه كسي كه تنها مزيتش عضويت در خاندان سلطنتي است. يك ديپلمات باتجربه، مفهوم ژئوپلیتيك را درك ميكند و ميداند اين امر حتي بر ايدئولوژي و منافع اقتصادي نيز ميچربد. او حتي اگر وزير يكي از كشورهاي اسكانديناوي هم نباشد، ميداند كه همسایگان دائمیاند و نمیتوان جغرافیا را تغییر داد. ميداند كه فشار و تهدید هرگز راهحل نیست و گفتوگو ضروری است. او در حالي از گفتوگو و مذاكره سخن ميگويد كه شيخنشينهاي منطقه ترجيح ميدهند با قطر، همچون عضوي از قبيله كه از دستورات رئيس تمرد كرده است، رفتار كنند. جرمش اين است كه بر مبناي عقلانيت و منافع خود تصميم میگیرد و نفوذ منطقهاي ايران را پذيرفته است. مجازاتي كه فرهنگ قبيلهاي حاكمان اين شبهجزيره آن را روا ميدانند، بستن همه راههاي زميني، دريايي و هوايي است. اينجاست كه مشخص ميشود استفاده از ابزارها و مواهب دنياي مدرن، لزوما به مدرنشدن ذهنيت افراد منجر نميشود. اكنون جوانان كمتجربه تازه به دوران رسيده در عربستان، در تلاشاند سكان منطقه را به دست گيرند. آنها در اين راه حتي منافع ميانمدت خود را نيز ناديده گرفتهاند تا صرفا به عضو خاطي بفهمانند اگر با آنها همراه نباشد، تنها خواهد ماند. بدون شك ژئوپلیتيك و موقعيت جغرافيايي اين كشور كوچك در شيوه برخورد عربستان، امارات، بحرين و مصر با او تأثيرگذار بوده است، اما آنها اصل همسايگي را ناديده گرفته و درنيافتهاند كه همين كشور كوچك، اما باظرفيت، ميتواند بيش از اينها به ايران نزديك شود. اينجاست كه پيام ظريف و تلاشش براي آموختن آداب همسايگي به كشورهاي منطقه، از اهميت بيشتري برخوردار ميشود. او يك ديپلمات است و به همين دلیل ميتواند فقط با 140 كاراكتر در توييتر از يك سو شناخت خود را از فرصتهاي همسايگي نمايان کند و از سوي ديگر تلاش كند كه به همسايگان بيگانه با دموكراسي خود، سياستورزي به شيوه قرن جديد را آموزش دهد. اگرچه تلاشهاي پيشين او در اين زمينه نتيجه اميدواركنندهاي نداشت و كشورهاي حوزه خليجفارس قبلا نشان دادهاند خيلي تمايلي به آموختن از ايران ندارند. مصداق اين ادعا همان مجادله توييتري ظريف و وزيرخارجه امارات بود كه بعد از انتشار مقاله ظريف در نيويوركتايمز رخ داد. شاهزاده اماراتي كه مسئوليت وزارت خارجه اين كشور را به عهده دارد، ظريف را به تمسخر گرفته و كنايه زده بود ايران يك كشور اسكانديناويايي نيست و هنوز در اين كشور برخي از ديوار سفارت بالا ميروند. بااينحال وزيرخارجه كشورمان تلاش خود را كرد تا در آن مقاله و چند پيام توييتري به تازه به دوران رسيدههاي متكبر، درس بلوغ سياسي و ديپلماسي دهد.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.