|

6 منهاي 3

تحولات اخیر رخ‌داده با محور قطر می‌تواند فاتحه‌ای بر شورای همکاری خلیج ‌فارس باشد؛ شورایی متشکل از شش کشور که اکنون ‌سه‌‌پاره‌ شده‌ است. عربستان، بحرین و امارات در یک‌سو و قطر در سوي ديگر. کویت و عمان نيز با سكوت خود موضعي ميانه اتخاذ كرده‌اند. این شورا که در سال 1981 در ابوظبی تأسیس شد، با اتفاقات جدید، صف‌بندی‌ تازه‌ای را در منطقه تجربه می‌کند. قطر اکنون عملا از این شورا اخراج شده، اما از پنج عضو باقی‌مانده، دو عضو؛ یعنی کویت و عمان هنوز حاضر نشده‌اند درخواست عربستان را برای همراهی در قطع رابطه با قطر بپذیرند. اين شورا که گفته مي‌شود پايه‌گذاري شد تا از پيامدهاي انقلاب اسلامي ايران و جنگ عراق و ايران حفظ شود. در سال‌هاي اخير با ايران در موضعي مخالف قرار داشت و اخيرا تحرکاتي با نقش‌آفريني کويت نشان داده بود. امير کويت به ايران پيام رساند و گفت شوراي همکاري خليج فارس قصد دارد ارتباط با ايران را برقرار کند. همين اقدام که آن زمان گفته شد به نمايندگي از ديگر اعضاي ديگر شوراي همکاري خليج فارس بود، منجر به سفر حسن روحاني به کويت و عمان شد. پيام مشابهي از سوي امير قطر نيز براي برقراري ارتباط با ايران از سوي امير قطر ارسال و در گفت‌وگوي تلفني با حسن روحاني بر تقويت رابطه تأکيد شد. ترتيب حوادث به دنبال هم نشان مي‌دهد که اين اقدامات آ‌ن‌چنان که تصور مي‌شد از سوي همه اعضاي شوراي همکاري خليج فارس نبوده؛ زيرا اکنون انشقاق بين شش کشور و صف‌آرايي دروني آنها با موضوع ايران، اين دوپارگي را بيشتر نشان مي‌دهد. آنچه اکنون در رابطه اعضاي اين شورا رخ داده، به نظر مي‌رسد شکل جديدي از انشقاق منطقه‌اي را موجب شود. اين اختلافات بي‌سابقه نيست. سال ۲۰۱۴ نيز اختلافاتي ميان قطر و عربستان سعودي رخ داد که با ميانجيگري کويت حل شد. اما اکنون عربستان پيشنهاد هر گونه ميانجيگري را رد کرده است. اين دو کشور سابقه‌اي تاريخي در اختلافات مرزي نيز دارند که به ميانه‌هاي سده نوزدهم بازمي‌گردد. اختلافات مرزي و سرزميني عربستان سعودي و قطر شامل باريکه‌اي از زمين‌هاي جنوبي قطر مي‌شود. در سپتامبر ۱۹۹۲ نيروهاي نظامي عربستان سعودي به قطر تجاوز کردند و بخش‌هايي از خاک اين کشور را به تصرف درآوردند. به دنبال آن، قطر اجراي قرارداد مرزي ۱۹۶۵ با عربستان سعودي را به حالت تعليق درآورد و به عنوان اعتراض از شرکت در نشست‌هاي شوراي همکاري خليج فارس خودداري کرد. پس از سه ماه کشمکش، سرانجام با ميانجيگري مصر، دو کشور موافقت‌نامه‌اي براي حل‌وفصل اختلافات مرزي‌شان منعقد کردند.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.