تبعات محاصره قطر از سوي كشورهاي عربي
همه راهها به ايران ختم ميشود
شرق: صبح دوشنبه اولین روز کاری در رمضان/ ژوئن گرم خلیج فارس با زلزلهای دیپلماتیک آغاز شد. چهار کشور عربی؛ یعنی عربستانسعودی، مصر، بحرین و امارات متحده عربی روابط دیپلماتیکشان با قطر را قطع کردند. دولت مستعفی یمن، عبدربه منصورهادی و دولت موقت لیبی نیز به جمع این قطعرابطه پیوستند. عصر دیروز مجمعالجزایر مالدیو نیز بهعنوان اولین کشور غیرعرب به این جمع پیوست. کشور کوچک اما ثروتمند قطر اکنون به شعب ابیطالب بدل شده و در محاصره قرار گرفته است. اکنون تمام راههای آبی و پروازی از سوی کشورهای عربی برای قطر بسته شده و تنها راه تنفس دوحه از مسیر ایران است. تمام کشورهای قطعرابطهکننده، حریم هوایی خود را برای پروازهای قطری ممنوع اعلام کرده و همچنین به شهروندان این کشورها فرصتی محدود برای ترک خاک کشورشان دادهاند. چهار کشور عربی به دلیل آنچه «حمایت از گروههای تروریستی» و اقداماتی که منجر به «بیثباتی در منطقه» میشود، میخوانند، این اقدام را ترتیب دادهاند. ناگفته پیداست که این اقدام از سوی عربستان طراحی و رهبری شده است؛ مشابه اقدامی که ریاض یکسالونیم گذشته بعد از ماجرای حمله به سفارت عربستان در تهران ترتیب داد. به دنبال آن حادثه، عربستان گروهی از کشورهای عربی و آفریقایی را برای قطع رابطه با ایران ترغیب کرد و بخشی از آنها دست به قطع رابطه و برخی به کاهش رابطه اقدام کردند. تطمیع مالی از یکسو و در دیگرسو ایفای نقش پدرخواندگی و برخی ترفندهای دیگر به عربستان امروز این امکان را داده تا در بین همسایگان عرب چنین صحنهآراییهایی کند. اما این یک اختلاف تنها با ریشه عربی نیست؛ یک پای اصلی ماجرا به موضوع ایران برمیگردد. حدود دو هفته پیش بود که گزارشهایی منتشر شد مبنیبر اینکه شیخ تمیم، امیر قطر، از معامله تسلیحاتی میان عربستان و آمریکا و موضعگیری تند علیه ایران انتقاد کرده بود. وزیر خارجه این کشور هم سفیران کشورش را از عربستان و دیگر کشورهای حاشیه خلیج فارس فراخواند، اما ساعاتی بعد از انتشار این اظهارنظر، این خبر از خبرگزاری دولتی قطر برداشته و بعد گفته شد که کار هکرها بوده و این اظهارنظر تکذیب شد، اما این تکذیب و تلاش امیر قطر برای لاپوشانی این اقدام نتوانست از افروختهشدن آتش پیشگیری کند. عربستان استارت قطع رابطه را زد. در اطلاعیههای دولتهای عربستانسعودی و بحرین از ایران هم نام برده شده و قطر متهم شده که به گروههای مورد حمایت ایران برای «اقدامات تروریستی» در بحرین و همچنین قطیف و دمام (مناطق شیعهنشین عربستانسعودی) کمک میکند و اعضای آنها را در خاک خود پناه میدهد. قطر متهم به حمایت همزمان از اخوانالمسلمین، داعش، القاعده، حزبالله و حوثیها شده است. جواد ظریف، وزیر خارجه ایران، در واکنشی به این اقدام در توییتی نوشته: «همسایگان ثابتاند و نمیتوان جغرافیا را تغییر داد. فشار راهحل نیست. گفتوگو ضروری است، بهخصوص در ماه مبارک رمضان». وزیر خارجه عصر دیروز در تماسهای تلفنی با همتایانش در ترکیه، عمان، عراق، مالزي، الجزاير، لبنان، تونس و اندونزی رایزنی و در مورد مسائل منطقه و مسائل دوجانبه مذاکره کردند. وزارت خارجه ایران نیز در واکنش به این اقدام موضعی خونسردانه اتخاذ کرد. سخنگوی وزارت امور خارجه راهحل اختلافات میان کشورهای منطقه و از جمله اختلاف فعلی میان سه دولت همسایه قطر با این کشور را تنها از طریق روشهای سیاسی و مسالمتآمیز و گفتوگوهای شفاف و صریح میان طرفین دانست. رکس تیلرسون، وزیر امور خارجه آمریکا، نیز که در سیدنی بهسر میبرد، از کشورهای عربی حاشیه خلیجفارس خواست اختلافات را حلوفصل و اتحاد خود را همچنان حفظ کنند. انصارالله یمن نیز قطع رابطه کشورهای عربی با قطر را محکوم کرده است. یعلون، وزیر جنگ رژیم اسرائیل، در اولین واکنش به این اتفاق گفته: «عربهایی که در زمان جنگ ششروزه ائتلافی علیه ما تشکیل داده بودند و قصد نابودی ما را داشتند، اکنون خودشان را با ما در یک کشتی میبینند. اکنون با این کشورهای عربی سنی بهجز قطر در یک کشتی حرکت میکنیم و همه اینها نتیجه آن است که ما ایران را دشمن شماره یک خود میدانیم». به دنبال محاصره زمینی و هوایی قطر، روز گذشته برخی پروازهای این کشور از آسمان ایران گذشت. همچنین اتحادیه صادرکنندگان محصولات کشاورزی ایران نیز اعلام کرد که میتواند نیازهای قطر به محصولات کشاورزی و غذایی را از طریق راه آبی و سه بندر ایران به قطر صادر کند. ایران امکان ارسال محصولات از سه بندر بوشهر، بندرعباس و بندر لنگه و با طی مسافتی 12 ساعته از طریق خطوط کشتیرانی ایران به قطر را دارد. تنها راه ارتباط زمینی با قطر از طریق عربستان میسر است. شبکه خبری اسکاینیوز اعلام کرد پس از اعلام خبر قطع رابطه چند کشور عربی با قطر، شاخص بورس این کشور بیش از هشت درصد در آغاز معاملات خود سقوط کرد.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.