مسئوليت اصلاحطلبان در قبال اعتماد مردم
مصطفي ملکوتي- پژوهشگر
کاميابي اصلاحطلبان در انتخابات مديريت شهري بهويژه در تهران، مشهد و ساير کلانشهرها و مسئوليت در قبال اعتماد عمومي، يکي از مهمترين دغدغههاي جريان اصلاحطلبي است. اگر اصلاحطلبان کارآمدي خود را در مديريت شهري اثبات کنند، جبهه اصلاحات سربلند خواهد بود و در انتخابات دوره بعد نيز مردم به آنان اقبال نشان خواهند داد، در غير اين صورت شهروندان بار ديگر از اصلاحطلبان مأيوس خواهند شد، اما آيا اصلاحطلبان کارآمد هستند؟
خوشبختانه تجربه ارزشمند دولت اصلاحات حکايت از کارآمدي آنان در مقايسه با اصولگراياني دارد که در دورههاي بعدي، مسئوليت نهادهاي مختلف را در اختيار داشتند، ولي در شوراي شهر چطور؟ در شوراي شهر اول، اصلاحطلبان در شوراي شهر تهران کارنامه درخشاني نداشتند، اينک اين نگراني وجود دارد که در اين دوره چه خواهند کرد؟ و اگر در مديريت شهري موفق نباشند چه اشخاص و احزابي بايد در برابر اعتماد مردم پاسخگو باشند؟ انتخابات دوقطبي ۹۶ روح تازهاي در کالبد جنبش اصلاحطلبي ايران دميد. يکبار ديگر در مقابله تمامقد اصولگرايي و اصلاحطلبي، اين اصلاحطلبان بودند که پيروزمندانه به مسئوليت بازگشتند، وقتي در شهرهاي مهم و استراتژيک تهران و مشهد همه کرسيهاي نمايندگي پارلمان شهري به اصلاحطلبان رسيد، انتظارات شهروندان از منتخبان خود به اوج خود رسيد و از سوي رقبا همزمان روند تخريب برگزيدگان مردم نيز آغاز شد، حاشيهسازيها و ترديدافکني پياپي از راه ميرسد و پاياني براي آن متصور نيست. در چنين هنگامهاي که مسئوليت نمايندگي جبهه اصلاحات بر دوش منتخبان شوراي شهر سنگيني ميکند، گستره طيف اصلاحطلبان؛ چه آنان که در شورايعالي اصلاحطلبان گردهم آمدند و چه خيل عظيم اصلاحطلبان فرهيخته کشور همه در برابر حفاظت از اين سرمايه اجتماعي مسئوليت دارند و براي توفيق منتخبان در مديريت شهري نبايد از هيچ کوششي فروگذار کرد. از سوي ديگر شوراي شهر برگزيده بايد سازوکاري تدارک ببيند تا در عمل، امکان پشتيباني و مشارکت گسترده شهروندان در مناطق و نواحي شهري به وجود بيايد. مديريت شهر تهران در برابر مانعتراشيهاي فزاينده و فرساينده نهادهاي وابسته به جناح رقيب، با اتکا به آگاهي شهروندان ميتواند با آن مقابله كند، شوراي شهر و مديران شهري از رهگذر اطلاعرساني شفاف و بهموقع بايد با شايعهسازي مبارزه كنند و شهروندان را بيآنکه بخواهند فرافکني کنند در جريان امور قرار دهند تا همچنان از اعتماد و حمايت مردم برخوردار بمانند و فضاي اجتماعيای که در اين دوره انتخابات به وجود آمد را براي تضمين موفقيت خود، حفظ کنند. ازاينرو توسعه مديريت ارتباط با شهروندان و تعامل پويا با آنان در کاميابي شوراي شهر نقشآفرين خواهد بود. عامل مهم ديگر کاميابي تکيه بر «شايستهسالاري» در عمل است. براي انتخاب شهردار و مديران شهري فقط بايد از افراد لايق، صالح، توانمند، مجرب و متخصص متناسب با نوع کار استفاده شود. شوراي شهر بايد بهدور از غوغاسالاري بر شايستهسالاري پافشاري كند؛ همان شايستهسالاريای که از عوامگرايي فاصله ميگيرد، شاخص شايستگي، جنسيت، سن، آقازادگي، تعلق حزبي و... نيست؛ يعني «زنبودن» و «جوانبودن» بهتنهايي مزيت بهشمار نميرود يا برعکس «آقازادهبودن» و «حزبيبودن» عيب محسوب نميشود، بلکه فارغ از اينگونه اوصاف به شخصيت فرد، توانمنديها، مهارتها و تجربههاي مفيد و مؤثر او تکيه ميشود. بهکارگيري نخبگان و شايستگان در مديريت شهري به تقويت سرمايه اجتماعي نيز کمک و حمايت شهروندان را جلب ميکند. بايد گفت شايستهسالاري کليد موفقيت اصلاحطلبان در شوراي شهر و شهرداريها خواهد بود. بااينحال شوراي شهر بايد پيوسته بر عملکرد شايستگان نظارت کند تا دوام ملاکهاي شايستگي آنان محرز شود، زيرا قدرت در هر سطحي آفاتي دارد که هيچکس از ابتلا به آن مصون نيست، همه ما هرچند پيوسته روزها را روزه بگيريم و شبها به ذکر و نيايش بپردازيم اغلب ممکن است در دامگه جاهطلبي گرفتار شويم. هيچيک از ما نميتواند نفس خود را از ابتلا به اين آفات بري کند و به قول سعدي «اعتماد را نشايد سپاس گفت»، بنابراین اعتماد بر شايستگان نيز ريسک دارد، ازاينرو نظارت پويا و شفافسازي اطلاعات عملکردي شهرداريها براي مبارزه با فساد اجتنابناپذير است. ترويج گفتوگوي انتقادي يکي از شاخصههاي گفتمان اصلاحطلبي است، نقادي مشفقانه وظيفه هر اصلاحطلب فرهيختهاي است و نقدپذيري در عمل نيز وظيفه اصلاحطلباني است که سهمي از قدرت دارند. نقد قدرت و از جمله در قلمرو حکمراني شهري به جلوگيري از خطاهاي فاحش کمک ميکند، انتظار جدي شهروندان از شوراهاي شهر بهويژه در تهران و مشهد «پاسخگوبودن» و «نقدپذيربودن» است. اين رويکرد اصلاحطلبانهاي است که به بهبود مديريت شهري و افزايش اعتماد شهروندان منتهي ميشود. دولت روحاني، براي شوراهاي شهر، خاصه شوراي شهر تهران فرصت بزرگي است. شهرداري تهران ميتواند با اغتنام فرصت در جهت تعامل سازنده با دولت حرکت کند و با جلب حمايت دولت، گامهاي بلندي در راستاي اجراي برنامه جامع شهري بردارد. اگر شوراي شهر، فردي را بهعنوان شهردار برگزيند که سوداي رياستجمهوري در سر نداشته باشد، او بهجاي فعاليتهاي تبليغاتي و پرداختن به پروژههاي کوتاهمدت نمايشي ميتواند به توسعه پايدار و همهجانبه شهري بپردازد، در اين صورت او ميتواند با بهرهگيري از ظرفيتهاي دولت و شهرداري و جذب سرمايهگذاران داخلي و خارجي به پروژههاي بزرگي دست بزند که تهران را به استانداردهاي يک شهر بينالمللي نزديک کند؛ آري با اين شرايط به کاميابي شوراي شهر اميدوار خواهيم بود.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.