آقامحمدي برنامه اشتغال وزارت كار را راهگشا دانست
مهر تأييد بر طرح دولت
شرق: يكي از نمايندههاي مجلس طرح اشتغال وزارت كار را با چالش كپيكاري روبهرو كرده و گفته است: در جلسه غیرعلنی مجلس با علی ربیعی، وزیر کار، وزير اعلام کرد دولت بهدنبال ایجاد یک میلیون شغل در کشور است؛ در آن جلسه ربیعی طرحی را که نخستوزیر هند در دهه 80 میلادی برای ایجاد اشتغال در این کشور تدوین کرده بود و نتیجهای از آن نگرفته بود، ترجمه و در قالب طرح اشتغال کشور به نمایندگان ارائه کرد. اينها را حسینعلی حاجیدلیگانی گفته است؛ درحاليكه تيمي از متخصصان وزارت كار بر بخشهاي مختلف اين طرح كار كردهاند. پيش از انتخابات، علي ربيعي، وزير كار و علي آقامحمدي، عضو ستاد فرماندهی اقتصاد مقاومتی نشست مشتركي داشتند؛ مشروح سخنان آقامحمدي كه درواقع پاسخي به انتقادهاي دليگاني هم است، در اختيار «شرق» قرار گرفته است. آقامحمدي توضيح ميدهد: شاخصهای اصلی بازار کار ایران نشان ميدهد ايران نرخ مشارکت پایینی دارد كه حدود 40 درصد است. به طور طبیعی نرخ مشارکت در آینده افزایش پیدا خواهد کرد؛ چون اولا سهم زنان در این مشارکت کم بوده و بهتدریج اضافه میشود و نرخ رشد مشارکت خانمها در اشتغال بالا خواهد رفت و ثانیا اینکه ترکیب کیفی این جمعیت تغییر پیدا کرده است؛ یعنی جمعیتی با سوادِ کارِ بالا وارد بازار کار ایران خواهند شد. این دو ویژگی، دو کار را میطلبد؛ برای تحصیلکردگان، دانشبنیانکردن اقتصاد در اقتصاد مقاومتی مطرح است؛ یعنی ما باید اقتصاد موجود را دانشپایه کنیم تا این نیروی تحصیلکرده، اقتصاد ما را جلو ببرند. قسمت دوم این است که ما برای نسل جدیدی که دارد وارد بازار میشود به اندازه کافی فرصت اشتغال ایجاد کنیم. این ظرفیتسازی میخواهد، نهادسازی میخواهد و این یک تحول بنیادین را طلب میکند. تا به حال نوعی ترمیم بوده است؛ یک کمک و اصلاحی میکردند، ولی با این سیستم کلا باید تغییر پیدا کند. آقامحمدي توضيح ميدهد: ماهیت شغل آینده، شغل چندکاره است؛ یعنی دائم ممکن است این شغلها جابهجا شوند؛ پس آدمی یک شغل را دارد و ممکن است از دور خارج شود و شغل جدیدی داشته باشد و آن را ادامه ندهد. سواد امري 10 بُعدي است عضو ستاد اقتصاد مقاومتي ادامه ميدهد: مهارتآموزی جزء کارهای اساسی است؛ این را در شورای انقلاب فرهنگی تصویب کردند که سواد، 10گانه است؛ دیگر سواد خواندن و نوشتن، سواد محسوب نمیشود، سواد سیاسی، سواد اجتماعی، سواد هنری و... مطرح هستند.10 نوع آموزش را همه باید یاد بگیرند. پس باید نوع آموزش تغییر کند؛ نوع تکنولوژی و دانشی که در تولید به کار میبریم و سپس بخشهايي از زنجیره اصلاح شود؛ وگرنه زنجیرههای قبلی را تکرار میکنیم؛ یعنی از تولید، بیشتر بُعد فیزیکی را درنظر میگیریم. اگر در پوشاک ظرفیت اقتصاد ایران را اندازه بگیرید، 280 هزار شغل وجود دارد. درحالي كه این ظرفیت میتواند تا يكمیلیونو 400 هزار نفر باشد. آقامحمدي تأكيد كرد: این به معنای فردا یا دو سال دیگر نیست؛ این به معنای ظرفیتی است که وجود دارد و میتواند به وجود بیاید. اگر بخواهیم در پوشاک این را انجام دهیم چه خلائی داریم؟ ايران کارخانه تولیدی کم ندارد؛ ماشینهایی که در ایران لباس تولید میکنند کم نيستند، مد را نمیتوان وارد كرد و تغییرات مناسب انجام داد. همان مشکلي که در خودرو داریم؛ در خودرو هم به دلیل تیراژ و پلتفرم چندگانه مشکل داریم که نميتوانیم کار کنیم. در پوشاک، این چه چیزی را میخواهد؟ تربیت شده دانشگاهی هم که داریم، اما کسی که در انستیتوی طراحی و مد دوره دیده باشد، نداریم؛ یعنی با یک آموزش مکمل میتوانیم این را کامل کنیم و این ظرفیتسازی میخواهد. در بازاریابی و در فروش هم امروز تولید در پوشاک مواد اولیه پنج درصد ارزش افزوده است؛ یعنی از کل آن پنج درصد میشود خود پارچه، برای همین میبینید طراح خارجی وقتی حراج میزند 70 درصد تخفیف میزند؛ یعنی با این تخفیف هم تمام آنها را درمیآورد؛ ولی ما آنجا که بخواهیم درآمد داشته باشیم، درآمد نداریم. ما به بازار کار از این جهت نگاه نکردهایم، به بازار کار خیلی فیزیکی نگاه کردهایم. پس آنچه مسئله ماست، تحلیل درست بازار کار است. آنچه که امروز مطرح است، مطالعه است. در برنامه ششم، 955 هزار تا 970 شغل مصوب قانون پيشبيني شده است و این مقدار ما را به آنجا میرساند که سه پایه اصلی اقتصاد مقاومتی شکل بگیرد. در اقتصاد مقاومتی سه تا هشت وجود دارد؛ هشت نخست نرخ رشد است؛ نرخ رشد اقتصاد ایران باید هشت درصد باشد. هشت دوم نرخ بیکاری است که باید به هشت درصد برسد و هشت سوم، درصد تورم است که باید به هشت برسد. اگر ايران به این سهتا هشت برسد، بخش پیشروی اقتصاد مقاومتی را به دست آورده است. این به معنای همه اقتصاد مقاومتی نیست. بحث مقاومت اقتصاد که با نوسانات مختلف با فروش نفت با جابهجاییشدنهای مختلف و مخاطرات جهانی نتواند تکان بخورد، قسمت بعدی است. دو قسمت اقتصاد مقاومتیدار یکی پیشرفت است که این سه هشت است و یکی مقاومت است مثل زمان تحریم که نرخ رشد پایین رفت که البته خوشبختانه در سال گذشت بالا رفت، البته این اشکالش در این است که چگونه تدبیر کنیم. مشكل اشتغال ما تحصيلكردگانند آقامحمدي توضيح ميدهد: ما سالانه 700 هزار ورودی تا سال 1400 داریم که 80 درصد اینها تحصیلکردگان دانشگاهی هستند؛ یعنی 560 هزار؛ پس 560 هزار ورودی دانشگاهی خواهیم داشت که باید حتما برای آنها شغل طراحی کنیم. ضمن اینکه برای آن 20 درصد دانشگاهی هم همینطور؛ پس مشکل ما درباره تحصیلکردگان است. اكنون هم متوسط فاصله نرخ رشد بیکاری با نرخ بیکاری جوانان یک به دو است؛ ما باید مشکلمان را حل کنیم، نمیتوانیم بگوییم شغل درست کردیم، ولی نیرو نداشتیم و يك پناهنده كشور ديگر را سر کار آوردیم، باید هدف شغل معطوف باشد. دولت و وزارت تعاون، کار و رفاه اجتماعی صاحب طرحي هستند كه مشكلات حوزه اشتغال را حل ميكند. ويژگي اصلي طرح وزارت كار عضو ستاد فرماندهي اقتصاد مقاومتي توضيح ميدهد: ویژگی بازار کار ایران اكنون این است كه ما در جاهایی شغل داریم، درآمد نداریم؛ یعنی فرد شاغل است و زندگیاش نمیچرخد؛ پس فقر وجود دارد. شما دهکهای نخست را از آمار بانک مرکزی ملاحظه کنید؛ روشن است چه شغلهایی دارند، سهم دهک نخست بهجای متوسط برابری، بهجای 10 درصد، دو درصد ارزش افزوده است؛ ولی رستههای شغلی آنها مشخص است؛ پس ما رستههای شغلیاي داریم که شغل است، ولی پول نیست. شاغل فقیر است. ما این را نمیخواهیم؛ فردي که اینطور باشد باید سه شیفت کار کند، باید آرامش زندگیاش را بههم بریزد و... . این یک اشکالش است. در بخشهايي هم هست که شغل وجود دارد؛ ولی رشد نه. هدف طرح اشتغال وزارت كار این است که بر جاهایی تمرکز کند که هم رشد دارد و هم اشتغال. براي مثال تمرکز ویژهاش را بر آن رستههایی ميگذارد که شبيه مجموعه پوشاک است. میتوانیم در اين حوزه پنبه بکاریم، میتوانیم کارخانه نساجی بزنیم یا میتوانیم به پوشاک توجه کنیم؛ یعنی طراحی مد کنیم، بفروشیم، صادرات کنیم و... . این به معنای فراموششدن نساجی نیست، ولی تمرکزش روی پوشاک است چون هم شغل دارد، درآمد دارد و هم درآمدش متعادل توزیع میشود. این درآمد به سمت متوسط میآید. برای اینکه بیشتر بدانيم ما چگونه باید حرکت کنیم. اكنون وضع هزینهکرد در آنها در ایران براساس آمار بانک مرکزی، مصرف شش درصد جامعه ایران بالای 70 هزار دلار است و 50 درصد آنها بین 20 هزار تا 70 هزار و بقیه زیر 20 هزار دلار. پس آن چیزی که ما باید اصلاح کنیم این است که درصدهای زیر 20 هزار را تا جایی که میشود اصلاح کنیم. بهویژه افرادي که زیر هفت هزار و 500 دلار هستند؛ از راه اشتغال اصلاح درآمد کنیم و این نیازمند به طرح ویژه است و نمیتواند خودبهخود اتفاق بیفتد. به گفته آقامحمدي، یکی از ویژگیهای این طرح این است که نهادهای حمایتی مثل کمیته امداد و... بهخوبي به كار گرفته شوند. اكنون نهادهای حمایتی شغل درست میکنند، ولی با 10 یا 15 میلیون تومان سرمایهگذاری، این ممکن است یک کمیته امدادی را الان به شغل برساند، ولی به زندگی نمیرساند، طرح متوجه این است که به نهادهای حمایتی پنجره واحد بدهد که اطلاعات آنها را متمرکز کند و طوری برای آنها اشتغال ایجاد کند که اشتغال آنها پایدار و درآمدزا باشد. اصلاح نواقص در طرح وزارت كار پس ویژگی این کار این است که کل کار را دربر نمیگیرد، بلکه نواقص پرداخت به بازار کار ایران را اصلاح میکند؛ یعنی آنجا که به دانشبنیانی توجه نشده است، آنجا که در محیط اشتغال بر رشد توأمان توجه نشده، آنجایی که افراد پایین از شغلهایی را که درآمد پایینی دارند مورد توجه قرار میدهد و راههای اصلاح را پیشِرو میگذارد و این میشود یک پروژه؛ پروژهاي که خروجی آن میشود اینکه من کارهای این مجموعه را در حد 400 تا 500 هزار نفر اصلاحِ وضع کردم. این به کمک وضع موجود میآید؛ یعنی هم 955 هزار تا را که در برنامه آمده بتواند محقق کند و هم آن مشکلاتی که در ارتباط با آنها بود اصلاح کند. آقامحمدي ادامه ميدهد: این یک طرح فوری نیست، ولی یک طرح راهگشا، اصولی و پایهای است که نتایجش در سال 1396 هم روشن ميشود؛ هرچند نتایج مهمتر آن در سالهای آینده و تا سال 1400 محقق ميشود. اين عضو ستاد فرماندهي اقتصاد مقاومتي تأكيد ميكند: من به طرح مطمئنم و ظرفیتهای اشتغال در ایران هم وجود دارد؛ چون در ایران تقاضا وجود دارد و ساماندهی آن و نظام بانکی و بیمه و.. . شرایط کسب و کار باید اصلاح شود. اینها همه باید در رستههای شغلی دیده شود و برای همه پیشنهاد مناسبشان ارائه میشود. او تأكيد كرد: من خواهش میکنم این طرح خوانده شود؛ بهويژه برای کسانی که شغل ندارند و کارخوب ندارند تا جایگاه خودشان را پیدا کنند.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.