|

روزنه

نبايد خسته شد

عرفان بلخاری دکتر پلاک بریتانیایی درباره امیرکبیر می‌گوید: میرزا تقی‌خان مظهر وطن‌پرستی بود یعنی همان اصلی که در ایران مجهول است. امیرکبیر در سال 1230 شمسی در جایی صدها کیلومتر دورتر از پایتخت در بی‌خبری و غربت کشته می‌شود نه به دست انگلیسی‌ها و روس‌ها، بلکه به دست هم‌وطنان خود. در حقیقت مرگ امیر نه‌تنها عامل خارجی ندارد، بلکه برايند وضعیت و خواست غیرمستقیم جامعه ایران است. مردادماه سال 1332 است، حکومت دکتر محمد مصدق، شخصی که نفت - این میراث ملت ایران را ملی کرده است- سقوط می‌کند. اما چگونه است یک حکومت ملی و مردمی به وسیله تنها چند میلیون پول خارجی‌ها سرنگون می‌شود؟ کافی است حدود یک ماه به عقب برگردیم روز 30 تیر سال 1332، زمانی که اولین سالگرد جنبش مردمی 30 تیر در حال برگزاری است. مردمی که سال قبل از مصدق حمایت کرده بودند، ترجیح دادند در خانه بمانند، انگار از وضعیت اقتصادی و مشکلات معیشتی خود خسته شده بودند و ترجیح می‌دادند از بازی‌های هرروزه سیاسی کنار بکشند. مردم سیاست بی‌تفاوتی را در پیش گرفته بودند؛ سیاستی که تنها بازنده آن خودشان بودند؛ در زمانی که آنها نسبت به وضعیت کشور بی‌تفاوت شده بودند و در خلأ حضورشان حالا ارتش و شعبان جعفری‌ها می‌توانستند با اندکی پول آمریکایی کودتا کنند. 52 سال بعد از کودتای 28 مرداد یعنی سال 1384، هشت سال است که دولت اصلاحات سر کار بوده، حافظه کوتاه تاریخی ما مانع از آن شده که تغییرات انجام‌شده در این هشت سال را به خاطر بیاوریم. ما با صندوق‌های رأی قهر می‌کنیم. در حالی که 18 میلیون در انتخابات شرکت نمی‌کنند فردی با 17 میلیون برنده انتخابات می‌شود. مردم ایران به جاي آنکه منطقی به روند طی‌شده در این هشت سال نگاه کنند (روندی که سال‌های بعدی حسرت آن را خوردند)، احساسی فکر می‌کنند و گذشته را از یاد می‌برند و دست به انتخاب محمود احمدی‌نژاد می‌زنند تا به قول خود به تغییرات رأی دهند. اما کدام تغییرات؟ در حقیقت رفتار منفعلانه ما بود که باعث شد احمدی‌نژاد بر مسند قدرت بنشیند تا فساد، دروغ، تورم، بی‌کاری، وضعیت بد اقتصادی و هر آنچه در آن ایام رخ داد، نتیجه رفتار ما باشد.

ما محکومیم به امیدواربودن

سیدعلیرضا مسبوق بی‌نوایی ما در عرصه سیاست، ریشه در این واقعیت دارد که غالبا درس‏ها و تجربه‏‌های گذشته را زود فراموش می‏‌کنیم! برخلاف اینکه ما در تجربه‌های ناخوشایند فردی و خانوادگی که شایسته است به سرعت آنها را دور بریزیم و گله و کدورت‏های مربوط به آن را برای بهبود حال امروز و آینده‏ خود و خانواده‏مان پاک کنیم، عادت داریم در گذشته بمانیم و حواشی و نتایجش را هر روز به رخ خود و دیگران بکشیم؛ در حالی که در امور مهم مربوط به زندگی جمعی و سیاسی‏مان عمدتا عادتمان داده‏اند یا منفعلانه با ژست‌های توجیه‏گرانه، کنار بکشیم یا بی‌توجه به گذشته، بزک چهره‏ها را باور کنیم و با دورریختن سابقه هر چیز و هرکس و به‌فراموشی‌سپردن نتایج رویکردها و اندیشه‏های گذشته که امتحان خود را بارها پس داده‏ است، خود را در توهم یک فردای غیرواقعی، غوطه‌‏ور كنيم؛ تا مصداق این گفته فیلسوف آمریکایی جورج سانتایانا شويم: آنان که گذشته را از یاد می‌برند به تکرار آن محکوم‌اند. درست یا اشتباه، بخش زیادی از موقعیت و شرایط امروز، نتیجه تصمیمات، رفتارها و عکس‏العمل‏‌های گذشته خود ماست. همگی‌‏مان بر یک مَرکَب سواریم! عده‏ای که باور دارند یکی از راه‏های موجود، آنان را به شهر مطلوب مدنظرشان هدایت می‏کند، تکلیفشان روشن است؛ عزمشان را جزم می‏کنند برای دراختیارگرفتن افسار مَرکَب، تا در مسیر دلخواه، هدایتش کنند. اما دیگران و دگراندیشان چه؟ چاره‌‏ای نیست! یا باید از مَرکَب پیاده شویم و به قدر توشه، راهی دیگر در پیش بگیریم یا بنشینیم و با توجیه اینکه هیچ‌کدام از این راه‏ها ما را به شهر هدف‌مان نمی‏‌رساند، توان و زمان‏ را هدر دهیم و فرصت را برای دیگران فراهم كنيم که افسار مَرکَب را به جهت هدایت آن در مسیر مطلوب خود در اختیار گیرند. در این صورت دیگر گله‏‌مندبودن‌مان ناموجه به نظر می‏رسد.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.