معضل اتحادیه اروپا در دریای مدیترانه
آیا این کرایههاست که قاچاقچیان انسان را تشویق به کارشان میکند یا کمکهای انساندوستانه و ضروری برای نجات جان هزاران مهاجر آفریقایی است که در سفری پرخطر خود را به اروپا میرسانند؟ بحث درباره نقش گروههای امدادرسان دریای مدیترانه معضل بزرگتری را آشکار میکند که مقامات اتحادیه اروپا با آن از یک طرف به دلیل تعهدات اخلاقی و حقوقی برای کمک به نیازمندان و از سوی دیگر به دلیل فشار روزافزون رأیدهندگان برای اخراج آنها، دستبهگریبانند. سال گذشته بیش از 360 هزار پناهنده و مهاجر فراری از جنگ و فقر خود را از طریق دریای مدیترانه به سواحل اروپا رساندند. اکثر آنها به وسیله کشتیهای نجات اروپایی به این قاره رسیدند. هزاران نفر دیگر هم در دریا غرق شدند. قاچاقچیان انسان آنها را سوار بر قایقهای نامناسب کرده و در سفری طولانی بین لیبی و ایتالیا به حرکت درآورده بودند. تدابیر اتحادیه اروپا برای ممنوعیت ورود مهاجران محکومیت گستردهای را از سوی گروههای حقوقی بههمراه داشته است؛ هرچند این روشها توانست در آرامکردن نگرانی رأیدهندگان تأثیری داشته باشد. یک مقام اتحادیه اروپا در بروکسل میگوید ما فقط باید سازمانهای مردمنهاد را سرزنش کنیم. او میافزاید: «نمیشود از این کار فرار کرد، هرچند ممکن است به ضرر مهاجران باشد. کار سازمانهای مردمنهاد موجب بهبود خدمات حملونقل مهاجران میشود؛ زیرا «قاچاقچیان به طور مستقیم افراد را به قایقهای سازمانهای مردمنهاد تحویل میدهند». گروههایی مانند پزشکان بدونمرز و سایر سازمانها سعی میکنند در عملیات جستوجوی خود کودکان را نجات دهند. آنها حتی فعالیتشان را بیشازپیش به ساحل لیبی نزدیک کردهاند تا بتوانند افراد بیشتری را نجات دهند. اما بحث درباره نقش سازمانهای یادشده همچنان در بخشهای مختلف اتحادیه اروپا در جریان است. «تئو فرانکین»، وزیر مهاجرت بلژیک، ماه مارس گذشته گفت، پزشکان بدونمرز قاچاقچیان انسان را ترغیب میکنند؛ اما بلافاصله «شارل میشل»، نخستوزیر این کشور، او را سرزنش کرده و درخواست کرد تا به «این اقدام انسانی احترام بگذارد». قایقهای بدون موتور بیانیههای سازمان ملل متحد نشان میدهد از ابتدای سال جاری میلادی تاکنون در جریان مهاجرت از آفریقا به اروپا حدود هزارو 300 نفر کشته شدهاند. همین آمارها در سال 2016 حدود چهارهزارو 600 نفر را نشان میداد. «فرانتکس»، مسئول آژانس مرزی وابسته به اتحادیه اروپا، میگوید، در سال گذشته موفق شده 50 هزار نفر را از قایقهایی نجات دهد که یا واژگون شده یا قایقهای تیوپی بودهاند. به گفته این مسئول، این امر به قاچاقچیان انسان اجازه میدهد تا با استفاده از قایقهای موتوری و ارائه مقادیر اندکی سوخت یا غذا و حتی با برداشتن موتور در مواردی انسانهای بیشتری را به کشتن بدهند. این آژانس درعینحال خواستار بازنگری در نقش سازمانهای مردمنهاد است. مقامات دولتی در بندر کاتالانیای ایتالیا تحقیقی را آغاز کردهاند تا واقعیت نقش سازمانهای مردمنهاد را بررسی کنند. چند ماه پیش نیز یک وکیل میگفت، به دنبال کوچکترین نشانهای است که همدستی بین سازمانهای مردمنهاد و قاچاقچیان را اثبات کند. پارلمان ایتالیا نیز به نقش سازمانهای مردمنهاد در عملیات جستوجو و نجات افراد در نزدیک سواحل لیبی مشکوک است. فرانتکس به رویترز میگوید: ما باید بین نجات جان افراد و مطمئنشدن از اینکه رفتارمان موجب فعالیتهای مجرمانه بیشتری نمیشود، توازن برقرار کنیم زیرا ممکن است این رفتارها جنایتکاران را بیشتر ترغیب کند تا شیوههای خود را تغییر دهند و کار خود را با کشتیهایی که به لیبی نزدیک میشوند، هماهنگ کنند. گفته میشود نیمی از عملیات جستوجو و نجات را هماکنون سازمانهای مردمنهاد انجام میدهند و همین امر موجب شده تا دولتها کنترل کمتری بر سازوکار آنها داشته باشند. برخی از مقامات اتحادیه اروپا میگویند، سازمانهای مردمنهاد حتی بدون اینکه بخواهند، به مهاجرتها شتاب میدهند. یک دیپلمات در بروکسل میگوید: «ما عملیات نجات را یک عامل جذب دائمی میدانیم، اگر مهاجران بدانند در نهایت نجات خواهند یافت بیشتر این مسیر را انتخاب میکنند». در این میان سازمانهای مردمنهاد میگویند که به گوشت قربانی تبدیل شدهاند؛ زیرا از یک طرف اتحادیه اروپا نتوانسته مسئله مهاجرتها را مدیریت کند و از سوی دیگر، سیاستمداران میکوشند از احساسات ضدمهاجرتی رأیدهندگان سوءاستفاده کنند. در این میان «فرانتس تیمر مانز»، معاون کمیساریای اروپا، بهشدت از کار سازمانهای مردمنهاد دفاع کرده و میگوید: «نجات جان افراد در دریا و کمک به ضعیفان با ترویج مهاجرتهای سازماننیافته فرق میکند. دلیلی وجود ندارد که سازمانهای مردمنهاد به شبکههای قاچاق و جنایتکار کمک کنند تا وارد اروپا شوند». منبع: رویترز
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.