|

ارديبهشت 96 امتداد خرداد 76

علی تاجرنیا

نگاهی به تاریخ معاصر ایران نشان می‌دهد که دوم خرداد سال 76، بدون شک مقطعی بود که در آن برای اولین‌بار مطالباتی در حوزه سیاست، جامعه و فرهنگ به صورت سازماندهی‌شده از سوی مردم مطرح شد. مردمی که 10 سال جنگ و هشت سال دوره سازندگی را پشت‌سر گذاشته بودند، خواهان آن بودند برخی از مطالبات خود را که بیشتر مطالباتی از جنس معیشت و اقتصاد نبودند، در فضای عمومی کشور مطرح کنند و از این زاویه می‌توان دوم خرداد سال 76 را نوعی ساختارشکنی برای این مطالبات در نظر آورد.

اینکه در فاصله دوم خرداد 76 تا امروز که دوم خرداد 96 است، چه اتفاقاتی افتاده و کدام‌شان در مسیر حرکت دوم خردادی مردم بوده و کدام‌شان سمت‌و‌سوی دیگری داشته، نیازمند یک پژوهش علمی- سیاسی دقیق است؛ اما به نظر می‌رسد از آن مقطع تا امروز، مطالباتی فراتر از مطالبه معیشت‌محور به فهرست مطالبات عمومی مردم افزوده شده است که نشانه‌ای از حرکت به سمت رشد سیاسی جامعه و توسعه سیاسی کشور محسوب می‌شود. در این 20 سال، چالش‌هایی را نیز مانند حضور آقای احمدی‌نژاد و یاران او در رأس قوه‌مجریه و حضور‌نداشتن حداکثری اصلاح‌طلبان در قوه ‌مقننه داشته‌ایم که برخی به خاطر خطاهای تاکتیکی اصلاح‌طلبان بوده و برخی به خاطر رفتار حذفی اصولگرایان که هر دو در جای خود نیازمند مداقه‌ای جدی هستند. با این همه، می‌توان دو انتخابات مهم ریاست‌جمهوری 92 و 96 را به نوعی ادامه راهی دانست که مردم 20 سال قبل و در دوم خرداد سال 76 آغاز کردند. البته در این مسیر نشانه‌های پررنگی از بلوغ سیاسی هم دیده می‌شود که نباید به‌سادگی از کنار آنها گذشت. از خرداد 76 تا همین انتخاباتی که جمعه آخر اردیبهشت‌ برگزار شد، شاهدیم که مردم اندک‌ اندک از اتکای صرف به چهره‌های سیاسی و شعارهای آنها، به سمت رویکردها و جریان‌ها رفته‌اند و شاید بتوان گفت که پیام رئيس دولت اصلاحات و دوم خرداد که اعتماد به احزاب و جریان‌ها بود، آرام‌آرام دارد از سوی مردم تحقق پیدا می‌کند. نشانه دیگر این بلوغ، در کاسته‌شدن از رفتارهای هیجانی و احساسی نسبت به 20 سال قبل است. امروز مردم ایران امیدوارتر از قبل، به‌جای پیگیری مطالبات و خواسته‌های رادیکال و حداکثری، در جست‌وجوی احقاق خواسته‌های حداقلی اما واقع‌گرایانه خود هستند. اگر در دوم خرداد 76، مردم مطالبات بالایی از فضای عمومی کشور و رئیس‌جمهور منتخب آن زمان داشتند، امروز فهمیده‌اند باید از آن خواسته‌های تحقق‌ناپذیر اجتناب کرد و به سوی خردگرایی گام برداشت. نگاهی به انتخابات ریاست‌جمهوری اخیر، یک نکته دیگر را هم آشکار می‌کند که به نوعی تحقق شعارهای دوم خرداد 76 است؛ امروز ما شاهد آن هستیم از شکاف فکری و فرهنگی میان قاطبه مردم و نخبگان کشور، تا حدود زیادی کاسته شده است. اگر 20 سال قبل، نخبگان کشور همت می‌گماردند تا برنامه‌های خود را به زبان مردم در سطح جامعه منتشر کنند، امروز شاهد زبان مشترکی میان نخبگان و قاطبه مردم هستیم و یک تحلیل ساده اجتماعی، اقتصادی، فرهنگی و حتی سیاسی را می‌توان در جای‌جای کشور مطرح کرد و شاهد درک عمومی آن بود.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.