|

تهران و رياض 2 صحنه عجيب در خاورميانه

ترجمه: شهرام زرندار

همچنان‌ كه رأي‌دهندگان در ايران در خيابان‌ها شادي مي‌كردند و انتخاب دوباره يك ميانه‌رو را به رياست‌جمهوري ايران جشن مي‌گرفتند، ترامپ در برابر جمع رهبران كشورهاي اسلامي ايستاد و از آنها خواست تا ملت ايران را منزوي كنند. ترامپ با استفاده از خطابه‌اش در اولين سفر خارجي‌اش تعهد خود را به كشورهاي عرب اعلام كرد. ترامپ به بازگشت به سياست آمريكا براساس ائتلاف با اتوكرات‌هاي عرب اشاره كرد و بدون درنظرگرفتن سابقه آنها در تعهد به حقوق بشر و سياست‌هايي كه گاه منافع آمريكا را تحت‌الشعاع قرار مي‌دهند، از اتحاد با آنها گفت. در همين حال او راه طي‌شده از سوي باراك اوباما را رد كرد. اوباما براي رسيدن به راه‌حل توافق هسته‌اي با ايران همكاري كرده بود، توافقي كه دولت ترامپ اعلام كرده ايران نسبت به آن متعهد است. ترامپ چرخش در سياست خود را به عنوان سرمايه‌گذاري دوباره براي ائتلاف تاريخي با ملل دوست براي جنگ با افراط‌گرايي و تروريسم عرضه كرده است. اما در كنار هم قراردادن انتخابات در ايران و گردهمايي در عربستان سعودي به نظر نورافشاني بر واقعيتي در خاورميانه مي‌رسد كه رؤساي جمهوري با آن درگير بوده‌اند: چگونه شركاي خود را انتخاب كنيم و خواهان منافع آمريكا در منطقه‌اي باشيم كه به واسطه تفاوت‌هاي فرقه‌اي و اهداف متفاوت تكه‌ و پاره شده است. ايران در جنگ با داعش در عراق به طرزي مؤثر خود را هم‌جبهه با ايالات متحده يافته‌اند درحالي‌كه در سوريه به خاطر حمايتشان از حكمراني بشار اسد رئيس‌جمهور سوريه در مقابل هم هستند. عربستان سعودي بارها و بارها تلاش‌هاي ايالات متحده براي ايجاد ثبات در افغانستان را تحت‌الشعاع قرار داده است. فردريك و هري مشاور ارشد در مؤسسه برنامه خاورميانه كارنگي براي صلح بين‌المللي گفته: «ما در اين منازعه ژئوپليتيك (جغرافياي سياسي) يك طرف را برمي‌گزينيم. فرقه‌گرايي محصول جانبي رقابت‌هاي ژئوپليتيك است و ما بي‌آنكه نيتمان باشد يك طرف از طرف‌هاي اين منازعه فرقه‌اي را برمي‌گزينيم». اين دو صحنه- شادماني در خيابان‌هاي تهران و گردهم‌آمدن رهبران عرب در يك سالن مجلل در رياض- همچنين به واقعيتي پيچيده در خاورميانه اشاره دارد كه بين رهبران و مردمشان اغلب اوقات رابطه‌اي وجود ندارد. آقاي ترامپ در سخنان خود نيت خود براي خاتمه‌دادن به تعامل با ايران را مورد اشاره قرار داد و گفت تعامل ما با ايران تغييري را در داخل ايران سبب نمي‌شود. اما در ايران بسياري از مردم به تغيير، رأي داده‌اند. آنهايي كه به واسطه نتايج انتخابات جسور شده‌اند، جماعات بسياري از مردم در پايتخت ايران، ‌تهران،‌ اميد دارند حسن روحاني رئيس‌جمهوري اسلامي ايران در دومين دوره رياست‌جمهوري‌اش آزادي بيشتر انديشه و محدوديت‌هاي كمتر در زندگي روزمره را ايجاد كند. آنها همچنين انتظار دارند پيروزي روحاني با 57 درصد آرا، تلاش‌هاي او را براي بازكردن درهاي اقتصاد ايران به روي جهان و سرمايه‌گذاري‌هاي خارجي به ثمر بنشاند. براي آنهايي كه به آقاي روحاني رأي داده‌اند، احساس راحتي خاطر پديد آمده و به اين دليل كه رقیب او که ابراهيم رئيسي يك روحاني اصولگرا است و از توافق هسته‌اي با ايالات متحده و قدرت‌هاي جهاني انتقاد كرده، پيروز انتخابات نيست.فاضل‌میبدی که یک روحانی مسلمان شیعه است، از شهر قم درباره روحانی گفته: «او با هدف مشکلی مواجه است، اکنون او باید آزادی‌های بیشتری فراهم كند، انحصار تندروها را در رادیو - تلویزیون دولتی بشکند و آزادی مطبوعات را افزایش دهد». آقای میبدی گفته: «برای همه اینها آقای روحانی باید تندروها را قانع کند تا نگاهشان را تغییر دهند».او افزوده: «اگر او در تحقق حداقل 70 درصد از آن قول‌هایی که داده شکست بخورد، آینده‌اش تار و تاریک خواهد شد». برای دهه‌ها عربستان سعودی و ایران برای رهبری مذهبی و نفوذ سیاسی در سراسر جهان اسلام و ورای آن با هم رقابت کرده‌اند. ترامپ در سخنرانی روز یکشنبه‌اش، به عنوان میهمان پادشاه سعودی درباره یک ائتلاف قوی‌تر با كشورها برای جنگ با تروریسم ایدئولوژی افراطی سخن گفت و خواهان به‌عقب‌راندن ایران شد. ترامپ به ده‌ها رئيس دولت خاورميانه گفته: از لبنان تا عراق و تا یمن، ایران از تروریست‌ها با تأمین مالی و دادن سلاح و آموزش نظامی حمایت می‌کند.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.