تازههای «قفسه آبی» نشر چشمه
کلمات سیاه «اگر این مرد زنده بود شاید همهچیز فرق داشت. دکتر رسولی میگوید شانس آوردهای پدرش نیست وگرنه مخالفها بیشتر بودند. نه، رسولی نمیداند. اگر احمد زنده بود همهچیز فرق داشت. احمد مرا درک میکرد، خیلی بیشتر از مادر جان و امید، خیلی بهتر از تو. فقط او به این مرزها تن نداد. برای همین ول کرد و آمد تهران. آمد و جانش را هم سرش گذاشت...» «دخترپیچ»، نخستین رمان سعیده شفیعی دو روایت دارد که همزمان با هم پیش میروند و در جاهایی با هم تلاقی میکنند. پیش از هر چیز عنوانِ نامأنوس رمان بهچشم مخاطب میآید و چنان که در پشت جلد کتاب آمده است، «دخترپیچ» واژهای است که در کار کاشتن زعفران بهکار میرود و انتخاب این عنوان برای رمان بهدلیل ارتباط آن با وجوه مختلف روایت است. اما دو داستان رمان یکی مربوط به پسری است اقتصادخوانده و اهل شهر تهران که پدرش ناپدید شده یا به تعبیری او و مادر و زمینهای زعفرانشان را رها کرده و خبری از او در دست نیست. داستان دیگر رمان روایتِ دختری است که در یکی از ملاقاتهای کاری با پسر آشنا میشود و باقی، روایت دلبستگی این دو به هم است و چند خردهداستان دیگر که فضای موجود در جامعه را ترسیم میکند. اما به عنوان برگردیم. در بین آنان که در کارِ کاشت و دروِ زعفران هستند افسانهای از قدیم بوده است که زعفران برای کسی که آن را بکارد، شوم است و این شومی بهنوعی زندگی راوی را دربر میگیرد. آخر داستان نیز با بازگشت به همین افسانه تمام میشود. فصل آخر در قبرستان میگذرد، جلوِ قبری حصار کشیده شده است، مثل مقبرههای خانوادگی دورش را با میلههای فلزی پوشاندهاند. «به سنگ قبر نگاه میکنم. احمد رحمانی. پدرت؟ یک دنیا حرف دارم با این مرد. فقط اوست که حرفهای مرا میفهمد. قبرش تنها قبر اینجاست که دورش حصار دارد... برمیگردم سمت احمد. سنگ سفید است، کلمههایش سیاه...» دخترپیچ، سعیده شفیعی
به همین سادگی «گند زدهام. گل به خودی! حرفهایی را که راز آدمهاست برای سامان پیامک زدهام. از بس همیشه عذاب وجدان دارم، دهنلقی کردم...» نخستین رمانِ بهاران بنیاحمدی، «چیزی به تابستان نمانده»، روایت روزگار دختری است جوان در تقابل با جامعهای که هنوز پذیرای او و درک او از جهان پیرامونش نیست. داستان بهنوعی روایت شخصی نویسندهاش از دورانی است که او در میانه نوجوانی و جوانی تجربه کرده است و نسلی را نمایندگی میکند که در طبقه متوسط جامعه شهری دهههاي هفتاد و هشتاد زیسته است و برای همین سرشار است از ارجاعات مدام به نامها و روایتها و اتفاقات واقعی که در این دو دهه روی داده است. رمان فرمی روزشماری دارد، روایت هر روز در دفتر خاطرات راوی ما را با وقایع شخصی و اجتماعی آن دوران مواجه میکند. داستان از 15 مهر 73 آغاز میشود: «من از نازنین که جلویی من است و همه فامیلهایشان و خودشان امریکا زندگی میکنند، پرسیدم چه آهنگی را بیشتر دوست دارد. او هم مثل من آمنه و تنگ غروب دلم گرفته را دوست دارد...» 18 اردیبهشت 74، روز بعدی است که در دفتر خاطرات راوی ثبت شده است و ما را به حال و هوای نوجوانان آن دوره میبرد. تا میرسد به سال 76 و تب و تاب آن روزها و سالها. «مورچهها انگار یک ارتش متحد در سراسر بدنم راه افتادهاند. زیر پوستم مورمور میشود. ترتر هواکش ترسناک است. قلبم تند تند میزند. از اتاق رد میشوم. صدای بلند، هر صدای بلندی مرا میترساند. از راهرو رد میشوم. صدای ترتر بلندتر میشود. مرا یاد موتورهای داخل دانشگاه میاندازد. دودشان حیاط را میگرفت. همهمه میشد. مورچهها در تمام حیاط دانشگاه وول میخوردند. آدمها روی هم میلغزیدند انگار و بعد پراکنده میشدند. پشتسرِ ترتر موتورها تعطیلی موقت دانشگاه بود و کتاب پارهپارهشدهی فروغ من توی هوا.» قصه «چیزی به تابستان نمانده» تا چند سالی در دهه نود هم پیش میآید تا یکم فروردین 92. 16 شهریور 91: «لعنتیها ویزا ندادند. به همین سادگی. نمیدانم چه کار کنم. ناامیدم. خیلی.» و بعد 6 بهمن 91: «چسبیدهام به آگهیهای همشهری لعنتی. خدا را شکر که عقل کردم و حرف مامان را گوش کردم؛ وگرنه فوقلیسانسم هم به فنا میرفت و الان همان کار را هم نداشتم که بکنم. اینجوری لااقل سرم گرم میشود. دوباره درس و بیکاری. درس و بیکاری.» چیزی به تابستان نمانده، بهاران بنیاحمدی
صداها و آشوبها «خانم بودن به چه دردی میخورد؟» دومین رمان مریم حسینیان، «ما اینجا داریم میمیریم» با این جمله آغاز میشود. رمان روایت آدمهایی است با جهان و ذهنیات و رویاهای متفاوت که گویا از سر اتفاق در یک خانه زندگی میکنند و ناگزیر به تحمل یکدیگرند. چنانچه در پشت جلد رمان نیز آمده است، در این رمان زنها و مردهایی هستند که در یک هممکانی اجباری رویاهای خاصی در سر دارند. از زنی متعصب که کینه خواهر کوچک سرخوشش را به دل دارد تا دختر جوانی که میخواهد برای انتخابات رأی جمع کند، یا زنی خانهدار که شاهد فروریختن خانهاش است و البته چند شخصیت جادویی که ناظران این جهان پرقصهاند. «انگار پری بود. میگفت از زیر کابینت صدا میآید. سه چهار روزی میشد که هر وقت میرفت توی آشپزخانه همین را میگفت. خودش مهمان دعوت میکرد و خودش هم از زیر کارکردن فرار میکرد. الکی سوسک و مورچه را بهانه میکرد. همه عمرش کارها را میانداخت گردن بقیه. با جارودستی زیر کابینت را جارو میکشید... آهی کشید و سری تکان داد و با خاکانداز آشغالها را جمع کرد. جارو را گوشهای پرت کرد و رفت مسواک بزند و بخوابد. هرچه زودتر میخوابید، زودتر از شر صداها و آشوبها خلاص میشد.» حسینیان در ضمنِ روایت زندگی چند تیپ شخصیتی متفاوت از زنان، امر فانتزی را نیز بهکار میگیرد و جهانی مرموز را تصویر میکند که با جهانی واقعی درهم تنیده شده است. ما اینجا داریم میمیریم، مریم حسینیان
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.