بار دیگر زنان و اجازه خروج از کشور
نیره توکلی
در انتخابات ریاستجمهوری یا مجلس، همواره گفتمانهای اصلاح یا تغییر قوانین مطرح است؛ زیرا این دو نهاد انتخابی، در کنار نهادهای غیرانتخابی، توانایی و سازوکارهای قانونی تغییرات یا اصلاحات را دارند. از همین روست که در آستانه هر کدام از این دو انتخابات، درخواست تغییر قوانین نیز مطرح میشود. نوع مخاطب قراردادن یا واکنش مثبت و منفی یا بیاعتنایی یا عرضه راهکارهای درست و نادرست، میتواند انتخاب را برای انتخابکنندگان آسانتر کند. مطالبات زنان برای ایجاد فرصتهای برابر در کار، شغل، حرفه و نیز احساس امنیت پس از ازدواج، ازجمله مطالباتی است که سالهاست نادیده گرفته شده است. در کنار حق تحصیل و اشتغال پس از ازدواج، یکی از مهمترین این مطالبات حق خروج از کشور است؛ این حق چیزی نیست که همواره به کلیشهها نسبت داده میشود و ما آن را در بسیاری از فیلمها و سریالها میبینیم که زن خوب کسی است که سروکاری با خارج از کشور ندارد و زن نافرمان زنی است که به هر علتی، قصد خروج از کشور دارد. کلیشهها راه را برای توجه به علتهای مختلف میبندند و تنها زنی را تصویر میکنند که محدودیتهای زندگی اجتماعی و بیهویتی یا بیعلاقگی به وطن، انگیزه سفر اوست. در این صورت، خواه سفر شغلی باشد، خواه تحصیلی، خواه ورزشی و گردشگری، تشخیص درست و نادرستبودن آن به مرد خانواده واگذار میشود. شاید موارد متعددی که زنان بینامونشان و معمولی با چنین محدودیتهایی مواجه میشوند، چندان توجهی را جلب نکند و بشود با نسبتدادن همان کلیشهها، چشم بر گرفتن فرصتهای شغلی، حرفهای و تحصیلی حاصل از سفر به خارج از کشور برای زنان بست. از همین رو، در بسیاری موارد زنان قانونا ناچار میشوند بیسروصدا به این محدودیتها تن دهند. اما عرصه ورزشی عرصهای است که چشمها و امیدهای بسیاری به آن معطوف است؛ امیدهای ورزشی، شغلی، اقتصادی، گردشگری و فراتر از آن امیدهای ملی است. موفقیتهای ورزشی، به قول رایج گزارشگران ورزشی، «دل ملتی را شاد میکند». زنان معلول ما در پارالمپیکها خوش درخشیدهاند و مدالهای بسیاری را به ارمغان آوردهاند. وقتی کیمیا علیزاده برای نخستینبار در تاریخ ورزش ایران توانست مدال برنز زنان را کسب کند، شادی و امید مردم از شادی و امیدی که مردان مدالآور به مردم ایران هدیه میدهند، نهتنها کمتر نبود که شاید بیشتر هم بود. اینکه زنان افتخارآميز ايران كه مايه افتخار ایران و همه مردم ایران بودند، دچار مشكل شوند، مایه ناشادی و ناامیدی زنان و جوانان است. همین دوسال پیش بود که نیلوفر اردلان، کاپیتان تیم ملی فوتبال زنان ایران، به دلیل ممانعت همسرش برای خروج از کشور، از حضور در مسابقات جام ملتهای آسیا بازماند. البته در هر دو مورد مسئولان، به دلیل خاصبودن دخالت کردهاند ولی آیا هر موردی رسانهای میشود؟ آیا میتوان گرفتهشدن فرصتهای بالقوه را نیز رسانهای کرد؟ آیا از پیش میشد تصور کرد اگر امکان ادامه تحصیل از مریم میرزاخانی گرفته شود، امروز این نابغه ایران و جهان را کسی نمیشناخت؟ وقت آن است که رشد و بلوغ زنان و دختران ایرانی را باور کنیم و قوانین را به تناسب واقعیتهای اجتماعی موجود تغییر دهیم؛ واقعیتهایی که مبتنی است بر شایستگی و خردمداری و تفکر مدنی زنان ایران امروز. نامزدهای ریاست جمهوری نباید مطالبات زنان را نادیده بگیرند.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.