شكست ركورد ريلسازي در دولت يازدهم
شرق: ميگويند دولت يازدهم هيچ كاري در پروژه آزادراه تهران-شمال نكرده، اما خيرالله خادمي، معاون وزير راه كه در هر دو دولت روحاني و احمدينژاد حضور داشته، بهانههاي منتقدان دولت را بياساس ميداند. مديرعامل شركت ساخت و توسعه زيربناهاي حملونقل در گفتوگو با «شرق» ميگويد: «شكي نيست كه اين آزادراه زمان برده و در تمام دولتها هم بوده و ربطي به اين دولت ندارد. از 21 سال قبل اين آزادراه شروع شده، اما دليل اصلي توقف پروژه، اختلاف بين سرمايهگذار و پيمانكار و فاينانسور چيني بوده و اين اختلاف مدتها حلنشده باقي مانده بود... در دو سال گذشته، با تدبير دولت، پيمانكار چيني تقريبا از پروژه خارج شد و با آمدن هفت پيمانكار ايراني، حدود 50 درصد پروژه در دو سال پيشرفت فيزيكي داشت، اين در حالي است كه در 17 سال گذشته 32 درصد پيشرفت فيزيكي داشتيم.» او به نكته ديگري هم در حوزه ريلي اشاره ميكند كه براي اين دولت بهعنوان ركورد ثبت شده. به گفته او، طول ريلهاي ساختهشده در دولت روحاني، 837 كيلومتر است كه اين ميزان در يك سال، هيچگاه افتتاح نشده، درحاليكه راندمان ريلسازي در كشور از اول انقلاب در دولتهاي مختلف تاكنون، 158 تا 200 كيلومتر است؛ بنابراين ساخت 800 كيلومتر در يك سال، واقعا كار بزرگي است.
وضعیت آزادراه تهران- شمال در این دولت چگونه پیش رفت؟ در شبکه جادهای کشور درحالحاضر در بخش آزادراهی، حدود هزارو 670 کیلومتر جاده در حال اجرا داریم. مسیرهای زیر عبور هم حدود دوهزارو 270 یا 250 کیلومتر است؛ بنابراین 60 تا 65 درصد در بخش آزادراهی در دست ساخت است که درخور توجه است. اکنون در 16 پروژه و در 10 محور آزادراهی در حال کار هستیم. کاری که در دولت یازدهم انجام شده فعالکردن پروژههای بزرگ آزادراهی بهصورت همزمان است که شاید بتوان گفت کار واقعا خاصی بوده. از 16 پروژه، شش پروژه بزرگمقیاس در دست داریم. همیشه آزادراه میساختیم؛ اما اینکه شش پروژه عظیم را همزمان بتوانیم ساپورت مالی کنیم، تقریبا سابقه نداشته است. اولین پروژه، آزادراه تهران- شمال است که قطعه یک آن با عملیات بسیار خوبی انجام شده و هر کسی بازدید کند، از لحاظ فنی و مهندسی برای کشور غرورآفرین است. سههزارو 400 نفر در پروژه کار میکنند که مشخص است پروژه کار بزرگی است. در این پروژه 25 قالب لاینینگ و هزارو 200 دستگاه ماشین سنگین کار میکنند. از لحاظ بزرگی، این پروژه یکی از بزرگترین پروژههای راهسازی خاورمیانه است. دومین مورد، آزادراه شیراز- اصفهان است. 210 کیلومتر این پروژه در حال انجام است. بیش از هزار دستگاه ماشین در حال کار است. دوهزارو 400 نفر نیرو هم در این بخش فعال هستند. این پروژه هم بزرگ است که با عملیات خوبی کار میشود و امیدواریم شش ماه اول سال 97، قطعه اولش بهرهبرداری شود. مورد سوم، آزادراه اراک- خرمآباد است. در کریدور شمال به جنوب حد فاصل بندر امام به تهران قطعه ناپیوستهای داشتیم که از آن، حد فاصل خرمآباد به اراک به طول 135 کیلومتر است که با عملیات بسیار خوبی کار میشود. 970 دستگاه ماشین در این بخش فعال است، حدود دوهزار نفر هم در آن کار میکنند. امیدواریم قطعه اولش به طول 67 کیلومتر حد فاصل خرمآباد تا نزدیک شهر بروجرد را در پایان امسال به بهرهبرداری برسانیم. بلندترین تونلهای جادهای کشور در بخش آزادراهی هم بهصورت سهخطه در این محور هستند که این تونلها را یک ماه قبل به پایان رساندیم. دو تونل سه کیلومتر و صد متر در مسیر رفت و همین مقدار، در مسیر برگشت بهصورت سهخطه ساخته میشود که با این طول و عرض در کشور بیسابقه بوده. پروژهای که به اتمام رسیده، آزادراه منجیل- رودبار بود. آزادراه قزوین- رشت در سالهای گذشته ساخته شده بود؛ اما محدوده 11 کیلومتر منجیل به رودبار که خیلی کوهستانی و صعبالعبور بود، بهدلیل هزینه زیاد انجام نشده بود و به عملیات سختی نیاز داشت. از دو سال قبل قرار شد دو تونل در آنجا احداث کنیم، گلوگاه اصلی که محدودهای به طول 3.2 کیلومتر بود در سالهای 94 و 95 احداث شد و در روزهای پایانی سال 95 با حضور آقای نوبخت بهرهبرداری شد و امسال مردم بدون هیچ توقف در این محور عبور کرده و رضایت داشتند. آزادراه بعدی همت- کرج است و با اینکه طول این آزادراه 20 کیلومتر است؛ اما تأثیرش برای پایتخت و کرج با توجه به جمعیت دو شهر و تردد روزانه این مسیر خیلی زیاد است و میتواند محور جدیدی برای تهران و کرج باشد. محورهایی که به سمت تبریز و قزوین میروند نیز از این مسیر عبور میکنند و میتواند تنفسی برای این محورها هم باشد. امیدوارم تا پایان سال جاری، 10 کیلومتر این پروژه بهرهبرداری شود. مورد بعدی آزادراه تبریز- ارومیه است که قطعه یک آن زیر ترافیک است، قطعه چهار هم امسال تمام خواهد شد. قطعه دو و سه را همزمان انجام میدهیم و امیدواریم قطعه چهار و دو را به بهرهبرداری برسانیم و قطعه سه هم تونلهای سنگینی دارد که کار در آن، شروع شده است. با این اوصاف میتوان گفت ادعاهای مطرحشده در زمینه آزادراه تهران- شمال کذب محض است؟ حجم عملیات را باید در نظر گرفت؛ شکی نیست که این آزادراه زمان برده و در تمام دولتها هم بوده و ربطی به این دولت ندارد. از 21 سال قبل این آزادراه شروع شده؛ اما دلیل اصلی توقف پروژه، اختلاف بین سرمایهگذار و پیمانکار و فاینانسور چینی بوده و این اختلاف مدتها حلنشده باقی مانده بود و اگر عملیات هم انجام میشد، کند بود، زیرا هیچ دولتی نتوانسته بود این اختلاف را حل کند، چون واقعا به دولتها ربط نداشت. سرمایهگذار بنیاد مستضعفان است و پیمانکار هم چینی بود. هرکسی بررسی کند، همین سیر را خواهد دید. در ابتدای دولت و با رویکارآمدن آقای آخوندی در وزارتخانه و همینطور آمدن آقای سعیدیکیا به بنیاد مستضعفان، رویکرد جدیدی برای احداث این آزادراه در دستور کار قرار گرفت. در جلسهای که با محور این پروژه برگزار شد، تصمیم بر این شد که روند پروژه تغییر کند و سرعت بگیرد. این صورتجلسه به تأیید آقای رئیسجمهور هم رسید، ایشان پاراف کردند که این کار انجام شود. قطعه چهار در دولت قبلی افتتاح شده و زیر ترافیک است؛ اما قطعه اول از نظر ترافیک مهمترین قطعه است. چون طول مسیر را 60 کیلومتر کوتاه میکند. مسیری که از کرج میرفت، از همت به تونل کندوان میرود؛ یعنی 90 کیلومتر تقریبا 32 کیلومتر میشود. عملیات خیلی مهم و خیلی هم سنگین است. در سال 92 پیشرفت فیزیکی قطعه یک، 30 تا 32 درصد بود. در دو سال گذشته با تدبیر دولت، پیمانکار چینی تقریبا از پروژه خارج شد و با آمدن هفت پیمانکار ایرانی، حدود 50 درصد پروژه در دو سال پیشرفت فیزیکی داشت، این در حالی است که در 17 سال گذشته 32 درصد پیشرفت فیزیکی داشتیم. امیدواریم بتوانیم در سال 96، قطعه یک را به بهرهبرداری برسانیم. حجم عملیات بسیار سنگین است و واقعا ابرپروژه است؛ 32 کیلومتر تونل رفت و برگشت دارد، حدود 12 کیلومتر پل دارد و بقیه دیوارهای بسیار بلندی است که پشتش باید خاکریزی انجام شود. در دولت كنوني چه ميزان براي پروژههاي جديد كلنگزني داشتيم؟ اين ميزان در دولت قبل چگونه بود؟ آمار درستي در اختيار ندارم. شروع پروژه، خيلي زياد شده بود و سعي كرديم پروژه جديدي شروع نكنيم. هدف اتمام پروژههاي فعلي بود كه پيگيري شد و تقريبا پروژه خاصي شروع نشده، مگر پروژهاي كه نياز كشور بوده. به نسبت پروژههاي كمي شروع شده و تمركز بر اتمام پروژههاي نيمهتمام بوده است؛ بنابراين كلنگزني جديد در اين دولت نداشتيم كه در قياس با عملكرد دولت قبل، اتفاق بزرگي است. پروژههاي ريلي گرگان- بجنورد- مشهد و قم- اصفهان به كجا رسيد؟ سههزارو 500 كيلومتر ريل جديد در كشور در حال ساخت است كه در قالب 22 پروژه است. اين ميزان اولويتبندي شده، چون حدود 80 هزار ميليارد تومان نياز دارند كه پروژههاي در حال كار و مطالعاتي تمام شود كه رقم بسيار بزرگي بود. تصميم گرفتيم پنج مركز استان را بهعنوان اولويت به شبكه ريلي وصل كنيم. همدان، كرمانشاه، آذربايجان غربي (اروميه)، گيلان (رشت) و آذربايجان شرقي كه مسير جديدي به تبريز است. در اين مسيرها واقعا خوب كار شده. استان همدان كه وصل شد. كرمانشاه را آخر خرداد به اتمام ميرسانيم. اروميه آخر تير و رشت تا پايان شهريور به اتمام خواهد رسيد. تبريز را هم که تا بستانآباد محور اصلي بوده تا پايان سال تحويل خواهيم داد. طول اين ريلها 837 كيلومتر است كه اين ميزان در يك سال، هيچگاه افتتاح نشده، درحاليكه راندمان ريلسازي در كشور از اول انقلاب در دولتهاي مختلف تاكنون، 158 تا 200 كيلومتر است؛ بنابراين ساخت 800 كيلومتر در يك سال، واقعا كار بزرگي است. وضعيت زيرساخت در رابطه با كشورهاي همسايه به چه صورت بوده است؟ در مرزها هدفگذاري كرديم كه كريدور شمال به جنوب كه قزوين به رشت و آستاراست را تكميل كنيم و به آذربايجان وصل شويم. قطعه اولش هم قزوين- رشت است كه امسال افتتاح خواهد شد. مابقي را هم بايد بسازيم كه بتوانيم به آذربايجان متصل شويم. در مرز عراق هم از طريق كرمانشاه و خسروي بايد به اين كشور همسايه وصل شويم. امسال به كرمانشاه ميرسيم. كرمانشاه به خسروي هم با روند بسيار خوبي در حال كار هستیم و اميدواريم در چهار سال آينده به مرز عراق برسيم و اگر به شبكه ريلي عراق وصل شويم، ميتوانيم از آنجا به شبكه ريلي سوريه و بندر لاذقيه برويم كه شرايط ترانزيت را براي ما در درازمدت مهيا خواهد كرد. اميدواريم شرايط عراق و سوريه آرام و مسير جديدي براي ما ايجاد شود. از سرخس و اينچهبرون هم به تركمنستان وصل هستيم. به افغانستان هم از طريق هرات وصل ميشويم كه تا مرز خودمان را ساختهايم. در خاك افغانستان هم تا شمعتيغ تعهد ايران است و از شمعتيغ تا هرات را كشور افغانستان بايد بسازد كه در حال مكاتبه هستيم. كار مهم ديگري كه در دستور كار دولت روحاني قرار گرفته و به محروميتزدايي و امنيت در منطقه كمك ميكند، افزايش ظرفيت بندر چابهار، پيگيري مسير ريلي از چابهار به سمت زاهدان و بيرجند و مشهد است؛ يعني كريدور شمال به جنوبشرق كشور كه مسير ريلي نداشتيم. اگر اين مسير را ايجاد كنيم هم به درياي عمان وصل شويم هم ترانزيت كشورهاي چين و هند را به آسياي ميانه، افغانستان و پاكستان خواهيم داشت. اين پروژه چند درصد پيشرفت فيزيكي داشته؟ كل پروژه در دولت كنوني شروع شده و حدود 24 درصد پيشرفت فيزيكي داشته. با روند بسيار خوبي در حال كار هستيم و اميدواريم با جذب سرمايهگذار خارجي كه هم چين و هم هند براي همكاري اعلام آمادگي كردهاند، بتوانيم سريعتر كار را پيش ببريم. حدود هزارو 370 كيلومتر طول ريلگذاري است كه حدود 10 هزار ميليارد اعتبار نياز دارد. قسمت اول كه چابهار به نيكشهر بوده در حال انجام است. علت كندي يا توقف برخي پروژههاي ريلي كشور در دوران تحريمها چه بود؟ يكي از مشكلات در شبكه ريلي اين بود كه توليد ريل در كشور ما صورت نميگرفت. الان ذوبآهن بهصورت آزمايشي نسبت به ساخت ريل آغاز به كار كرده، اما هنوز به توليد انبوه نرسيده. ورود ريل در سالهاي قبل به كشور گره ديگري بود. يك گره بحث تحريمها بود و گره ديگر تأمين اعتبار. بايد پول نقد ميداديم كه ريل وارد كنيم. يكي از دلايل توقف شبكه ريلي اين مسائل بود. خيلي جاها زيرسازي آماده بود اما ريل نداشتيم. دليل اينكه الان روزي پنج كيلومتر ريلگذاري ميكنيم اين است كه ريل را آماده داريم. تراورس(ريلبند) و ساير كارها در داخل كشور توليد ميشود. سال گذشته فاينانسي با كشور هند انجام داديم و اين كشور حدود دو هزار كيلومتر ريل راهآهن ايران را فاينانس كرد و امسال آغاز به واردات ريل از هند كردهايم؛ به گونهاي كه در زمينه سرعت تخليه از كشتي با مشكل مواجه هستيم. منابع مالی در همه مسيرهاي ريلي تزريق ميشوند و در بحث ريلي هيچ مشكلي نداريم. چون فاينانس هم هست بحث منابع مالي حل شده و ميتوانيم در برنامه زمانبندي مشخصي برنامهريزي شبكه ريلي را انجام دهيم. برخی منتقدان میگویند چرا ریل از خارج از کشور وارد میکنیم. مگر توان ساخت آن را در کشور نداریم. پاسخ شما به این منتقدان چیست؟ در ساخت ریل، تکنولوژی خاصی نیاز است، اما در دنیا پنج، شش کارخانه بیشتر نیست که ریل تولید میکند. هند، ترکیه و اتریش در این زمینه فعال هستند. اما بههرحال چون شبکه ریلی گسترده شده و متروها هم کمکم فعال میشوند، نیاز کشور است که خط تولید داشته باشیم. وقتی 200 کیلومتر در سال ریلگذاری یک کارخانه میتواند خط تولید داشته باشد. الان در این زمینه سرمایهگذاری شده و در ذوبآهن اصفهان، خط تولیدی احداث شده و به تولید آزمایشی رسیده و ما آماده هستیم که از آنها خرید کنیم.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.