«قاچاق شعر» در شهر کتاب
شرق: نشست ویژه شهر کتاب با عنوان «قاچاق شعر» روز یکشنبه، هفدهم اردیبهشت در مرکز فرهنگی شهر کتاب برگزار شد. در این نشست شش شاعر از ایران و پنج شاعر از آلمان شعرخوانی کردند و ترجمه آلمانی و فارسی شعرها نیز خوانده شد. در آغاز نشست علیاصغر محمدخانی، معاون فرهنگی شهر کتاب به تبادلات، رودرروییها و پیوندهای فرهنگهای متفاوت ایران و آلمان اشاره کرد و گفت: شهر کتاب در سالهای گذشته کوشیده است جلوههای فرهنگی ایران را در دیگر کشورها ارائه كند و تحولات فرهنگی دیگر کشورها را به مخاطبان ایرانی نشان دهد و شعر به عنوان سرمایه مهم فرهنگی نقش مهمی در این تبادلات داشته است. مرکز فرهنگی شهر کتاب با خانه شعر برلین و خانه ادبیات برلین برنامههایی را طراحی کرده که از سال گذشته آغاز شده و در پنج سال آینده این گفتوگوهای ادبی و بینافرهنگی بهطور پیوسته در دو کشور ادامه مییابد. کریستیانه لانگه، معاون خانه شعر برلین درباره پروژه قاچاق شعر گفت: ما در خانه شعر برلین نزدیک به 15 سال است که داریم شعر ایرانی را به آلمانیها معرفی میکنیم و تا به حال نزدیک به 50 شاعر را در آلمان معرفی کردهایم و طرحهای ما همچنان ادامه دارد. در قاچاق شعر، شعرها به صورت تعاملی به دو زبان ترجمه میشود. اصل ماجرا از این قرار است که شاعرانی را از کشورها و زبانهای مختلف دعوت میکنیم تا شاعرانی که زبان یکدیگر را نمیدانند، با کمک یک واسطه زبانی، ترجمه لفظ به لفظ معنا را دریافت و بعد با کمک هم شعرهای یکدیگر را به زبان خود ترجمه کنند. در کارگاهی که در آلمان برگزار شد، شاعران با شعر یکدیگر آشنا شدند و با کمک هم و با میانجیگری مترجم، شعرها را ترجمه کردند تا با جهان ذهنی یکدیگر بیشتر آشنا شوند. او افزود: مراد از قاچاق شعر، روشی خاص در ترجمه شعر است؛ از این قرار که شرکتکنندگان در کارگاهها بیآنکه زبان یکدیگر را بدانند، متقابلا بر مبنای برگردانهای اولیه و تا حدی مفهومی که پیشتر به دو زبان انجام شده، شعر یکدیگر را ترجمه میکنند. شاعران در این طرح از ماجراهای نهفته در پشت و پسلههای کلام یکدیگر آگاه میشوند؛ زیرا همواره در کنار معنای شعر، باید عناصر دیگری از هر زبان نیز به زبان دیگر قاچاق شود، مواردی از قبیل آواها، ایماها، ریتمها و بافتار فرهنگی، اجتماعی و فردی تنیده در دل هر شعر. هر برگردانِ صرفا زبانشناختی و کلامی، به خاطر پیچیدگی و درهمتنیدگی درونی عناصر شعر، پیشاپیش محکوم به ناکامی است؛ چون باید خیلی چیزها را از نو برساخت و بازآفرید تا دوباره امکان شکلگیری شعری خوب در زبانی دیگر فراهم شود. علی عبدالهی هم گفت: در این پروژه 12 شاعر از دل دو سنت شعری ریشهدار و پرآوازه به دیدار یکدیگر رفتند. این دو سنت شعری که به ظاهر از نظر جغرافیایی در اقلیمهای دور از یکدیگر شکل گرفتهاند، صرفنظر از خویشاوندیهای زبانیِ انکارناپذیرشان، پیشتر دو دیدار دورانساز و خلاقانه با هم داشتهاند. در طرح حاضر 12 شاعر، 12 صدای گوناگون با حضور شخص سومی نشسته میان دو صندلی، بهجد تصمیم گرفتند شعر همدیگر را ترجمه و البته قاچاق کنند. عبدالهی یادآور شد: قاچاق شعر، برخلاف قاچاق اقلام دیگر، نهفقط باعث کاهش تولید بومی و کسادی بازار شعر نمیشود، بلکه حتی بر کیفیت فراوردههای بومی میافزاید و به دوستداران شعر نگریستن نو و دیگرگون را میآموزد و گفتوگویی بین دو زبان برمیانگیزد. در ادامه برنامه علیرضا عباسی، دانیلا دانتس، علی عبدالهی، یان فولکر روهنرت، سارا محمدیاردهالی، زیلکه شویرمن، مریم فتحی، ماکس چولک، مظاهر شهامت، ایرج ضیایی و شارتوله وارزن به شعرخوانی پرداختند.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.