به دنبال برابری
وقتی از حقوق زنان حرف میزنیم دقیقا از چهچیزی حرف میزنیم. این سوال همواره یکی از دغدغههای اساسی فعالان حقوق زنان در جهت تبدیل این مسئله به صورت مطالبهای عمومی بوده است. عینیتبخشی و ترسیم وضعیتی واقعی از زنان در جوامعی که با وجود نابرابریها و ظلمهای بسیار، تلاش در راستای احقاق حقوق آنها حتی جزو مطالبات دستچندم نیز قرار ندارد، از مهمترین اهداف کتاب «زنان در جهان و ایران» است. علاوهبراین، اين کتاب با بیان همهجانبه مولفههای متعدد موثر در وضعیت زنان دریچه جدیدی در این زمینه به روی مخاطبان میگشاید. جونی سیگر، نویسنده کتاب از شخصیتهای شناختهشده بینالمللی در زمینه امور زنان و مشاور سازمان ملل در این زمینه است. او با ابتکار خود در ارائه وضعیت زنان در جهان به شکل فشرده و در قالب نقشههای متعدد و اطلسوار مطالبی را که عرضهشان در حالت عادی شاید بیش از هزار صفحه حجم میبرد به صورت گویا و خلاصه عرضه کرده است. اما در میان انبوه این دادهها وضعیت کشور ما چگونه است؟ با توجه به خودآگاهی روزافزونی که در میان زنان ایرانی نسبت به وضعیتشان در حال شکلگیری است ارائه شاخصهای وضعیت زنان در جهان تنها وقتی کامل و راهگشا خواهد بود که با معادل مفصلتر همان شاخصها در ایران همراه شود تا درک و شناخت جامعتری از وضعیت کشورمان به دست آید. سعید مدنی، پژوهشگر مسائل اجتماعی و جرمشناس، براساس فصول و بخشهای کتاب، مسائل مربوط به ايران را بهعنوان تألیفی مستقل برعهده گرفته و در ادامه ترجمه فارسی کتاب جونی سیگر ارائه شده است. فرایند شکلگیری مطالبات زنان در ایران غالبا با مطالبات عمومی برای دموکراسی و عدالت همراستا بوده، درعینحال به شکلی انکارناپذیر روند روبهرشد خود را دارد و از ارتقای کیفی و کمی برخوردار است. در بخش اول علاوه بر معرفی کشورهای امضاکننده کنوانسیون محو تمام اشکال تبعیضآمیز علیه زنان، به بررسی طول عمر زنان در کشورهای مختلف و همچنین معرفی روشهای گوناگون اعمال محدودیت بر زنان از جمله پوشش اجباری و ممنوعیت رانندگی در کشورهای مختلف میپردازد. در بخش دوم وضعیت خانوادهها از نظر کمی و کیفی بررسی شده است و همچنین میزان خانوادههای همجنسگرا در آمریکا، علاوهبرآن در مورد سن ازدواج، طلاق، میزان خشونت خانگی و قتل زنان نیز آمار جالبتوجهی ارایه شده است. بخش سوم را شاید بتوان مهمترین بخش در زمینه حقوق زنان نامید، بحث تعداد فرزندان، روشهای جلوگیری از بارداری و امکانات مورد نیاز آن، سقط جنین و جایگاه قانونی آن در کشورهای مختلف، مرگومیر مادران به دلیل کمبود امکانات بهداشتی درمانی به هنگام زایمان و نیز اولویت داشتن فرزند پسر از آن جملهاند. مالکیت بدن یکی دیگر از بحثهای چالشبرانگیز حقوق زنان است که در بخش چهارم به آن پرداخته شده است، گستردگی سرطان سینه، گسترش بیماری ایدز، تاریخچه مشارکت زنان در رویدادهای بزرگ ورزشی از جمله المپیک و سهم تیمهای ملی کشورهای جهان از زنان، بررسی تأثیر جراحیهای زیبایی و میزان مصرف لوازم آرایشی زنان در کشورهای گوناگون. در بخش پنجم به بررسی وضعیت حضور و تاثیر زنان در اقتصاد خانواده و جامعه پرداخته شده است، برخورداری از حقوق برابر، کیفیت محلهای کار، فرصتهای برابر شغلی و درآمدی و میزان مهاجرت زنان در پی کسب بازارهای جدید شغلی در جهان از جمله موضوعات این بخش هستند. از جمله مولفههای غیرمستقیم موثر بر حقوق زنان میتوان به ضریب نفوذ سیستمهای تخلیه فاضلاب و آب لولهکشی در جوامع مختلف اشاره کرد، بهعنوانمثال احتمال کمتری وجود دارد که دختران پس از سن بلوغ به مدارسی بروند که از تاسیسات تخلیه فاضلاب کافی برخوردار نیستند، و یا در کشورهایی که امکان آب لولهکشی ندارند مسئولیت حمل و جمعآوری آب روزانه خانوار برعهده زنان و دختران است و این امر وقت آنها را برای پرداختن به امور دیگر میگیرد، در نتیجه میزان حضور دختران در مدرسه بهشدت تابعی از فاصله آن تا منابع آبی است. بخش ششم به بررسی برخورداری یا عدم برخورداری زنان از امکانات گوناگون اجتماعی و رفاهی میپردازد، علاوه بر این موضوع به بررسی مؤلفههایی همچون امکان تحصیل از سطوح ابتدایی و عالی، میزان دسترسی زنان به اینترنت بهعنوان عاملی قدرتمند در تغییرات اجتماعی، مالکیت زنان بر اموال خود و میزان گسترش فقر در میان زنان میپردازد. به حضور زنان در مناصب قدرت، حق رای، حضور در ارتش، و نیز معرفی اجمالی جنبشهای حقوق زنان و دستاوردهای آنان در بخش هفتم اشاره شده است. بخش هشتم به صورت آماری اطلاعات جالب و درخورتوجهی در مقام مقایسه کشورهای مختلف ارایه میدهد. اما شاید بتوان نقطه عطف این کتاب را در بخش انتهایی آن جستجو کرد، سعید مدنی بهعنوان یک آسیبشناس اجتماعی در بخش نهم با تمرکز بر ایران و درنظرگرفتن شرایط و شاخصههای بومی بر اساس آخرین اطلاعات منتشرشده از سوی منابع رسمی، مطابق سرفصلهای بخش اصلی به بررسی وضعیت زنان در ایران پرداخته است.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.