فهرست قربانیان سیاسی به دروازه کاخسفید رسید
شمشیر داموکلس بالای سر ترامپ
اردشیر زارعیقنواتی: صحنه سیاسی آمریکا بعد از برکناری «جیمز کومی»، رئیس دایره تحقیقات فدرال آمریکا (افبیآی) ازسوي «دونالد ترامپ»، رئیسجمهوری، در نهم ماه می بهشدت ملتهب شده است. تشدید اختلافات بین نهاد ریاستجمهوری با دو قوه مقننه و قضائیه آمریکا حول پروندههای گوناگون از جمله موضوع پرمناقشه فعلی درباره چگونگی ارتباط ستاد انتخاباتی او با روسیه نهتنها دموکراتها را یکدست در مقابل او به صف کرده است، که به نظر میرسد بسیاری از نمایندگان کنگره از حزب جمهوریخواه نیز نسبت به عملکرد رئیسجمهوری دچار تردید شدهاند. اینکه در محافل آمریکایی در روزهای اخیر موضوع برکناری کومی با واقعه تاریخی رسوایی «واترگیت» مقایسه میشود، هم به لحاظ شکلی و هم محتوایی ریشه در همین درهمریختگی ساختار سیاسی در مواجهه با چالشهای داخلی دارد. برکناری جیمز کومی در شرایطی انجام شد که بحث پیگیری پرونده ارتباط ستاد ترامپ با روسیه بیش از همیشه در کنگره و افکار عمومی حساسیتبرانگیز شده بود و رئیس افبیآی هم به همین دلیل زیر ذرهبین و فشار براي حضور در کمیتههای اطلاعاتی سنا برای توضیح این اتهام قرار داشت. در اظهارات ترامپ و دیگر مقامات کاخ سفید نیز درباره این برکناری بیانات ضدونقیضی از جمله اینکه رئیسجمهوری اعتماد خود را به کومی به دليل نحوه برخورد با پرونده ایمیلهای خانم «هیلاری کلینتون» از دست داده بود، رئیس افبیآی اعتبار خود را دیگر در بین کارکنان این نهاد مخدوش کرده بود و اینکه اقدام رئیسجمهوری براي صدور فرمان این برکناری به خاطر توصیه وزیر دادگستری «جف سشنز» و معاون او «رُد روزن اشتاین» بوده، بر تردیدها افزوده است. این حکم در حالی صادر شد که کمیتههای تحقیقاتی سنای آمریکا همزمان از «مایکفلین»، مشاور امنیت ملی، که ازسوي ترامپ منصوب شد، اما زیر فشار کنگره به دلیل نوع ارتباط او با سفیر روسیه برکنار و هماکنون برای ادای توضیحات به کنگره فراخوانده شده است و در ذیل همان پرونده نیز جیمز کومی باید در مقابل این کمیته توضیح دهد. از طرف دیگر اینکه در محافل آمریکایی گفته میشود رئیس افبیآی تحت فشار رئیسجمهوری برای عدم ارائه شواهد علیه خود به کمیته تحقیقات زیر بار این درخواست نرفته است و پس از این مجادلات در یک اقدام متناقض با پروتکلهای سازمانی حین مأموریت کاری خود از طریق تلویزیون خبر برکناری خود را متوجه میشود، به گمانهزنیها و نیات پشت پرده موضوع بیشتر دامن زده است. درحالیکه همه نگاهها به سمت این برکناری متمرکز شده بود، دونالد ترامپ عصر همان روز با دعوت از «هنری کيسینجر»، وزیر خارجه دولت «ریچارد نیکسون» که در ماجرای واترگیت مجبور به کنارهگیری از مقام خود شد، شائبه همسانپنداری این دو پرونده را بیشازپیش تقویت کرد. در چنین شرایطی ترامپ و مجموعه کاخ سفید بهجای اینکه توضیحات قانعکننده را ارائه کنند، دست به یک حرکت تحریککننده دیگر هم زدند و بهصراحت جیمز کومی را تهدید کردند که او بهتر است قبل از اینکه متن مذاکرات خود با رئیسجمهوری را در اختیار خبرنگاران قرار دهد، مطمئن شود نوار مکالمات در اختیار نهاد ریاستجمهوری قرار دارد. اما این پایان داستان بازی موش و گربه بین ترامپ و جیمز کومی نبود؛ چراکه منابع مسئول و آگاه در واشنگتن بلافاصله اعلام کردند ضبط مکالمات امنیتی ازسوي کارکنان کاخ سفید غیرقانونی بوده و میتواند موجب پیگرد قضائی قرار گیرد. به موازات اوجگیری تنشها و مخالفتها در فضای سیاسی واشنگتن دونالد ترامپ با صدور یک فرمان اجرائی دیگر دستور تحقیق درباره شائبه تقلب در انتخابات را صادر و «مایک پنس»، معاون ریاستجمهوری، را مسئول هدایت یک کمیته 15نفره براي بررسی این موضوع کرد. هرچند ظاهرا هدف از صدور این فرمان رسیدگی به ادعای ترامپ درباره بررسی آرای غیرقانونی در صندوق رقیب خود هیلاری بوده است، ولی تحلیلگران و بسیاری از سیاستمداران آمریکایی گفتهاند این فرمان برای فرافکنی و انحراف افکار عمومی از موضوع اصلی تحقیقات حول کمپین او است. فشار به ترامپ براي تناقضگویی او و دفتر ریاستجمهوری بالاخره او را وادار کرد در روز جمعه با ارسال یک تويیت مبنی بر اینکه «در جایگاه یک رئیسجمهور بسیار فعال، با اتفاقهای زیادی که میافتد، ممکن نیست نمایندگان دولت من وقتی پشت تریبون میایستند، با دقت کامل صحبت کنند. شاید بهترین کار این است که همه نشستهای خبری را تعطیل کنیم و پاسخهای مکتوب را به خاطر دقت، تحویل خبرنگاران بدهیم» یک واکنش تدافعی نشان دهد. آنچه هماکنون در عرصه سیاست واشنگتن میگذرد نشانههای یک تندباد سیاسی است که اگر بهزودی مهار نشود، میتواند تحولات پیشبینینشده را موجب شود. نحوه برخورد کمیته تحقیقاتی کنگره با پرونده مایکل فلین که به «جعبه اسرار» کمپین ترامپ تشبیه میشود و فشار قاطع دموکراتها دراینباره که با حمایت بخشی از جمهوریخواهان هم همراه شده است، گامبهگام عرصه را بر دونالد ترامپ تنگتر میکند. ورود جیمز کومی به این تحقیقات و احتمال ارتباط برکناری او با این پرونده یک شمشیر داموکلس بالای سر رئیسجمهوری است که بعضا با ساختار سیاسی موجود در واشنگتن هماهنگی نشان نمیدهد. همزمان احتمال معامله دموکراتها با جمهوریخواهان برای ختم این پرونده برای برکناری ترامپ و جانشینی معاون او، مایک پنس هم میتواند مطرح باشد که در چارچوب بازگرداندن ثبات به ساختار سیاسی میتواند مورد توجه کنگره و سیاستمداران ارشد آمریکایی در دو سوی طیف قرار گیرد. دونالد ترامپ چنانچه بتواند به سلامت از زیر این فشار خارج شود و تحقیقات کنگره حول ارتباط ستاد او با روسیه ختم به خیر شود، در واقع ریاستجمهوریاش تا پایان دوره چهارساله فعلی تضمین میشود. ولی در یک نکته نباید شک کرد و آن اینکه احتمال برکناری رئیسجمهوری که در ایالتهای مرکزی بهشدت مورد حمایت آمریکاییهای سفید قرار دارد، مستلزم پرداخت هزینههای سنگین و پیشبینینشده است که میتواند ثبات ملی این کشور را به خطر اندازد. در چنین حالتی به نظر میرسد مدیریت و مهار ترامپ برای حرفشنوی از الیگارشی قدرت در واشنگتن گزینه مطلوب ساختار سیاسی مستقر باشد. در یک چیز نباید شک کرد و آن اینکه ترامپ بعد از این چالشهای ویرانگر شاید بتواند بقای خود را با دادن امتیاز به الیگارشی حاکم تضمین کند، اما باید از خیر پدیده «ترامپیسم» و استقلال رأی خود بگذرد. آمریکای کنونی در هر حالتی بهشدت موقعیت رهبری خود در جهان تکقطبی فعلی را از دست میدهد و این ضمن اینکه میتواند امر مثبتی باشد، اما در حالت یک «مار زخمی» نیز میتواند برای ایجاد تنشهای جدید در جهان بسیار خطرناک باشد. ------------------------------------ آیا «اسپایسر» نیز از تیم ترامپ خارج میشود گمانهزنی درباره آینده «شون اسپایسر»، سخنگوی کاخ سفید، افزایش یافته و به احتمال زیاد او، نفر بعدی است که از تیم ترامپ جدا میشود. روزنامه انگلیسی «دیلیتلگراف» مینویسد: اسپایسر تا چندی پیش از حمایت تاموتمام ترامپ برخوردار بود؛ اما مدتی است که او دیگر آن حمایت همهجانبه را از اسپایسر انجام نمیدهد؛ برای مثال ترامپ در مصاحبه اخیر خود با «فاکسنیوز» درباره اسپایسر بهگونهای سخن گفت که احتمال خروج او از کاخ سفید قوت گرفت. رئیسجمهوری آمریکا در گفتوگوی اخیرش با فاکسنیوز در پاسخ به سؤالی درباره اسپایسر گفت: او کارش را خوب انجام میدهد؛ اما فرسوده شده است. موضوع کناررفتن اسپایسر از کاخ سفید به اختلافات موجود میان مشاوران ترامپ که حلقه نزدیکان او را در دوران رقابتهای انتخابات ریاستجمهوری تشکیل میدادند، بازمیگردد. پس از اینکه ترامپ، رئیس «افبیآی» را اخراج کرد، اسپایسر بهعنوان سخنگوی کاخ سفید هفته پرچالشی را در پیش داشت. اعلام اخراج جیمز کومی بسیار سخت بود و اسپایسر از پاسخ به سؤالها در برابر دوربین خودداری کرد. طبق گزارش واشنگتنپست، او اصرار کرد که پاسخ به سؤالها با خاموشکردن دوربینها همراه باشد.
بهطورکلی شغل سخنگویی رئیسجمهوری مانند دونالد ترامپ هرگز نمیتواند آسان باشد؛ اما نشانههایی وجود دارد که نشان میدهد شرایط برای اسپایسر دشوارتر شده است. براساس برخی گزارشها در واشنگتن ترامپ چندان از وضعیت سخنگویش راضی نیست و احساس میکند این مسئله او را ضعیف نشان میدهد. ترامپ گفته بود، شاید کنفرانسهای روزانه را لغو کند و خودش شخصا به سؤالها پاسخ دهد. در همین رابطه گفته میشود کاخ سفید بهصورت بیسروصدا شروع به کنارگذاشتن کابینه در سایه دونالد ترامپ که از وفاداران او تشکیل شدهاند، کرده است. کابینه در سایه ترامپ از افرادی تشکیل شده که پیش از تشکیل دولت در آژانسهای مختلف فدرال مشغول به کار بودند و بعد از آغازبهکار ترامپ بهعنوان رئیسجمهور در قالب مشاور به کاخ سفید راه یافتند.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.