معاون وزير راه و شهرسازي از بحران بدمسكني در مشهد خبر ميدهد
كوتاهي در صدور سند مالكيت حاشيهنشينها
شرق: «آستان قدس رضوی مالک اراضی حاشیه شهر است، اما برای حاشیهنشینها سند صادر نمیکند». این سخن محمدسعید ایزدی، معاون وزیر راه و شهرسازی است كه درباره مردم مشهد گفته است. خبر تكاندهنده او این است كه یكسوم مردم مشهد حاشیهنشین هستند. آستان قدس كجاست؟ آستانقدسرضوی سازمانی است در شهر مشهد که زیر نظر متولی حرم و موقوفات علیبنموسیالرضا(ع) اداره میشود. آستانقدس در لغت به معنی بارگاه پاک و مطهر امام رضا(ع) است؛ ولی در اصطلاح عامیانه میان مردم به مجموعه حرم مطهر، دستگاهها، نهادها، ادارههای فرهنگی، صنعتی، کشاورزی، درمانی و... گفته میشود که مشتمل بر موقوفات تاریخی علیبنموسیالرضاست. آستان قدس اگر ثروتمندترین مجموعه اقتصادی ایران نباشد، به گفته مسئولان آن بزرگترین نهاد موقوفاتی جهان اسلام است. اداره همه نذورات و موقوفات امام هشتم شیعیان بر عهده آستان قدس است. سازمان اقتصادی آن آستان مدیریت حدود 90 شرکت و مؤسسه را برعهده دارد كه شامل حوزههای عمران و ساختمان، مالی و تجاری، کشاورزی و دامپروری، صنایع غذایی و دارویی، صنعت و معدن، خودروسازی، انرژی و فناوری اطلاعات میشود. كوتاهی در صدور سند مالکیت به حاشیهنشینها حالا ایزدی، معاون وزیر راه و شهرسازی گفته كه برخی از دوستان در مناظرهها اعلام میکنند یکی از راهکارهای رفع مشکلات حاشیهنشینی اعطای مالکیت اراضی به این ساکنان است، اما خودشان در اجرای این راهکار کوتاهی کردهاند. او درباره اعطای سند مالکیت اراضی به حاشیهنشینهای شهر مشهد از سوی آستان قدس رضوی گفته است: در قالب مصوبه هیئت وزیران در چارچوب ماده 9 قانون احیا، دستورالعملی تهیه کردیم که براساس آن قرار بر این بود که سند این اراضی برای ساکنان این منطقه در چارچوب دستورالعمل مصوب صادر شود؛ البته به شرط توان نوسازی، اما متأسفانه این اتفاق نیفتاد و برای اجرای آن با دولت همکاری نکردند. مدیرعامل شرکت عمران و بهسازی شهری تأکید کرد: در آن بخش از اراضی که متعلق به دولت و وزارت راهوشهرسازی (سازمان ملی زمین و مسکن) بوده فرایند اعطای مالکیت شروع شده، اما در سایر بخشها هنوز اتفاقی رخ نداده است. مدلی که دولت برای اعطای زمین به حاشیهنشینها در نظر گرفت این است که کمترین فشار به دهکهای کمدرآمد وارد شود، اما سایر دستگاهها به دلیل منافع اقتصادی حاضر به اجرای این مدل نیستند. ایزدی ادامه داد: قطعا دلیل اینکه دیگر دستگاهها اقدام به اعطای مالکیت نمیکنند، منافع اقتصادی است. این افراد تا زمانی که سند نداشته باشند، نمیتوانند برای دریافت تسهیلات نوسازی اقدام کنند. نمیتوانند پروانه ساخت دریافت کنند و بنابراین در هیچیک از این عرصهها نه مورد نظارت قرار میگیرند و نه مورد حمایت. او درباره ارزش این اراضی در مشهد گفت: اگر ارزش هر کدام از این پلاکها در متراژ متوسط 200 متر، یک میلیون تومان هم باشد، ساکنان این مناطق دارای سرمایهای هستند که به دلیل نداشتن سند، سرمایهشان فاقد ارزش است. این درحالی است که با پرداخت 200 هزار تومان میتوانند صاحب سند شوند؛ اما متأسفانه این سند را برای آنها صادر نمیکنند. او در گفتوگو با «ایلنا» درباره تخریبهایی که در سال 1394 در منطقه حاشیه شهر مشهد انجام شد، گفته تخریب خانههای حاشیهنشین مشهد در آن سال از سوی شهرداری انجام شد و در آن تخریبها دولت و وزارت راه و شهرسازی نقشی نداشت و اتفاقا ما مخالف این نوع برخوردها بودیم. معاون وزیر راه و شهرسازی ادامه داد: سیاستی که ما دنبال میکنیم این است که این جمعیت نباید جابهجا شوند؛ مگر اینکه در منطقه خطرناکی سکونت داشته باشند و باید دوباره اسکان داده شوند. هرچند فرایند تصرف این اراضی در ابتدا غیرقانونی بوده، اما ساکنان این مناطق حقوقی دارند که تلاش میکنیم در چارچوب قوانین به حقوق خود برسند. برخورد چكشی شهرداریها ایزدی افزود: نقش دولت شناسایی مناطق حاشیهنشین و تهیه طرح برای ارتقای کیفیت زندگی آنها و هماهنگی بین دستگاههای مختلف برای تأمین زیرساختها است؛ اما متأسفانه شهرداری در این چارچوب عمل نکرده و باعث فشارهای اجتماعی هم شده است و قطعا مداخله چکشی شهرداریها باعث اعتراضات اجتماعی میشود. آمارهای نگرانكننده حاشیهنشینی به گفته معاون وزیر راه حاشیهنشینی درحالحاضر به وسعتی حدود 61 هزار هکتار در 110 شهر رسیده است؛ تحقیقات وزارت بهداشت و وزارت راه و شهرسازی نشان میدهد که در 110 شهری که این محدودهها شناسایی شدهاند، جمعیتی بالغ بر 11 میلیون نفر زندگی میکنند و اینکه امروز بحث حاشیهنشینی مورد توجه نامزدها قرار گرفته به دلیل جلب آرای اقشار کمدرآمد است. او ادامه داد: برای مبارزه با پدیده حاشیهنشینی و رفع مسائل مربوط به آن نمیتوان با برنامهریزی کوتاهمدت اقدامات مؤثر انجام داد. ساکنان این مناطق در مرحله نخست نیازمند توانمندسازی هستند و باید بحث عدم اشتغال آنها رفع و خدمات اولیه و زیرساخت این اقشار ارتقا پیدا کند. ازاینرو دولت یازدهم در قالب سندی که در سال 1393 به تصویب هیئت وزیران رسید، اساس رسیدگی به این اقشار را بر همین روال اجرائی کرد و معتقد هستیم مسائل و مشکلات این مناطق را با توانمندسازی حاشیهنشینها میتوان حل کرد. مدیرعامل شرکت عمران و بهسازی شهری افزود: محلات این محدودهها را شناسایی کردیم و اولویتها مشخص شدند. برنامه ما برای محدودههای هدف این است که زیرساختها را توسعه دهیم و خدمات و اقداماتی برای آموزش شهروندان انجام شود و زمینه را برای اشتغال این افراد ایجاد کنند که یکی از اقدامات ما در این راستا ایجاد صندوقهای اعطای خردهوام بوده است. او با تأکید بر اینکه دستگاههای مختلفی در اجرای این برنامه دخیل هستند، گفت: این دستگاهها ازجمله شهرداریها و بنیادهای مختلفی که وظیفه حمایت از این دهکها را دارند، برای حل این معضل باید وزارت راهوشهرسازی را همراهی کنند که متأسفانه برخی از دستگاهها در انجام وظایف خود کوتاهی میکنند. وضعیت بحرانی مشهد در گسترش حاشیهنشینی ایزدی با بیان اینکه متأسفانه این پدیده در برخی از شهرها مانند مشهد و شهرهای استان خراسان رضوی وضعیت بحرانی دارد، ادامه داد: یکسوم جمعیت مشهد حاشیهنشین هستند؛ یعنی یکمیلیونو 200 هزار نفر از مردم مشهد در حاشیه شهر و وضعیت بدمسکنی زندگی میکنند. مردم کلانشهر مذهبی کشورمان که مایه مباهات جهان اسلام است، در چنین بحرانی قرار دارند؛ درحالیکه مدیریت شهری و دستگاههایی مانند بنیادها و آستان باید براي رفع این مشکل اقدام کنند؛ اما متأسفانه یکسری اقدامات کوتاهمدت انجام دادند. معاون وزیر راهوشهرسازی ادامه داد: توزیع غذای گرم در این مناطق میتواند مردم حاشیهنشین را برای یک شب دلگرم کند؛ اما تا زمانی که زیرساختهای این مناطق احداث نشود و زمینه آموزش برای توانمندسازی این اقشار فراهم نشود، نمیتوانیم انتظار افزایش کیفیت زندگی در این مناطق را داشته باشیم. مدیرعامل شرکت عمران و بهسازی شهری گفت: در استانهای کردستان، هرمزگان و سیستانوبلوچستان که با پدیده مشابه مشهد روبهرو هستند، با همیاری دستگاهها توانستهایم اقدامات مؤثری انجام دهیم. از آستان قدس رضوی هم توقع داریم بهعنوان یک بنیاد مذهبی، بنیادی که یکی از رسالتهای آن حمایت از اقشار ضعیف جامعه است، وارد عرصه شود، جدا از اینکه مالکیت بخش درخور توجهی برای استان است.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.