|

بنن، رئیس‌جمهور در سایه آمریکا باقی می‌ماند

بنن، رئیس‌جمهور در سایه آمریکا باقی می‌ماند بله اگر از بیرون و در ظاهر به این دو اندیشه نگاه کنیم، آن را به هیچ عنوان قابل تجمیع نمی‌دانیم؛ مثلا اگر از دید یک روزنامه‌نگار روشنفکر و انسانی صاحب اندیشه به مسئله نگاه کنیم به نتیجه شما می‌رسیم که این دو در یک قالب تناقض‌گونه قابل هضم نیست، اما اگر از زاویه شیفته‌کردن مخاطب و توده مردم به آن نگاه کنیم، اتفاقا این تناقض، یک ترکیب بسیار موفق، کارا و جذابی را ایجاد می‌کند؛ پس این مسئله با این دید قابل درک است؛ بنابراین با این دید، اگر فرمان منع روادید برای شش کشور را به بوته تحلیل ببریم، به‌خوبی می‌توان این تناقض را دید؛ چراکه از یک‌سو با نگاه آکادمیک و علمی، نهادهای حقوقی، دانشگاهی و رسانه‌ای این فرمان را به‌شدت نادرست می‌دانستند؛ زیرا نه با تئوری‌های علمی همخوانی داشت و نه با قانون این کشور. اما از دید طرفداران بنن و ترامپ، این فرمان به‌شدت مورد استقبال قرار گرفت؛ پس می‌بینید دستورات و فرمان‌های ترامپ اگر با دید علمی تحلیل شود، به‌شدت متناقض است و این تناقض به‌قدری جدی است که نه با اندیشه دموکرات‌ها نسبتی دارد و نه جمهوری‌خواهان؛ بنابراین نکات مطرح‌شده به‌خوبی روشن می‌کند که جذب آرای توده مردم چقدر مهم است. با گذر از جایگاه مهم شخصیتی استیو بنن، در مدت اخیر، ترامپ او را از شورای امنیت ملی خارج کرد. آیا این مسئله نشانه‌ای از کم‌رنگ‌شدن بنن نیست؟ آن هم کسی که همه او را «رئیس‌جمهور» در سایه می‌نامیدند؟ بنن هنوز «رئیس‌جمهور در سایه» و همچنان در ساختار مدیریتی کابینه ترامپ شخصیتی بسیار مؤثر است. اما این سؤال مهم شما به بُعد اختلافی بنن با کوشنر و ترامپ می‌پردازد؛ البته تنش کوشنر و بنن ریشه‌ای‌تر از یک اختلاف عقیده ساده است؛ ازاین‌رو که این دو نفر، نماینده دو طیف فکری کاملا متضاد هستند. هنگامی که دستگاه‌های نظامی و امنیتی برنامه‌های خود را در قالب سیاست کلی آمریکا به ترامپ دادند، اختلاف میان بنن و ترامپ شکل گرفت و بعد از آن هم شدت یافت؛ برای شخصی مانند خود بنن چیزی غیر از آمریکا اهمیت ندارد؛ این اهمیت و تعریف آن از دید اندیشه‌های بنن فقط معطوف به اعتلای داخلی آمریکاست و در این راستا نباید هزینه‌های سنگین و گزافی که می‌توان آن را صرف توسعه آمریکا کرد، برای جنگ‌هایی که برای واشنگتن هیچ‌گونه فایده‌ای ندارد هزینه کرد. در واقع دکترین بنن بازسازی آمریکا از درون است؛ بنابراین نباید در افغانستان، عراق، سوریه و حتی کره، تایوان و... دلارهای آمریکایی که می‌تواند به اشتغال و تولید بینجامد را خرج کرد. از دید بنن، امنیت سوریه، افغانستان، عراق و هر جای دیگری ارتباطی به آمریکا ندارد. او همواره این سؤال را مطرح می‌کند که چرا یک سرباز آمریکایی باید برای امنیت یک کشور دیگر کشته شود؟ پس به‌واسطه تأثیری هم که ترامپ از بنن می‌پذیرفت تقریبا شعارهایی را به‌خصوص در دوران تبلیغات انتخاباتی در همین راستا می‌داد، مثلا انتقاد شدید از دولت بوش به واسطه جنگ افغانستان و عراق یا انتقاد از دولت «باراک اوباما». اما به مرور دستگاه‌های استراتژیست، سازمان‌های امنیتی و نظامی به ترامپ فهماندند که این رویه فکری به دور از واقعیت‌های امروز صحنه بین‌الملل است و به واسطه این سیاست‌های ترامپ، هیئت حاکمه در آمریکا به این نتیجه رسیدند که در تنظیم نظم جهانی به حاشیه رفته‌اند. پس این دستگاه‌ها در راستای نمایش قدرت آمریکا و مخابره آن به جهان، ترامپ را هم مجاب کردند که باید دست به انجام عملی بزند تا بازیگران بین‌الملل، به‌ویژه در سوریه دوباره متوجه جایگاه اول آمریکا شوند. زمانی که مسئله حملات شیمیایی به منطقه «خان شیخون» سوریه به وجود آمد، بستر بسیار مناسبی برای این کار شکل گرفت تا به کشورهای جهان و به‌ویژه متحدان سوریه بفهماند هیچ معادله‌ای در روابط بین‌الملل بدون درنظرگرفتن آمریکا صورت نخواهد گرفت؛ به‌خصوص که نشست‌های «آستانه» و «ژنو»، بدون نقش‌آفرینی واشنگتن انجام شده بود که با حمله موشکی به «شعیرات» ویترین بسیار زیبایی را برای این هدف خود انتخاب کردند. باوجود اینکه بسیاری از تصمیمات آقای ترامپ اشتباه بود و رنگ پوپولیستی غیرعقلایی و غیرحقوقی داشت، حمله موشکی اخیر به سوریه یک تصمیم ارزیابی شده، دقیق و سنجیده از منظر تثبیت منافع ملی آمریکا بود. من کلمه «ویترین مناسب» را گفتم؛ «این ویترین مناسب استفاده از سلاح کشتار جمعی علیه غیرنظامیان سوریه بود». حال فارغ از اینکه چه کسی مسبب اصلی فاجعه است؛ نکته مهم این بود که در این حادثه تلخ، 89 نفر کشته شدند و این آمار تلخ، آن فرصت طلایی بود تا ترامپ نشان دهد در قبال قربانیان چنین فجایعی ساکت نخواهد نشست و نسبت به آن واکنشی انسانی نشان می‌دهد. اما همین مسئله همان‌طور که گفتم به نقطه اختلاف استیو بنن و ترامپ بدل شد و علاوه بر آن، نیکی هیلی، رکس تیلرسون، جارد کوشنر و... هم بر دامنه اختلافات این دو افزودند. بنن همچنان معتقد است که آمریکا نباید در هیچ جنگی به طور مستقیم حضور یابد و هزینه‌های هنگفت ايجاد كند. او معتقد است آمریکا نباید در باتلاق جنگ فرو رود و این باتلاق جنگ بدون شک سوریه است؛ در این باتلاق از یک سو گروه‌های متعدد معارضی مانند داعش، احرار الشام، ارتش آزاد و... و در طرف دیگر هم دولت «بشار اسد» وجود دارد که هدف آنها نابودی همدیگر است. البته نکته مهم دیگری هم که باید ذکر کرد آن است که در این باتلاق، کشورهای دیگر منطقه‌ای و فرامنطقه‌ای درگیر هستند. باتلاق جنگ سوریه در طول تقریبا شش سال گذشته به تضعیف نیروهای آنها انجامید و در نهایت برای تجدیدقوا و نیرو، این کشورها دست به خرید سلاح مي‌زنند که اين موجب رونق‌گرفتن بازار سلاح و کمپانی‌های اسلحه‌سازی آمریکا می‌شود و همين دقیقا فصل اختلاف بنن و ترامپ است و ادامه هم خواهد داشت. اینجاست که من به جمله اول خود در گفت‌وگو باز می‌گردم که اگر مشاوران امنیت ملی، اعضای شورای امنیت ملی و... کسانی مانند خانم رایس یا «جان بولتون» بودند، با فهم آکادمیک و تحلیل دقیق خود، سهم استراتژیک خود در این مسائل را قطعا به خوبی ایفا می‌کردند و سبب کاهش این تعارضات داخلی می‌شدند. البته من معتقدم بنن، یک پوپولیست صرف نیست؛ چراکه دیدگاه‌های او منجر به رشد و بهره‌مندی اقتصادی داخلی آمریکا می‌شود، اما نکته اینجاست که در این دیدگاه، مشکلاتی وجود دارد؛ نخست آنکه از سوی پوپولیست‌ها و عامه مردم مورد توجه قرار می‌گیرد و دوم، ارائه تحلیلی ساده از مسائل بین‌الملل است. به‌همین‌دلیل هم صاحبان این ذهنیت فکر می‌کنند که با برقرارنكردن رابطه به راحتی می‌توانند به رشد اقتصادی داخلی آمریکا دست یابند. ترامپ میان اندیشه‌های بنن و استراتژیست‌های هیئت حاکمه آمریکا به کدام سمت گرایش پیدا می‌کند؛ و یا اینکه راه‌حل سومی وجود دارد و ترامپ با استفاده از هوش سیاسی خودش، روی لبه تیغ حرکت می‌کند؟ بگذارید خلاصه و در یک جمله بگویم، من هم به راه‌حل سومي که شما مطرح کردید معتقدم و باور دارم که ترامپ این هنر را دارد که میان این اندیشه‌های متناقض توازن ایجاد و هر دو سر این طیف را حفظ کند.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.