مخاطب اصلی مناظرهها کیست؟
مهرزاد دانش
پایان این هفته، آخرین نوبت مناظرههای گروهی بین نامزدهای ریاستجمهوری است. خیلیها منتظرند تا کموکیف این مناظره را ببینند، اما این انتظار تا چه حد معطوف و منتهی به تعیین تصمیم مخاطبان است؟ آیا قرار است این تبلیغها و مناظرهها و کلیپها و مصاحبهها، مخاطبان را راهنمایی کند که از بین این شش نفر، کسی را برگزینند؟ آیا مخاطب از قبل تصمیمش را نگرفته که به چه کسی رأی دهد؟ آیا تماشای این منازعهها، بیشتر مانند هیجان دیدن یک مسابقه برای هواداران تیمهای ورزشی نیست؟ این روزها در بسیاری از محافل؛ چه شبکههای اجتماعی مجازی و چه مواجهههای زنده مردمی، مرافعه بر سر نامزدها بین هوادارانشان فراوان است. بحث و جدل و استناد به این عکس و آن جمله و فلان سند و بهمان رفتار و سابقه، مفاد اصلی این بگومگوهاست. در پی هر مناظره و کلیپ و مصاحبه هم، جدلها افزون میشود و هرکسي یا هر گروهی، میخواهد اثبات کند نامزد گروه مقابل، چقدر ضعیف و غیراخلاقی و بد ظاهر شده است، اما واقعیت آن است که نتیجه اینهمه کریخوانی، به تغییر رأی و دیدگاه کسی منجر نمیشود. همه از قبل تصمیم خود را گرفتهاند و این مناظرهها، فقط هیجانها را برای حمله به طرف حریف و افتخار به طرف خود افزون میکند. ولی همهجا از همین قرار است؟ این فضای هیجانی عمدتا در بین اقشار تحصیلکردهتر و مستقر در قطبهای مرکزیتر که براساس دیدگاه معیشتی، فرهنگی، اجتماعی، طبقاتی یا منفعتیشان و برحسب بینششان از قبل نسبت به نامزدها شناخت داشتهاند جاری است. در فضاهای پیرامونی که انگیزه یا دسترسی به منابع اطلاعاتی، دانش، تحصیلات و... کمتر مهیاست، اتفاقا نوع تبلیغات نامزدها یا هواداران ایشان است که تعیینکننده مینماید و شاید با استناد به همین موضوع بتوان مدعی شد که مخاطبان اصلی مناظرهها و تبلیغات، نه مرکزنشینان، که از قضا حاشیهنشینان و اهالی پیرامون هستند. فارغ از اینکه حق از آن کیست و باطل بههمراه کی، دروغ که میگوید و صداقت که دارد، بیشترین توجه از آن کسی خواهد بود که این هدف و مقصد را درک کرده باشد و بتواند عمده رفتار و گفتار خود را مبتنیبر سطح توقعات و احساسات ایشان کند. اهالی پیرامون، به دلیل محدودیت دسترسی به بسیاری از امکانات مرکزنشینان، در بسیاری اوقات حس تبعیض، محرومیت، شهروند درجهدو و... دارند و برخی جلوهگران قافله سیاست، سوار بر این حس، وعده «پولدادن» میدهند، بهجای آنکه با آن پول (اگر وجود داشته باشد) اندیشه بهبود زیرساختها و همسانسازی موقعیتهای اجتماعی و فرهنگی را بپرورانند. اینجاست که باید برای نیل به مقصد صحیح بايد هم بتوان مقابل موجسواری بر احساسات پیراموننشینان ایستاد و موجسواران را رسوا کرد و هم بیان خود را متناسب با درک و انتظارات مخاطبان واقعی مناظرهها تنظیم کرد و صرفا محدود به خطاب برای کسانی که از قبل هم ماهیتا و مصداقا تصمیم گرفتهاند رأی دهند، نشد. این واقعیتی است که بیتوجهی به آن در سال 1384، منجر به آنچه نباید، شد. مقصد اصلی تبلیغات، جایی فراتر از شبکههای مجازی و گردوغبارهای درون آن است.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.