برای گسترش فرهنگ، در انتخابات شوراها فعال باشیم
محمود آموزگار -رئیس اتحادیه ناشران و کتابفروشان
«شورا»ها، یکی از پدیدههای مهم پس از انقلاب اسلامی هستند که بهعنوان تنها نهاد ارتباط نزدیک میان شهروندان و مسئولان جایگاه بالایی در دموکراسی کشور دارند. طبعا نتیجه مجموعه اقداماتی که اعضای شوراهای شهر انجام میدهند عملیتر و تصمیماتشان خصوصا در حوزه فرهنگ - به صورت عام- و در حوزهای که من در آن مسئولیت دارم-حوزه نشر و کتاب- به صورت خاص، از اثربخشی بالایی روی زیست شهروندان برخوردار است.
بهعبارتدیگر میتوان گفت، مصوبات شوراها بهعنوان پارلمان شهری، ارتباط تنگاتنگی با زندگی شهروندان در چارچوب شهر دارد؛ بنابراین موضوع لوازم فرهنگی که باید در خدمت شهروندان به کار گرفته شود مهم است و اکنون که در آستانه انتخابات پنجمین دوره شوراهای شهر قرار داریم، خوب است در زمینه میزان اثربخشی اقدامات شوراهای شهرمان در حوزه نیازهای شهروندی بررسی انجام دهیم. در حوزه نشر و کتاب، اختیاراتی که شوراهای شهر و شهرداریها درخصوص تأسیس و توسعه کتابخانههای عمومی و ایجاد فضاهای مناسب فرهنگی دارند بهطورقطع یکی از مواردی است که در بررسی کارنامه شوراها باید مدنظر قرار داد. ایجاد فضاهایی که صرفنظر از ایفای نقش اقتصادی، به دلیل ویژگیهای فرهنگی اهمیت بیشتری پیدا میکنند خصوصا کتابفروشیها از دیگر مقولههایی است که باید با دقتنظر به آن نگریست. امروزه تئوری اقتصاد لیبرال آمریکایی، با این استدلال که دیگر کتابفروشی یک شغل مقرونبهصرفه و اقتصادی نیست، کاهش چشمگیر کتابفروشیهای مستقل و سنتی را در ایالات متحده آمریکا سبب شده و در اروپا - خصوصا کشور انگلیس که در حوزه اقتصاد، بهطور آشکار از سیاستهای اقتصادی آمریکا تبعیت میکند- نیز چنین مشکلی وجود دارد. این در حالی است که نویسندگان، مؤلفان و هنرمندان با فعالیتهای روزافزونی که خصوصا در همان کشور انگلیس در پیش گرفتهاند، اهمیت وجود کتابفروشیها را فریاد میزنند تا جایی که حتی «دیوید آلن نیکولز»، نویسنده سرشناس و مطرح انگلیسی، نیز در سخنرانی اخیرش در نمایشگاه بینالمللی کتاب لندن، اعلام کرد: «شهری که کتابفروشی ندارد، روح ندارد». در نگاهی دیگر، آمار و ارقام نهادهای حمایتی یادآوری میکنند که هرجا کتابفروشی هست، میزان آسیبهای اجتماعی، تخلفات و جرائم در قیاس با سایر مناطق آن شهر، بسیاربسیار کمتر است. بنابراین خوب است ملاحظه کنیم که شوراهای شهر و روستا در دورههای رفته، چه اقداماتی در این خصوص انجام دادهاند. در کارنامه تمام شوراهای کشور، ما فقط با یک مورد مواجهیم و آن مصوبهای است که سومین دوره شورای اسلامی شهر تهران تحت عنوان «کاربری فرهنگی»، ارائه و زمینه ایجاد و تأسیس کتابفروشیهای بیشتر را در شهر تهران فراهم کرد. امروزه نیز شاهدیم که در بسیاری از مجتمعهای تجاری پایتخت، کتابفروشیهایی تأسیس شدهاند که صرفنظر از رونق اقتصادی، با اقبال عمومی مواجه هستند. اما شوربختانه این اقدام در تهران - یعنی بزرگترین و برخوردارترین شهر کشور- به اجرا درآمده و در سایر مناطق سرزمینمان متأسفانه اثری از مصوبات اینچنینی نمیبینیم؛ بهعنواننمونه در شهر مقدس مشهد، «پردیس کتاب» که فضایی است در حدود 600 مترمربع از سوی خاندان رجبزاده تأسیس شد، اما بهخاطر نبود چنین مصوبهای، بنیانگذاران آن، نتوانستند از مزایای احداث یک کاربری فرهنگی استفاده کرده و شهرداری مشهد عوارض تجاری را تماموکمال از آنها اخذ کرد. با توجه به اهمیت چنین مصوبهای، بهویژه در مناطق کمتربرخوردار و شهرهای کوچک، بهوضوح دیده میشود که ایجاد چنین فرصت و امکانی در سایر نقاط کشور، صرفنظر از اینکه زمینهساز بروز امکانات بومی برای چنین مقصودی خواهد شد، میتواند با ایجاد اشتغال برای جوانان در این حوزه نیز حرفی برای گفتن داشته باشد. من فکر میکنم، چنین مصوباتی میتواند در انتخابات شورای شهر پیشرو، بهعنوان یک مطالبه عمومی از سوی شهروندان تمامی شهرهای ایران مطرح شود. در پایان، نباید از یاد ببریم مجموعه سیاستهایی که در دولت یازدهم بهویژه در حوزه نشر و کتاب پی گرفته شد، امیدواریهای زیادی را در این حوزه برای یافتن نقشه راه و شناختن مشکلات و چگونگی برخورد با آنها، پیشروی مسئولان و فعالان این حوزه قرار داد و امید میرود این سیاستها با رفع نواقص و کمبودهایی که در دولت یازدهم مشاهده شد، در دولت دوازدهم نیز با جدیت بیشتری تداوم یابد و با انتخاب پارلمانهای شهری دغدغهمند در زمینه فرهنگ، بساط این تداوم در شهرها نیز گسترش یابد.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.