|

تجربه کاهش ریسک زلزله در جنوب‌شرق آسیا

دشواری زندگی در خطر

عبدالله واعظ‌شوشتری. دکترای مهندسی عمران- زلزله-استادیار دانشگاه آزاد اسلامی واحد اصفهان (خوراسگان)

کشورهای عضو انجمن ملل جنوب‌شرق آسیا، آسه‌آن ((ASEAN) که شامل اندونزی، برونئی، تایلند، سنگاپور، فیلیپین، کامبوج، مالزی، میانمار و ویتنام هستند)، از لحاظ موقعیت جغرافیایی در یکی از خطرناک‌ترین مناطق دنیا از نظر خطرات طبیعی واقع شده‌اند. منطقه آسه‌آن، در بین صفحات تکتونیکی که باعث ایجاد زمین‌لرزه، فوران آتشفشان‌ها و سونامی‌ها می‌شود، قرار گرفته است. همچنین این منطقه بین دو اقیانوس بزرگ آرام و هند واقع شده است که باعث ایجاد توفان‌های شدید فصلی و در برخی از نواحی، موجب بروز پدیده سونامی می‌شود. 10 کشور منطقه آسه‌آن، در طول تاریخ، فاجعه‌های ویرانگری را که باعث ازدست‌رفتن جان و مال افراد شده است، تجربه کرده‌‌اند. تقریبا همه انواع خطرات طبیعی از جمله گردبادهای شدید استوایی، سیل، زمین‌لرزه، سونامی، فوران آتشفشان‌ها، لغزش زمین، آتش‌سوزی جنگل‌ها، بیماری‌های مسری و همچنین خشک‌سالی که تأثیرات طولانی‌مدتی از خود برجای می‌گذارند، در این منطقه وجود دارد. در بین کشورهای منطقه آسه‌آن، توجه به خطر طبیعی زمین‌لرزه و اندیشیدن در جهت کاهش ریسک حاصل از آن را می‌توان به طور واضح و د‌رخور توجه در سال‌های اخیر در دو کشور مالزی و سنگاپور مشاهده کرد. کشورهای مالزی و سنگاپور روی صفحه تکتونیکی پایدار و آرام سوندا (Sunda) که بخشی از صفحه تکتونیکی اورآسیاست، واقع شده‌اند که خارج و دور از حلقه آتش اقیانوس آرام (کمربند زمین‌لرزه اقیانوس آرام) هستند. بنابراین، این ذهنیت همیشه غالب بوده است که این دو کشور زلزله‌خیز نبوده و به‌دور از هرگونه فاجعه لرزه‌ای هستند. درحالی‌که، بعد از زمین‌لرزه بزرگ آچه (Aceh) در سواحل جزیره سوماترای کشور اندونزی در تاریخ 26 دسامبر 2004 با بزرگای گشتاوری 9.2 و حس‌کردن لرزش‌های این زلزله از سوی مردم دو کشور مالزی و سنگاپور، به‌ویژه در ساختمان‌های بلندمرتبه، توجهات به پدیده زمین‌لرزه و امکان آسیب‌پذیری و افزایش ریسک لرزه‌ای را در این دو کشور برانگیخت. علاوه‌برآن، بعد از این زلزله وخیم، طبق گفته زلزله‌شناسان، گسل‌های محلی واقع در کشور مالزی (بخش مالزی غربی یا شبه‌جزیره مالزی Peninsular Malaysia) به نوعی فعال شده و از ماه نوامبر سال 2007، یک‌سری از زلزله‌های کوچک با بزرگای بین 0.3 و 4.4 رخ داد که به وسیله دستگاه‌های شتاب‌نگاری کشور ثبت شده‌اند. این زلزله‌های محلی کوچک به‌نوبه خود با توجه به نزدیکی‌شان به شهرهای پرجمعیت کشور مالزی از جمله کوالالامپور، شاه علم و پوتراجایا می‌توانند سانحه‌آفرین باشند. در همین راستا، با توجه به خطر لرزه‌ای ناشی از هر دو چشمه لرزه‌زای حوزه دور واقع در سوماترای اندونزی و چشمه‌های لرزه‌زای محلی و احتمال رویداد مجدد زلزله‌های کم‌عمق درون‌صفحه‌ای (Intraplate Earthquakes)، در سال‌های اخیر محققان و پژوهشگران هر دو کشور مالزی و سنگاپور شروع به بررسی کرده و با انجام تحلیل‌های خطر احتمالی زمین‌لرزه و ارائه طیف‌های طراحی، اقدام به تهیه پیوست‌های ملی (National Annexes) به آیین‌نامه Eurocode 8 و در نتیجه کاهش ریسک زلزله کرده‌اند. طراحی ساختمان‌ها و سازه‌های جدید در این دو کشور بر اساس پیوست‌های ملی ارائه‌‌شده در قالب آیین‌نامه Eurocode 8 از ماه نوامبر سال 2017 به طور اجباری و رسمی به منظور کاهش ریسک حاصل از زمین‌لرزه اجرائی خواهد شد.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.