ضرورت آمادگی همیشگی در برابر سیلاب در ایران
منیژه قهرودیتالی.استاد دانشگاه شهید بهشتی
ایران کشوری کوهستانی است، معنایش این است که رودخانهها از کوهستانها جریان مییابند و دامنههای پرشیب بخشی از مساحت ایران را در بر گرفتهاند. ایران کشوری است که در آخرین دوره سرد کوآترنری، کوهستانهایش قلمرو یخچالها و دشتهایش قلمرو بارانهای شدید بوده است، معنایش این است که دامنهها و دشتهای پر از رسوب منفصل دارد که رواناب را مسلح میکند و قدرت سیلاب را چند برابر میکند. ایران از نظر اقلیمی در قلمرو خشک و نیمهخشک قرار دارد. معنایش این است که رژیم بارندگی آن نامنظم است و بارانهای شدید و کوتاهمدت دارد. ترکیب این عوامل پیامرسان این است که احتمال رخداد سیل در همهجا و همه روزهای یک سال وجود دارد. کلانشهرهای ایران، شهرهای متوسط، روستاها و سازههای ایران بر چنین بستری ساخته شدهاند. مدیریت و مهندسی سیل در ایران معنایش کاهش خسارت ناشی از رخداد سیلاب است. دخالت مدیران، مهندسان و مسئولان در محیط، بدون درنظرگرفتن احتمال این رخداد، فاجعه به همراه دارد و متهم به سوءمدیریت خواهند شد. اگر به تاریخچه سیلابهای ایران توجه شود، این نتیجه به دست میآید که علت ایجاد هر سیل با دیگری متفاوت بوده است. گاهی دلایل واقعی قابل تبیین نیستند و از آن بهعنوان پدیده نادر یاد میشود. اما یک حقیقت در تاریخچه سیلهای نه ایران، بلکه جهان نهفته است، اینکه «با هر مدیریت و در هر شرایطی تکرارپذیر است». در تکرار این پدیده توجه به موارد زیر میتواند راهگشا باشد: - بخش مهمی از علل سیل ایران در اقلیم گذشته ایران نهفته است. - ایران با پدیده سیلابهای ناگهانی و طغیان رودخانه از قدیم تاکنون هم در شهرها و هم در خارج شهر مواجه بوده است. - مشکلات ناشی از دخالت انسان و سوءمدیریت در سیلاب ناگهانی در کلانشهرها صادق است. - در شهرهای متوسط و کوچک حفظ حریم رودخانه مهم است. - کاهش صدمات ناشی از سیلاب با دوریگزیدن از مسیر سیلاب تا حدودی عملی است. - توجه به بیمه سیلاب در کلانشهرها ضروری است. - آمادگی همیشگی در برابر سیلاب در ایران ضروری است.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.