|

سردبیر سابق «کایه دو سینما»در تهران

ژان میشل فرودون: کیارستمی «استاد» واقعی بود

شرق: آخرین مراسم بزرگداشت عباس کیارستمی در سی‌وپنجمین جشنواره جهانی فیلم فجر، دوشنبه، چهارم اردیبهشت در پردیس سینمایی چارسو برگزار شد. چهره‌هایی همچون ژان میشل فرودون، گادفری چشایر، اکبر عالمی، احمد طاهری، نگار اسکندرفر، همایون ارشادی، محمدرضا دلپاک، محسن راستانی و... در این مراسم حضور داشتند. در این مراسم که با عنوان «آموزش سینمای کیارستمی در داخل و خارج» برگزار شد، فیلم‌های ساخته‌شده در کارگاه‌های فیلم‌سازی کیارستمی در داخل و خارج کشور و همین‌طور فیلمی کوتاه از عباس کیارستمی به نمایش درآمد. در این مراسم فیلم‌هایی از کارگاه فیلم‌سازی او در ایران با موضوعات فرش، باد، در و درخت و همین‌طور 10 فیلم کوتاه یک‌دقیقه‌ای از حس‌وحال دانشجویان کیارستمی پس از درگذشت وی روی پرده رفت. فیلم‌های مربوط به کارگاه‌های فیلم‌سازی کیارستمی در خارج کشور نیز آثاری کوتاه بودند که در بارسلونا، کوبا و کلمبیا ساخته شده‌اند. در ابتدای این مراسم، سیف‌الله صمدیان در توضیحاتی کوتاه گفت: امیدوارم رفتن کیارستمی، آغازی بر روشنی‌هایی باشد که در اینجا شاهدش هستیم که روز پایانی این مراسم، آغازی باشد بر بزرگداشت‌های گسترده و پی‌درپی با دقت بالا برای رسیدن به هوا و فکری که کیارستمی در این جهان خاکی داشت. پس از آن نگار اسکندرفر که در برگزاری ورک‌شاپ‌های داخل کشور با کیارستمی همکاری داشته است، گفت: خوشحالم که به بهانه مراسم امروز، شاهد حضور شاگردان عباس کیارستمی در اینجا هستیم. ما حدود ۱۱ سال پیش با کیارستمی کارگاه‌هایی برگزار کردیم که در آن فیلم‌های زیادی با موضوع آب، فرش، صدا، باد و... ساخته شدند. آموزگاربودن کیارستمی ربطی به کلاس‌های فیلم‌سازی او نداشت؛ کیارستمی برای بسیاری افراد در جهان آموزگار خوبی بود. در جهان پر از خشم و خشونت کنونی، نام کیارستمی روزنه‌ای است به جهانی که در آن بتوان به زیبایی‌ها نگاه کرد. خوشحالم در زمانه‌ای زندگی کردم که کیارستمی می‌زیست. پیغام اسکورسیزی و نادری برای تولد کیارستمی نگار اسکندرفر در بخش دیگر مراسم با اشاره به علاقه وصف‌ناشدنی کیارستمی نسبت به شاگردانش گفت: «سال گذشته و درحالی‌که کیارستمی در بستر بیماری بود، طبق برنامه‌ای ازپیش‌تنظیم‌شده با تعدادی از شاگردانش برای حضور در ورک‌شاپ‌هایی راهی آمریکا بودیم. کیارستمی با وجود شرایط سخت بیماری تماس گرفت و پیگیر کارهای شاگردانش بود. روزی که در آنجا با مارتین اسکورسیزی برنامه داشتیم، روز تولد عباس کیارستمی بود و امیر نادری نیز در آنجا حضور داشت. هردو آنها برای تولد کیارستمی پیامی دادند و از او خواستند که «بلند شو و به کار ادامه بده که کارهای زیادی مانده است». در ادامه برنامه، استفانیا بونت و احمد طاهری که مسئول برگزاری ورک‌شاپ‌های کیارستمی در کشورهای اسپانیولی‌زبان بوده‌اند، برای میهمانان سخن گفتند. بونت ضمن ابراز رضایت از حضور در مراسم بزرگداشت کیارستمی در ایران گفت: بودن در اینجا حسی مانند بودن در یکی از فیلم‌های عباس کیارستمی را دارد. همکاری من با کیارستمی از طریق احمد طاهری شکل گرفت که درواقع سفیر خوب سینمای ایران در آن‌سوی جهان است. در سال ۲۰۱۴ نخستین ورک‌شاپ خود را برگزار کردیم. زمانی که کیارستمی را به کلمبیا دعوت کردیم، شگفت‌زده شدم که چقدر راحت پیشنهاد ما را پذیرفت. ما نیز تمام سعی خود را کردیم که مقدمات کار را به‌خوبی فراهم کرده و جمعی بین‌المللی را در کلمبیا گردهم آوریم. او افزود: محل برگزاری ورک‌شاپ کیارستمی، دانشگاه بوگوتا بود و درحالی‌که افراد برای انتخاب موضوع فیلم چیزهایی مثل کافه، بار و... را پیشنهاد می‌دادند، کیارستمی همان دانشگاه را به‌عنوان موضوع فیلم‌سازی انتخاب کرد. همه از ساختار ورک‌شاپ‌های او خبر داریم، در اینجا دوست دارم از بخشندگی و دست‌ودل‌بازی او در تمامی دوره‌های آموزشی بگویم. در ورک‌شاپ‌های او افرادی از تمام نقاط دنیا حضور پیدا می‌کردند، آن‌هم در سرزمینی که برای آنها ناشناخته بود و آنجا بود که دست‌به‌کار کشف دنیای اطراف خود می‌شدند. گاهی شاهد حضور ۵۰ هنرآموز بودیم و کیارستمی در هیچ موردی همراهی خود را از آنها دریغ نمی‌کرد؛ عباس کیارستمی همچون بذری بود که در آنجا کاشته می‌شد و میوه‌های او همان شاگردانی بودند که در تمام دنیای هنری پراکنده شده‌اند. طاهری نیز که به‌عنوان مترجم در ورک‌شاپ‌های کیارستمی او را همراهی کرده، در سخنانی کوتاه گفت: عباس کیارستمی در ورک‌شاپ‌های خارج از کشور، خود نیز براساس موضوع ورک‌شاپ فیلم می‌ساخت. امروز فیلمی پنج‌دقیقه‌ای به اسم «دوست من کجاست؟» را با هم می‌بینیم که از سوی کیارستمی در مورسیا ساخته شده است. پس از نمایش فیلم کوتاه «دوست من کجاست؟»، ژان میشل فرودون، سردبیر سابق «کایه دو سینما»، دقایقی برای حاضران سخن گفت. فرودون که تحت‌تأثیر فیلم پخش‌شده از کیارستمی قرار گرفته بود، گفت: از شما متشکرم و حضور در مراسم یادبود کیارستمی را مایه افتخار خود می‌دانم. فیلمی که دقایقی قبل از عباس کیارستمی دیدیم، یک شاهکار بود. کشف این فیلم کوتاه مرا تحت‌تأثیر قرار داده است؛ آن را راهی بسیار مؤثر برای فهم سبک کار کیارستمی و رابطه‌اش با واقعیت جهان می‌دانم. در همین فیلم کوتاه عناصر اراده، شانس و اتفاق را یک‌جا کنار هم می‌بینیم». او ادامه داد: ما به کمک دوستانمان در بریتانیا، هندوستان، ایتالیا و فرانسه هدیه‌ای برای عباس کیارستمی داریم که از امروز در فضای مجازی در دسترس همگان قرار گرفته است؛ مجموعه‌ای از تصاویر و آثار برای درک هرچه بهتر سبک کار و تفکر کیارستمی. همان‌طورکه خود او بارها گفته باید کار کرد، ما نیز باید بکوشیم فضای کاری و فکری او را هرچه بهتر بشناسیم و این کاری است که کماکان ناتمام است. ورک‌شاپ کیارستمی برای بچه‌های 8-9 ساله این منتقد سینمایی اضافه کرد: «این افتخار را داشتم که در بسیاری از ورک‌شاپ‌های او در کره، ژاپن، آلمان و... حضور داشته و شاهد ارتباط او با شاگردانش باشم. باید بگویم برای عباس کیارستمی ارتباط با جوانان و انتقال تجربیاتش، به اندازه ساخت فیلم اهمیت داشت. بهترین خاطره من از ورک‌شاپ‌های او که شاید بهترین خاطره خود او نیز باشد، ورک‌شاپی بود که او در چهار روز در جنوب غرب فرانسه برای بچه‌های 8-9 ساله برگزار کرد». فرودون در پایان گفت: «کیارستمی یک معلم یا پروفسور به معنای کلاسیک کلمه نبود. آسیایی‌ها تعبیر «استاد» را برای کسی به کار می‌برند که گستره روحانی و فکری شاگردانش را وسعت می‌دهد. «استاد» به شاگردانش کمک می‌کند تا خود به توانایی درک معانی دست یابند، در عوض اینکه معانی را با نگاهی بالا به پایین به آنها بیاموزد. کیارستمی به معنای واقعی کلمه «استاد» بود. روش کار کیارستمی در مقام فیلم‌ساز و در مقام معلم ورک‌شاپ‌ها از نظر ارتباط با دیگران و جهانی که در آن می‌زیست، تفاوتی نداشت. او در فیلم‌هایش چشم‌های ما را به جهان می‌گشود و در ورک‌شاپ‌ها با دانشجویان، بچه‌ها و... همین‌طور کار می‌کرد. در یک کلام باید بگویم برای کیارستمی، آزادی و قوت‌بخشیدن به دیگران اهمیت داشت». در پایان این مراسم صمدیان گفت: عباس کیارستمی همواره با ماست؛ برای اتصال به او به برگزاری چنین مراسمی هم نیازی نیست. کیارستمی را نمی‌توان به دیگران درس داد و آموخت. در اینجا بر آن چیزی تأکید می‌کنم که خود او تأکید داشت؛ این گفته آندره کرتژ، عکاس مجارستانی که «اکثر افراد نگاه می‌کنند؛ اما اندک کسانی قادر به دیدن هستند».

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.