پول سفید به جای پول سیاه و آلوده
محمدرضا بهزادیان- اقتصاددان
بدون شک یک بنگاهدار اقتصادی، یک اقتصادگردان و کسی که در دامنه فعالیتهایش، هم منافع فردی را درک میکند و هم منافع ملی مملکت را به خوبی میفهمد، باید فردِ باهوشی باشد که در شرایط سخت اقتصادی امروز ایران و جهان در چنین مسیری حرکت کند؛ بنابراین به نظر میرسد که حضور چنین افرادی در دنیای سیاست لازم باشد تا در کنار کمک به افراد بتوانند زمینه مشارکت گسترده مردم در انتخابات را فراهم کنند. اقتصادگردانهای ما میتوانند در عرصه فعالیت احزاب و گروههای سیاسی و دورههایی که منتهی به انتخابات میشوند حضور پیدا کنند و منابعی را که امکانش را دارند در اختیار افراد و جریانهایی قرار دهند که نسبت به آنها سمپاتی دارند. این منابع اقتصادی میتواند از این طریق وارد پروسه توسعه مشارکت مردم در انتخابات شود و از همین رهگذر، افرادِ مورد نظر از سوی مردم انتخاب شوند. با این حساب، زمانی که حمایت فعالان اقتصادی و در اختیار گذاشتن داوطلبانه زمینههای اقتصادی به انتخاب فردی کمک کرد، فرد منتخب پس از انتخاب، باید زمینههای حمایت خود را از این افراد فراهم کند. ورود اقتصادگردانها به عالم سیاست، در طول دهههای اخیر با چالشها و نقدهایی نیز همراه بوده و هست. این نقدها عموما از سوی افرادی مطرح شده که خود براساس رانتهایی که میگرفتند و اساسا از آنجا که میتوانستند در انتخابات ورود پیدا کنند، سعی کردهاند به تقبیح پولهایی بپردازند که برای حمایت یک فرد، گروه یا جریانی از سوی اقتصادگردانهای کشور در نظر گرفته شده است. البته در برخی موارد این انتقادهای تند به قطع ارتباط مصنوعی اقتصاد و سیاست میانجامید، اما راهکار جایگزینی برای آن مطرح نشد. در تمام دنیا، به رسمیت شناختن احزاب راهی برای حمایت و ورود اقتصادگردانان به عرصه انتخابات باز میکند. اما در کشور ما که نه فرصت پاگرفتن احزاب پیشرو فراهم میشود و نه احزاب اجازه استفاده از منابع مالی دولتها را دارند، چنین مسیری به سادگی پیموده نمیشود. از قدیم گفتهاند دست خالی صدا ندارد؛ احزاب چطور میتوانند بدون استفاده از منابع دولتی -که براساس قانون مصوب مجلس حق آنهاست- در این راه قدم بردارند؟ می شود اهرمهایی تعبیه کرد که در پس آنها، معلوم شود یک رابطه سالم مالی میان دو حوزه اقتصاد و سیاست برای مشارکت بیشتر در انتخابات حاکم است، اما در آن صورت احزاب باید یک حساب مشخص در یک بانک مشخص با قابلیت نظارت داشته باشند و همه بتوانند کمکهای خود را از این طریق به حزب برسانند و پس از پایان انتخابات نیز، حزب با انتشار بیلان مالی خود پاسخگوی حامیان خود باشد. این کار یک الزام دیگر هم دارد و آن این است که اگر کاندیدای مورد نظر حزب رأی آورد، افراد کمککننده درباره چرایی کمک خود به برخی نهادها پاسخگو نباشند. در این شکی نیست که همه به دنبال پول سفید هستند، اما لازمه جایگزینشدن پول سفید به جای پول سیاه و آلوده، رعایت موازین نظارتی چه در ایران و چه در جهان است. لازم است که احزاب وجود داشته باشند و رسانهها بر کسب پولهای نامشروع نظارت کرده و در صورت مشاهده، آن را اعلام و افشا کنند و با پیوست ایران به کنوانسیونهای جهانی مبارزه با فساد مالی، اهرمهای نظارتی جدیتر شوند. طبیعی است که اگر چشمهای نهادهای نظارتی را نبندیم، شاهد جامعهای سالم خواهیم بود و سیاست از محل دسترنج اقتصاددانان رونق پیدا میکند و بدون هیچ سوءتعبیری، مسیر انتخابات پرشور فراهم میشود. امروز هیچکس جز فعالان اقتصادی و اقتصادگردانان ایران شرایط اقتصادی کشور را درک نمیکند و راهکارهای برونرفت از بحرانها و عبور از موانع را نمیداند، اما دست ما از دامان قدرت کوتاه است و برای آنکه بتوانیم در انتخابات کشور مشارکتی تأثیرگذار داشته باشیم، باید زمینه انتخاب افرادی متکی به این تجارب اقتصادی را فراهم کنیم؛ چراکه وقتی فردی با این شرایط به قدرت راه پیدا کرد، ارتباط خود را با بخش اقتصادی قطع نمیکند. در کشوری که فعالیت احزاب با چالشهای فراوان روبهروست، دغدغهها بهدرستی به مراجع قدرت منتقل نمیشود و رسانههای آزاد با مشکلات فراوانی روبهرو هستند، برای تأثیرگذاری اقتصادگردانها در سیاست، باید چنین ارتباطی تحتنظارت چشمهای تیزبین رسانهها و دیگر نهادهای نظارتی به وجود بیاید و تداوم داشته باشد.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.