|

تو سؤال‌پیچِ او هستی

عباس جوانمرد. نویسنده، بازیگر، کارگردان

روح‌الله جعفری دکتر است؛ دکترای او در مدیریت و برنامه‌ریزی فرهنگی است، اما تخصص یا گرایشش در تئاتر است. من خودش را بیشتر از دکترایش دوست دارم، چون او هست که دکترایش هست. آدم عجیبی است و در بعضی موارد و جاها بی‌همتاست؛ نه از جهت خوبی و بی‌بدیلی، از جهت شکل و شمایل و رفتار. شما را که بیابد، وِل‌کُنت نیست. تلنبار سؤال و بحث و بحرانِ بلوغِ بلیغ است. می‌پرسد، بی‌آنکه بی‌توضیحِ کوتاه قانع باشد. مگر می‌شود با چنین سمجی به‌راحتی سر کرد؟ وقتی حوصله‌ات را از پاسخ شفاهی سر می‌برد، سؤال‌هایش را می‌نویسد. هفته‌ای دو، سه بار، دست‌کم، تو سؤال‌پیچِ او هستی. ببینید، ما از سال‌ها پیش در کانادا مقیم بودیم. او که برای پایان‌نامه کارش مرا ‌گیر آورده بود، لااقل هفته‌ای دو، سه روز، سؤال‌پیچم می‌کرد. دیدم به‌راستی دارد خانواده را خانه‌خراب می‌کند. گفتم: «‌داری چه می‌کنی پسرجان؟» گفت: «مانعی ندارد». گفتم: «برای تو مانعی ندارد، اما برای خانواده چرا». یک هفته‌ای دیگر تلفن نبود و بعد از 10 روز، بسته‌ای از D.H.L (دی‌اِچ‌اِل) به دستم رسید با یک کتابچه تقریبا 200‌صفحه‌ای و باور نمی‌کنید با بیش از 800 سؤال. خدایا این چه آدمی است؟ می‌دانید، این‌طوری است دیگر؛ سمج و پیگیر و مستمر. آدم غریبی است این روح‌الله. هرطور باشد تا جواب قانع‌کننده سؤالش را نگیرد، وِل‌کُنت نیست. سر ساعت زنگ می‌زند؛ به‌موقع می‌آید، اما رفتنش موقع ندارد. در کانادا چون کارش با من تمام نشده بود، به تهران وقتی رفتم، با من قرار گذاشت که ببیند مرا. سر موقع، زنگِ در صدا کرد، روح‌الله پشت در بود. درِ پایین را که باز کردم، لحظه‌ای بعد او را دیدم که شاد و قبراق با گیوه‌های سینه‌جونی (گیوه‌هایی است که کف چرمی‌اش با مَملُوی از گره نخ‌های تابیده با موم، پوشیده شده است) روی پله‌ها است و پیراهنِ ننه‌حسنی که با سلیقه مادرش بُرش یافته بود، به تن داشت. لِفت می‌دهم که او را بهتر بشناسید. به گمان من فقط او باید بپرسد؛ می‌پرسد و این مال دوران جوانی‌اش بود، اما نه خیال کنید الان آن سؤال‌های زیاد را ندارد. به‌راستی گاهی این سؤال‌های خسته‌کننده، غبطه‌برانگیز هم هست. می‌دانید چرا؟ چون جوابت برایش قانع‌کننده نبود و تو می‌فهمیدی که او منظورش از لایه دیگری از معناست که تو خود به آن فکر نکرده‌ای. به این دلیل است که برای تو گاهی غبطه‌برانگیز می‌شود. روح‌الله، نویسنده هم هست. نقد و نظر هم می‌نویسد. اثر تعبیر می‌کند. می‌گویم برایتان، کارگردان هم هست؛ کارگردانی هم کرده است. اما مثل همه‌چیزش، نامتعارف است. اولین کارش را که دیدم، اسمی غریب و طرح و اجرائی غریب‌تر داشت... آخرین کارش نیز این‌گونه بود... اسمش «من چه‌جوری ممکنه یه پرنده باشم؟» بود. شما را به خدا اسم نمایش‌نامه را نگاه کنید... در صحنه‌ای دراز و طولانی یک سالنِ پهناور، پسرکی معصوم و نوجوان با بَزکی تُند روی صحنه‌ای رها شده بود، بی‌هیچ کلامی، که همه در همه‌حال، انگولک و ناخُنکش می‌زدند... این قانون از کجا آمده بود؟ اما هر چه بود، آنجا قانون و رسمی بود پُرنفرت و زشت، اما بود و «عادی» هم شده بود. من از همه شناخت‌های عاد‌ی‌شده بیزارم... این روح‌الله بی‌آنکه بنماید، آدم زبل و باهوشی هم هست و گاه غبطه‌برانگیز می‌شود. می‌پرسد، اما وقتی پاسخ می‌گیرد، از لایه‌ و بُعد دیگری باز همان سؤال را می‌کند و از این لایه و بُعد دیگر سؤالش، می‌فهمم که او را به گستردگی دانایی می‌رساند؛ این است غبطه‌برانگیزی او. می‌داند من که این تمهید او را می‌دانم، اما سؤالش را با خنده‌ای عجین می‌کند که با نمک است. بس کنم این نقل نمکین را، می‌ترسم شورش درآید. دوم مارس 2017- اُنتاریو کانادا

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.