|

آیا تنها دونالد ترامپ دروغ می‌گوید

اگر شما مشغول گفتن، نوشتن یا گزارش‌کردن یا تنها تکرار این داستان باشید که «دونالد ترامپ»، رئیس‌جمهوری آمریکا، دروغ می‌گوید یا برخی از سیاست‌مداران دیگر دروغ می‌گویند، لطفا در انتها این جمله کلیدی را اضافه کنید که «همه سیاست‌مداران دروغ می‌گویند» اگر یک رئیس‌جمهور درباره پیامدهای بعضی امور دروغ بگوید، مهم بوده و حتما باید گفته می‌شده است؛ نه به‌این‌دلیل که ما فکر کنیم او آدم بدی است، بلکه به دلیل اینکه ابهام‌ها یا تردیدهایی را برطرف کند. البته ما حقیقت را می‌خواهیم و به آن احتیاج داریم زیرا صرفا یک توصیف دقیق از واقعیت‌هاست که به ما اجازه می‌دهد تا تصمیمی عاقلانه و حساس بگیریم. اما وقتی شما برچسب می‌زنید و می‌گویید همه سیاست‌مداران دروغ می‌گویند، شنونده شما وارد فضایی مه‌آلود و چرخه‌ای از اظهارنظرهای دروغ می‌شود که واقعیت ندارد. ما سال‌ها انتظار کشیدیم تا یکی از مؤسسات رسانه‌ای کلمه «دروغ» را به کار برد. همین اواخر بود که «نیویورک‌تایمز» برای اولین‌بار در توصیف اظهارات ترامپ از این کلمه استفاده کرد؛ این یک لحظه تعیین‌کننده بود. برای اینکه به حقیقت امر پی ببرید آن را باید با روایت‌های دیگران از این خبر مقایسه کرد. برای مثال تیتر روزنامه «واشنگتن‌پست» این بود که ترامپ «بدون دلیل» حرف زده است. وب‌سایت «سی‌ان‌ان» گفت او: «همان ادعاهای بی‌اساس دوران نامزدی را تکرار کرد» و روزنامه «یو‌اس‌تودی» نوشت: «ادعاهایی گمراه‌کننده» داشت. یا اگر به گذشته نگاه کنید؛ در دوران جنگ ویتنام، این مسئله کاملا روشن بود و همه می‌دانستند رسانه‌ها همه حرف‌های مطرح‌شده از سوی رئیس‌جمهور، سخنگوی دولت، ژنرال‌های ارتش و .... را زیبا جلوه می‌دهند اما آنها در واقع مخاطبان خود را گمراه می‌کردند و راست نمی‌گفتند. تمامی آنها پر از دروغ بود. آنچه را ما از رسانه‌ها می‌شنیدیم حاکی از یک دهان بسته و یک «شکاف» عمیق بین رسانه‌ها و مخاطبان‌شان بود. یا زمانی که «رونالد ریگان» داستان سوزناک درباره فیلم جنگی برادران وارنر را روایت می‌کرد و مدعی بود آنها در کمپ آزادی بودند و زندگی‌شان سخت بود اما برادران وارنر در طول جنگ جهانی دوم از هالیوود تکان نخورده بودند و او زمانی که داستان‌های افتراآمیزی علیه سیاهان و سوءاستفاده از رفاه کشورهای غربی روایت می‌کرد، همه و همه دروغ بود، اما هیچ‌کس نگفت یا ننوشت که او یک دروغ‌گوست. اتفاقا او یک داستان‌گوی دوست‌داشتنی بود که حرف‌های چرندی می‌زد. پس از همه واقعیت‌هایی که درباره ماجرای ایران‌کنترا منتشر شد و حتی کمیسیون سنا گزارش آن را داد، ریگان در یک اظهارنظر عمومی گفت: «چند ماه پیش من به مردم آمریکا گفته بودم از ارتش برای آزادی گروگان‌ها استفاده نخواهم کرد، قلب من و احساساتم هنوز همین را به من می‌گوید» اما واقعیت‌ها و شواهد می‌گوید این‌طور نبوده است. حتی آن زمان هم کسی از کلمه «دروغ» برای توصیف او استفاده نکرد. بنابراین کلمه دروغ همچنان در پستو ماند و پشت عبارت‌های احترام‌آمیز گم شد. در جریان جنگ علیه عراق به بهانه داشتن سلاح‌های کشتار جمعی که اصلا وجود خارجی نداشت، مگر چه اتفاقی افتاد؟ جورج بوش برای دور دوم ریاست‌جمهوری آماده می‌شد و در دو گزارش رسمی تأیید می‌کرد عراق سلاح‌های کشتار جمعی ندارد؛ یکی از سوی کمیته سنا و دیگری کمیته 11 سپتامبر. این دو تأیید کرده بودند بین صدام‌حسین و رهبران القاعده هیچ ارتباطی وجود ندارد. اما همان زمان 72 درصد از طرفداران بوش اعتقاد داشتند صدام سلاح‌های کشتار جمعی دارد و هنوز هم 75 درصد بر این باورند او با القاعده ارتباط داشت و بیش از نیمی از کارشناسان هم همین عقیده را دارند. این کاملا منطقی بود که همین داستان‌های کذب و ابهام‌ها کار را به جایی برساند که جورج بوش در دور دوم برنده انتخابات شود. حقیقت نزد روزنامه‌نگاران هم نیست بخش بزرگی از مشکل در ذات روزنامه‌نگاری «واقع‌گرا» نهفته است. روزنامه‌نگاری واقع‌گرا - که نباید آن را تعمیم داد - مستقیم با واقعیت‌ها سروکار ندارد، بلکه با یک‌سری «منابع» مواجه است و براساس ارزیابی‌های خود بدان‌ها اعتماد می‌کند؛ اعتمادی که منوط به وضعیتی خاص است. وقتی منابع با هم رقابت می‌کنند و چرخه‌های اطلاعاتی خاص شکل می‌گیرد و روزنامه‌نگاران هم آن را می‌دانند، در واقع باید گفت دیگر حقیقت نزد روزنامه‌نگاران هم نیست. یک دلیل خوب که می‌تواند اعتماد مردم را نسبت به روزنامه‌نگاران حفظ کند فقط این نیست که آنها چقدر لیبرال یا صاحب تحلیل هستند، بلکه آنها باید به اندازه کافی جسور باشند. در جریان رقابت‌های انتخاباتی نامزدهای جمهوری‌خواهان آمریکا، همه داشتند حرف‌های گنده‌گنده می‌زدند. اکثر آنها داستان‌های تحریف‌شده‌ای را برای جذب مخاطب نقل می‌کردند. گزارش‌های رسانه‌ای نیز از این ادعاها برای گرم‌کردن تنور انتخابات استفاده می‌کردند و تمام ادعاهای نامزدها هم در آن برهه به نظر طبیعی می‌رسید. برخی از ناظران هم دروغ‌هایی که در جریان انتخابات گفته می‌شد را جمع‌آوری می‌کردند و در نهایت نیز معلوم شد شخصی که بیش از همه دروغ گفته، برنده نهایی است. در این میان رسانه‌های آمریکایی، روزنامه نیویورک‌تایمز از اساس نه از وجهه عمومی، نسبت به خبرهای دولتی از همه محافظه‌کارتر است و به صحت و درستی چنین خبرهایی اهمیت زیادی می‌دهد. بارها شرایطی پیش می‌آید که حس می‌شود این رسانه می‌خواهد توده‌ای از تعابیر مودبانه را کنار زده و از کلمه دروغ استفاده کند، اما این اتفاق نمی‌افتد. شاید زمان ببرد تا دیگر رسانه‌ها هم از این شیوه تبعیت کنند و وقتی نیویورک‌تایمز این تعارفات را کنار بزند، دیگران هم همین روش را در پیش خواهند گرفت. بنابراین وقتی می‌بینید یک سیاست‌مدار دروغ می‌گوید، در ذهن خود این نکته را مرور کنید که همه سیاست‌مداران دروغ می‌گویند. هرچند بهتر است به روی آنان نیاوریم! منبع: الجزیره

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.