تخریب سازمانیافته یک دستاورد سياسي- اقتصادي
اَنگ مرجوعی بر هواپیمای نو
سعید جلیلی . روزنامهنگار
درحالیکه تحلیلگران تحویل زودهنگام یک فروند هواپیمای بویینگ 777 «ایران ایر» را یک پیروزی برای دولت ایران میدانند، منتقدان دولت با بهکاربردن کلمه «مرجوعی» برای هواپیماهای تازهوارد، عامدانه و به طور سازمانیافته به دنبال وارونه جلوهدادن این دستاورد بزرگ و سوءاستفاده برای مقاصد انتخاباتی خود هستند. هواپیمای پهنپیکر بویینگ 777 یک سفارش کنسلشده هواپیمایی «ترکیش ایرلاینز» است. عدم توانایی تأمین مالی به دلیل افت درآمد در پی حوادث ماههای اخیر کشور همسایه، از جمله کودتای نافرجام، شرکت ترکیهای را از خرید این جت دوربرد منصرف کرده است. «ساج احمد»، تحلیلگر ارشد شرکت تحقیقات هوایی «استراتژیک ائرو ریسرچ» در مصاحبهای به «شرق» گفت: «اینکه ایرلاینها خریدی را کنسل کنند مایه تعجب نیست» .او ادامه میدهد مفاد هر قرارداد هوایی با دیگری متفاوت است و معمولا کنسلشدن سفارشات علل متفاوتی دارند، اما این یک رویه رایج در میان شرکتهای هوایی است. به گفته قائممقام وزیر راه و شهرسازی، اصغر فخریه کاشان، کارشناسان «ایرانایر» هماکنون در حال بررسی مشخصات این پرنده هستند؛ به این معنی که خرید این هواپیما هنوز قطعی نیست و به نظر نهایی «هما» وابسته است. این در حالی است که به گفته تحلیلگر مؤسسه «استراتژیک ائرو ریسرچ» اگر ایران علاقهای به خرید هواپیما نشان ندهد، بویینگ برای فروشش به خطوط هوایی مانند «امارات» یا شرکتهای بزرگ لیزینگ هواپیما هیچ مشکلی نخواهد داشت. بازار هواپیماهای درجهیک مانند بویینگ و ایرباس بازاری پرتقاضاست. این یعنی ایرلاینها باید مدتها در صف سفارشات جدید انتظار بکشند تا زمان تحویل محصولاتشان فرا برسد. حال آنکه به نوشته «رویترز» بازگشت ایران به بازار صنعت هوایی دنیا، در حالی اتفاق میافتد که ایرلاینهای دنیا به دلیل نگرانی درباره اقتصاد جهانی و امکان ایجاد مازاد ظرفیت مسافر، درحال تجدید نظر در سفارش جتهای پهنپیکر هستند. «رویترز» مینویسد: این روند تعدادی جت «استفادهنشده» شامل هواپیماهای ایرباس تحویلدادهشده را برای انتقال به ایران با قیمت رقابتی در دسترس قرار داده که باعث شده «ایرانایر» فهرست انتظار چندساله معمول شرکتهای هواپیماساز را دور بزند. در این میان، دولت با هوشمندی از این فرصت استفاده کرده و با تحویل زودهنگام هواپیماها زمینه بازگشت ایران به اقتصاد جهانی و تثبیت توافق هستهای بهعنوان یک دستاورد دیپلماتیک را فراهم کرده است. قرارداد هواپیمایی جمهوری اسلامی ایران با شرکت آمریکایی بویینگ و کمپانی اروپایی ایرباس برای خرید 180 هواپیمای مسافری در کمال شگفتی جهانیان، راه را برای نوسازی صنعت هوایی کشوری باز کرد که دههها به دلایل سیاسی در لیست سیاه شرکتهای هوایی دنیا قرار داشت. اما پیشرفت این قرارداد از این لحاظ نیز حائز اهمیت است که میتواند کلید حل مشکلات اقتصادی ایران در عصری باشد که موضعگیری مبهم رئیسجمهور آمریکا موجب ترس و انفعال بخشی از کمپانیهای مهم بینالمللی و مؤسسات مالی شده است. بانکها، از هراس تحریمهای آمریکا که در سال 2014 منجر به جریمه 9میلیارددلاری بانک فرانسوی «بیانپی پاریباس» شد، از تأمین مالی میلیاردها دلار قرارداد و تفاهمنامه که ایران پس از برداشتهشدن تحریمها، با شرکتهای بزرگ بینالمللی امضا کرده طفره میروند. حتی در میان شرکتهای هوایی، هواپیماساز ژاپنی «میتسوبیشی ایرکرافت کوورپوریشن» تا روشنشدن سیاستهای آمریکا از معامله با ایران چشم پوشیده است. محمد گرجی، معاون هواپیمایی آسمان در برنامهریزی و توسعه ناوگان، چندی پیش گفته بود همزمان با تحلیف ترامپ، شرکت ژاپنی مذاکرات خود با ایران را در نامهای به «آسمان» به حالت تعلیق درآورد تا تکلیف سیاست ترامپ در ارتباط با ایران مشخص شود. تحویل اولین هواپیمای بویینگ میتواند چراغ سبزی به همه این مؤسسات باشد تا از همکاری با ایران مطمئن باشند. بازار بکر هوایی ایران آنقدر برای شرکتی مانند بویینگ وسوسهانگیز است که با چنگ و دندان برایش لابی کند. چندی پیش خبر تفاهمنامه اولیه این شرکت با هواپیمایی «آسمان» برای تأمین 60 بویینگ 737Max مفسران را شگفتزده کرد. تحلیلگر مؤسسه «استراتژیک ائرو ریسرچ» همچنین به «شرق» گفت: «این تفاهمنامه میتواند نشانه تمایل ترامپ برای فهم بهتر و تأیید توافقات تجاری ایران باشد. چرا او باید معاملهای که هزاران شغل در بویینگ و سرتاسر شبکه صنعت هوایی ایالات متحده به وجود میآورد به خطر اندازد؟ این کار واقعا عقلانی نیست».
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.