|

ظریف در ایبریای باستان

آزاده بابایی‌نژاد

گرجستان، دومین ایستگاه سفر سه‌روزه وزیر دستگاه دیپلماسی کشورمان به آسیای میانه و قفقاز است. او در این دیدار بار دیگر با مقام‌های گرجی درباره مسائلی از جمله کریدور شمال- جنوب (خلیج فارس- دریای سیاه) ترانزیت، حمل‌ونقل، همکاری‌های جامع در‌ زمینه انرژی، سوآپ گاز، صادرات کالا به اروپا و آسیای مرکزی و نیز طراحی برای همکاری‌های دو و سه‌جانبه ناظر بر تکمیل پروژه‌های کلان مواصلاتی، به گفت‌وگو می‌نشیند. گرجستان که در منطقه قفقاز اوراسیا واقع شده، در سرحد آسیای غربی و اروپای شرقی قرار دارد و از غرب با دریای سیاه، از شمال با روسیه، از جنوب با ترکیه و ارمنستان و از جنوب‌شرق با جمهوری آذربایجان هم‌مرز است. تفلیس پایتخت آن و باتومی معروف‌ترین شهر گرجستان است. مرز زمینی میان ایران و گرجستان، وجود ندارد. برای رسیدن به این کشور باید از طریق تبریز به ارمنستان رفت و از آنجا به گرجستان رسید، خط راه‌آهن،‌ تنها امکان ارتباطی تفلیس با دنیای خارج، از راه زمینی بود که آن هم به دلیل جنگ پنج‌روزه این کشور با روسیه در سال 2008 بسته شد، این کشور از معدود کشورهایی است که در هر دو قاره اروپا و آسیا قرار داشته و یکی از اهداف مقامات سیاسی تفلیس، عضویت در اتحادیه اروپا و ناتو است. گرجستان درحال‌حاضر عضو ناظر در این دو نهاد مهم است و همکاری‌های زیادی با این دو سازمان دارد. گفتنی است همه قوانین این کشور مانند قوانین اتحادیه اروپاست. اما در‌این‌میان چرا تعمیق روابط تهران و تفلیس برای ارمنستان و کل منطقه مهم است؟ به باور آگاهان سیاسی، ارمنستان هم با ایران و هم گرجستان مرز زمینی دارد. افزون بر آن، از چهار همسایه ارمنستان تنها ایران و گرجستان هستند که برخلاف ترکیه و آذربایجان روابطی براساس حسن همجواری دارند. پس از فروپاشی اتحاد شوروی، رقابت میان ابرقدرت‌ها بر سر انرژی حوزه قفقاز، آسیای مرکزی و دریای خزر آغاز شد. این رقابت که هنوز نیز به قوت خود باقی است، میان آمریکا و اتحادیه اروپا از یک‌سو و روسیه از سوی دیگر جریان دارد، اگرچه حضور چین نیز روزبه‌روز بیشتر احساس می‌شود. بی‌گمان دستور کار آمریکا متفاوت با اتحادیه اروپاست، اما هرگاه سخن از محدود‌کردن تأثیر روسیه به میان می‌آید، واشنگتن و بروکسل بر ضد مسکو متحد می‌شوند. آمریکا و اروپا خواهان توسعه محور غرب به شرق انرژی و ارتباطات هستند و برای این کار سرمایه‌گذاری‌های هنگفتی انجام می‌دهند. در سال‌های اخیر خط لوله نفت باکو- تفلیس- جیهان و خط لوله گاز باکو- تفلیس- ارزروم که اهمیت جهانی دارند، ساخته شد. در‌این‌میان راه‌آهن قارص- آخالکالاک به‌زودی راه‌اندازی می‌شود و باکو و آنکارا با قطار و از طریق تفلیس به یکدیگر متصل خواهند شد. ارمنستان در هیچ‌یک از طرح‌های بالا جایی ندارد، زیرا باکو و آنکارا اصرار دارند که خطوط لوله و خطوط ارتباطی باید ارمنستان را دور بزنند تا آن را از نظر اقتصادی و سیاسی بیش‌از‌پیش منزوی کنند. روسیه می‌کوشد با دالان شمال- جنوب که روسیه، گرجستان، ارمنستان و ایران را به هم پیوند می‌دهد با سیاست گسترش غرب مقابله کند. گرجستان در زمان باستان با نام ایبریا شناخته می‌شده است. خالی از لطف نیست که بدانید گوشی‌های هوآوی و سونی برای اروپا در گرجستان ساخته می‌شوند.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.