بازآفرینی شوراها
فیروزه صابر
نسیم انتخابات شوراها که میوزد، طیفی از کاندیداها با دیدگاههای فکری، سیاسی و اجتماعی و تیپهای شخصیتی و اخلاقی متفاوت قد علم میکنند که میتوان در یک دستهبندی به سه گروه از آنان اشاره کرد: گروه نخست افرادی جاهطلب هستند که فارغ از هر مشرب فکری و سیاسی، خود را در همه حال محق برخورداری از موقعیتهای سیاسی و اجتماعی میدانند و وقتی در قوای سهگانه جایگاهی ندارند، برآناند که حداقل در شوراها سهمی برای حضور داشته باشند و برای این منظور چنان از نسیم انتخابات به وجد میآیند که گویی انواع ویتامینهای انرژیزا را یكجا تزریق کردهاند. گروه دوم حضور در شورا را فرصتی برای کسب موقعیت فردی و اجتماعی خود میدانند، قصد، یا بهرهمندی از رانتهای اطلاعاتی و ارتباطی بهتر است، یا کسب موقعیتهای بیشتر اقتصادی یا رسیدن به سکویی برای پرتاب به موقعیتهای برتر سیاسی.
گروه سوم اندک نیروهای مردمی هستند که مسئولیت اجتماعی برای حضور، حساسشان کرده است. هرچند از این اندک هم هستند کسانی که پس از مدتی با استناد به محدودیتهای ساختارهای سیاسی میگویند کاری نمیتوان کرد. تجربه این سالها هم نشان داده که دو گروه اول به تناسب موقعیت اقتصادی شخصی یا بهرهمندي از منابع بخشهای دولتی و عمومی، گوی تبلیغ را به دست میگیرند. مهم نیست که صاحب چه توانایی و قابلیتهایی هستند و مهم نیست که چه اثر و کارکردی خواهند داشت، مهم برایشان رسیدن به موقعیت مطلوب خویش است. از همین رو و با ورود چنین افرادی، شورا اثربخشی خود را از دست میدهد. اعضا یا سرگرم امور شخصی خود میشوند، یا با هم بر سر منافع درگیر میشوند یا خنثی باقی میمانند. واقعیت آن است که شوراها را بهعنوان پایگاهی برای انجام امور به دست مردم و تضمینی برای سلامت جامعه شناختهایم و باور داریم. میراثی از مرحوم طالقانی که کلام خود را با جمله «بگذارید مردم مسئولیت پیدا کنند» (آخرین نمازجمعه ١٦ شهریور ١٣٥٨) به پایان رسانید. چنین شوراهایی به انسانهای حرفهای صاحب بینش و دانش و منشی نیازمند است که بتوانند با اتکا بر دو عنصر مسئولیتپذیری و پاسخگویی نقش ایفا کنند و به شوراها جان ببخشند. شوراها در این هویت واقعی میتوانند به وظایف تصویبی، نظارتی و مراقبتی، قانونگذاری و سیاستگذاری و برنامهای عمل کنند. نشانی از برنامهریزی برای مشارکت مردم در انجام خدمات اجتماعی، اقتصادی، عمرانی، فرهنگی، آموزشی و امور رفاهی با دستگاههای ذیربط (بند پنج وظایف شورای شهر) نمایان خواهد شد. جلب همکاری انجمنها و نهادهای اجتماعی، امدادی و ارشادی در خدمات شهری (بند هفت) نه در شعار و گرماگرم انتخابات که در صحنه عمل محقق خواهد شد. این مسیر با بازیهای سرگرمکننده و هیجانهای لحظهای به مقصد نميرسد، انسانهایی صاحب درک و دانش و تجربه مثبت میطلبد، تفکری توسعهگرا و آیندهنگر همراه با سلامت و جسارت و دغدغه اجتماعی میخواهد. غربالگری چنین افرادی از خیل داوطلبان سخت است اما هماینان میتوانند نقش واقعی شوراها را بهعنوان نهاد تأثیرگذار اجتماعی احیا و مفهوم آن را بازآفرینی کنند.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.