وزرای خارجه ایالات متحده و روسیه با یکدیگر دیدار کردند
پایان یک توهم
هواپیمای حامل رکس تیلرسون، وزیر امور خارجه ایالات متحده که وارد باند فرودگاه مسکو شد، فرش قرمز بزرگی برای استقبال از این مقام آمریکایی که برای اولینبار به روسیه سفر کرده بود، پهن شد؛ اما آنطورکه از شواهد و قراین برمیآید، استقبال روسیه از درخواست آمریکا مبنی بر توقف حمایت از بشار اسد، رئیسجمهوری سوریه، با همین رنگ و لعاب نخواهد بود. ماه گذشته تصمیم وزیر خارجه آمریکا مبنی بر نرفتن به نشست ناتو و در عوض آن سفر به مسکو و دیدار با مقامات روسی را بسیاری اولویت روسیه برای آمریکا و تمایل کاخ سفید به بهبود رابطه با روسیه تلقی کردند؛ اما حالا و پس از حمله هفته گذشته آمریکا به پایگاه هوایی سوریه و محکومیت قاطع این حمله از سوی دولتمردان روس، چشمانداز رابطه دو کشور تیرهوتار شده است. اکنون به نظر میرسد روزهایی که سیاستمداران روس از بهبود رابطه با آمریکا حرف میزدند و تلویزیون دولتی هم ترامپ را «مردی واقعی» میخواند، به روشنی پایان یافته است. وقتی روز گذشته تیلرسون دیدارهای خود در مسکو را آغاز کرد، دیگر این سؤال مطرح نبود که آیا او میتواند درباره سوریه با مسکو به توافق برسد، بلکه بیشتر این سؤال ذهنها را مشغول کرده بود که اصلا آیا گفتوگویی میتواند شکل بگیرد. دیمیتری پسکوف، سخنگوی پوتین، روز سهشنبه گفته بود دیدار پوتین با تیلرسون فعلا در برنامههای ولادیمیر پوتین قرار ندارد و سفارت ایالات متحده در روسیه هم اعلام کرد هیچ اطلاعاتی درباره دیدار احتمالی دو طرف ندارد؛ موضوعی که این گمانه را مطرح میکرد که پوتین فقط زمانی با تیلرسون دیدار میکند که از کارآمدبودن دیدار لاوروف و همتای آمریکاییاش اطمینان حاصل کند. بااینحال روز گذشته احتمال دیدار تیلرسون و پوتین افزایش یافت و برخی رسانههای روسی اعلام کردند دو طرف احتمالا با یکدیگر دیدار خواهند کرد. دیدار تیلرسون و لاوروف نیز همانطور که انتظار میرفت بر مسئله سوریه متمرکز بود. در ابتدای این دیدار که همزمان با افزایش تنش میان دو کشور انجام میشد، سرگئی لاوروف، حمله آمریکا به پایگاه نظامی سوریه را نگرانکننده خواند و خودداری از حملات بیشتر آمریکا به سوریه را حیاتی دانست. دونالد ترامپ، رئیسجمهور آمریکا هم روز گذشته گفت با وجود حمله هفته گذشته به پایگاه هوایی ارتش سوریه، آمریکا برنامهای برای ورود به سوریه ندارد. ترامپ در مصاحبه با شبکه تلویزیونی فاکسنیوز گفت: «آیا میخواهیم با سوریه درگیر شویم؟ نه؛ اما وقتی میبینم آنها از گاز استفاده میکنند... آنوقت است که گفتم باید کاری کرد». رئیسجمهور آمریکا از موضع روسیه در سوریه نیز انتقاد کرد و گفت: «صریح بگویم، پوتین دارد از کسی حمایت میکند که حقیقتا آدم خبیثی است و فکر میکنم این برای روسیه خیلی بد است. همینطور برای بشریت و برای دنیا».بااینحال لاوروف در گفتوگوی خود با تیلرسون گفت روسیه خواستار اقدام مشترک و گفتوگوی سازنده با آمریکا برای حل بحران سوریه است. او از تیلرسون خواست آنچه را مسکو «موضع مبهم و متناقض» واشنگتن در قبال سوریه میداند، روشن کند. گفته میشود حمله شیمیایی ادعایی ارتش سوریه در خانشیخون و حمایت روسیه از بشار اسد محور اصلی گفتوگوهای وزرای خارجه آمریکا و روسیه است. تیلرسون امیدوار است روسیه را متقاعد کند از حمایت بشار اسد، رئیسجمهوری سوریه دست بردارد؛ اما مسکو تاکنون هیچ نشانی از آمادگی خود برای انجام این کار نشان نداده است. ولادیمیر پوتین، رئیسجمهور روسیه، روز گذشته و همزمان با این مذاکرات از تخریب روابط بین ایالات متحده و روسیه صحبت کرد که به گفته او در ماههای اول ریاستجمهوری دونالد ترامپ شکل گرفته بود. او گفته بهویژه در بخش نظامی میزان اعتماد کاهش یافته است. رئیسجمهور روسیه، سهشنبه هم در یک کنفرانس خبری در کرملین گفت دشمنان بشار اسد در حال برنامهریزی برای حملات شیمیایی دیگری هستند تا دولت سوریه را بدنام کنند. اظهارات پوتین پس از آن مطرح شد که وزیر خارجه آمریکا در نشست وزرای خارجه گروه هفت در لوکای ایتالیا با اشاره به اینکه «دوران حکومت خانواده اسد رو به پایان است»، گفت: «روسیه با رژیم اسد، ایرانیها و حزبالله متحد شده. آیا این ائتلافی است که در درازمدت منافع روسیه را تأمین میکند؟». روز گذشته و در پایان نشست دو روزه وزرای خارجه گروه هفت در ایتالیا، اعضای این گروه برای تشدید تحریمهای روسیه و سوریه به توافق نرسیدند و آنطورکه منابع آگاه گفتهاند، ظاهرا این گروه تصمیم گرفته تا پایان تحقیقات درباره ماهیت حمله خانشیخون تحریم تازهای وضع نکند. درهمینحال به گفته برخی منابع آگاه، تیلرسون به نمایندگی از گروه هفت میخواهد در بخشی از گفتوگوهای خود با مقامهای روس این پیام را به مسکو منتقل کند که در ازای توقف حمایت این کشور از بشار اسد، غرب نهتنها تحریمهای جدیدی را علیه روسیه وضع نخواهد کرد، بلکه بازگشت روسیه به گروه هفت را در دستور کار خود قرار میدهد. سه سال پیش و پس از مداخله نظامی روسیه در اوکراین و الحاق کریمه به خاک روسیه، اعضای گروه هشت (هشت کشور صنعتی جهان) روسیه را از این گروه کنار گذاشتند و از آن به بعد این گروه به گروه هفت معروف شد. بااینحال از مواضع تند پوتین و دیگر مقامات روسیه درباره حمله آمریکا به پایگاه هوایی سوریه چنین برمیآید که روسیه چندان رغبتی به این پیشنهادها نشان نخواهد داد. یکی دیگر از اقدامات آمریکا که تنش میان مسکو و واشنگتن را افزایش میدهد، پیوستن کشور مونتهنگرو به سازمان پیمان آتلانتیک شمالی (ناتو) است. دونالد ترامپ، سهشنبه و همزمان با سفر تیلرسون به مسکو، سند پیوستن کشور اروپایی مونتهنگرو به ناتو را امضا کرد و مانع بالقوه بر سر عضویت این کشور حوزه بالکان را در این ائتلاف نظامی از میان برداشت. اکنون با پیوستن مونتهنگرو به ناتو بهعنوان بیستونهمین عضو این ائتلاف نظامی، روابط مسکو - واشنگتن بیش از گذشته با تنش همراه خواهد بود، زیرا مسکو عضویت این کشور در ناتو را «اقدامی تحریکآمیز» میداند.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.