|

وداع با آقای سردبیر در سربالایی خیابان جلفا

علیرضا بهنام

از میدان هفت‌تیر تا نزدیکی سینما آزادی، تمام خاطرات در سربالایی خیابان جلفا پیش چشمم ظاهر می‌شد؛ خاطراتی که وجه مشترکشان حضور مردی بود که از دو روز پیش دیگر در بین ما نیست. روز یکشنبه 20 فروردين 96 می‌رویم مردی را به خاک بسپاریم که روزنامه‌نگاران ایرانی بسیاری به او مدیون‌اند. محمد حیدری برای نسل من روزنامه‌نگاری تحلیلگر بود. مجله گزارش که با سردبیری او در دهه‌های 60 و 70 منتشر می‌شد، منبع عظيمي از تحلیل و ترجمه بود که در عصر پیشا‌اینترنت می‌توانست گرسنگان آگاهی را تا حد زیادی سیراب کند. وقتی در اواخر دهه 70 با روزنامه ایران‌ویج به عرصه خبر بازگشت، موفق شد نسل جدیدی از روزنامه‌نگاران مسئول و باوجدان را تربیت کند که بسیاری از آنها در سال‌های آتی سکان رسانه‌های فارسی‌زبان را در اقصا نقاط جهان به دست گرفتند. با این مقدمه انتظار این است که در بدرقه چنین استادی دیدارهای قدیمی با همین نسل، تازه شود. رسیدن به نزدیکی منزل استاد چنین امیدی را یکسره بر باد می‌دهد. اتوبوسی که ما را از مقابل منزل محمد حیدری به بهشت‌زهرا می‌برد، میزبان خانواده و دوستان هم‌دوره اوست و از هم‌نسلان من هیچ‌کس به آن نرسیده است. با مرور خیابان‌های تهران در کنار باقی‌مانده نسل اول روزنامه‌نگاری ایران، به زمانی می‌اندیشم که در يك خبرگزاری به حیدری گفته بودند باید نظر سیاسی مدیریت را در جهت‌گیری اخبار در نظر بگیرد. یادم آمد گفت: من روزنامه‌نگارم. خبر را صحیح و سالم به دست مردم می‌رسانم تا آنها خودشان درباره‌اش تصمیم بگیرند. به کسی که پیغام آورده بود، گفت به رئیس‌تان بگویید خبر نمی‌تواند جهت‌گیری داشته باشد. آنکه شما می‌گویید، تحلیل است؛ جایش هم در خبرگزاری نیست. شاید به همین دلیل بود که یک روز صبح وقتی به دفتر خبرگزاری رسیدیم، دیدیم صندلی‌اش خالی است و منشی تحریریه گفت آقای حیدری استعفا داده است. به دور و برم نگاه می‌کنم. به چهره کسانی که برای بدرقه پیکر محمد حیدری آمده‌اند. آنهایی که می‌شناسم از سنخ خود اویند؛ مردانی سرسخت و خستگی‌ناپذیر. با خودم می‌اندیشم چه تلخ که از نسل این آدم‌ها، همین‌ها باقی مانده‌اند. اتوبوس شهر را با خاطراتش پشت‌سر می‌گذارد و به قطعه نام‌آوران بهشت‌زهرا می‌رسد؛ جایی که حدود 10 سال پیش، با درگذشت همکار جوانم مهران قاسمی افتتاح شد و حالا پس از 10 سال تقریبا پر شده و مجبور است میهمانان جدیدش را در فواصل قطعه‌ها و راه‌های عبور پذیرا باشد. یادم می‌آید وقتی مهران می‌خواست مجله تحلیلی دریچه را منتشر کند، از من خواست برایش از محمد حیدری وقت ملاقات بگیرم تا از او هم مطلب بگیرد و هم راهنمایی. حالا محمد حیدری را آورده‌ایم چند ردیف این طرف‌تر کنار صاحب‌امتیاز مجله خواندنی‌ها و چند ردیف بالاتر از صادق آیینه‌وند و محمدعلی سپانلو به خاک سپرده‌ایم. چهره‌ها همه ماتم‌زده است. نمایندگان نسل جدید روزنامه‌نگاران یعنی سعید پویش، هادی حیدری و پژمان موسوی نیز اینجا به ما پیوسته‌اند. یکی از حضار میکروفون را به دست می‌گیرد؛ شعری در رثای حیدری می‌خواند و اجرای مراسم را بر عهده می‌گیرد. به دعوت او دکتر هوشنگ طالع، سردبیر مجله قدیمی خواندنی‌ها، پیش می‌آید و از خاطرات همکاری‌اش با محمد حیدری می‌گوید. بعد از او، نوبت به هوشنگ اعلم، سردبیر مجله «آزما» می‌رسد که از سرسختی حیدری و سازش‌ناپذیری‌اش می‌گوید و از اینکه تا آخرین لحظات عمر از نوشتن دست نکشیده است. سخنران آخر هم یکی از دوستان دیگر حیدری است که معرفی‌اش نمی‌کنند. او از جلسات هفتگی بررسی مسائل منطقه سخن می‌گوید که گویا تا هفته آخر عمر حیدری با اصرار او به شکل منظم جریان داشته است. در نهایت سرود‌ ای‌ ایران پایان‌بخش مراسم خاکسپاری مردی است که خود در روزگاری دیگر با زدن تیتر «شاه رفت» در روزنامه اطلاعات، پایان یک عصر را به جهانیان اعلام کرده بود. 40 سال بعد، سردبیر آن روزهای اطلاعات در حالی از یارانش جدا می‌شود که دیگر رسانه‌ای جز اکانتش در یکی از شبکه‌های اجتماعی ندارد.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.