|

قواعد بازی تغییر نمی‌کند

حملات موشکی آمریکا به یک پایگاه هوایی در سوریه جنگ داخلی در این کشور را تشدید کرد؛ هرچند دنیای عرب احساس می‌کند این حمله تغییری جدی در قواعد بازی ايجاد نمي‌كند. از شش سال پیش تاکنون سوریه شاهد نزاعی مستمر است که به ایجاد شکاف‌ها در سطح منطقه منجر شده است. صبح جمعه دو ناو آمریکایی موشک‌های کروز خود را به سمت یک پایگاه هوایی تحت کنترل نیروهای بشار اسد شلیک کردند. به ادعاي آمریکایی‌ها این حمله در واکنش به حمله شیمیایی دولت سوریه با گاز‌های سمی به خان شیخون بود که در جریان آن دست‌کم 70 نفر کشته شدند. خان شیخون در منطقه‌ای تحت کنترل مخالفان دولت سوریه قرار دارد. مقامات آمریکایی می‌گویند هدف از این حملات بازداشتن سوریه از تکرار حملات شیمیایی در آینده است و قصد توسعه دایره حضور آمریکا در جنگ سوریه را ندارد. این حملات واکنش‌های متفاوتی را از سوی ایران و عربستان سعودی که یکی دوست دمشق و دیگری دشمن آن به شمار می‌رود، داشته است. ایران و عربستان دو قدرت منطقه‌ای هستند که گروه‌های متفاوتی را در نزاع سوریه پشتیبانی مي‌كنند. این کشمکش در سایر کشورهای خاورمیانه نیز مشاهده می‌شود. عربستان سعودی حمله آمریکا را «شجاعانه» خواند و دونالد ترامپ را ستود. امارات متحده عربی نیز که عضو ائتلاف به رهبری آمریکا برای مبارزه با داعش در سوریه است، آن را ستود و گفت از این حملات حمایت می‌کند. اما ایران حملات موشکی آمریکا را محکوم کرد و آنها را «ضرباتی یک‌جانبه» خواند. خبرگزاری دانشجویان ایران به نقل از بهرام قاسمی، سخنگوی وزارت خارجه، نوشت: «چنین اقداماتی موجب تقویت تروریست‌ها در سوریه می‌شود و اوضاع را در این کشور و منطقه پیچیده‌تر می‌کند». این حمله قوی‌ترین اقدام مستقیم آمریکا در سوریه تاکنون به حساب می‌آید؛ هرچند تحلیلگران سیاسی عرب تردید دارند که چنین حمله‌ای بتواند تغییری عمده در نزاع سوریه یا در تلاش‌های موجود برای ایجاد صلح در این کشور ایجاد کند. با این حال چنین حملاتی نشان داد که ترامپ تا کجا می‌تواند پیش برود؛ این برای مردم آمریکا مهم است زیرا ترامپ پیش از این مخالفت خود را با سیاست‌های دولت پیشین آمریکا ابراز كرده بود. این حمله همچنین با مواضع سابق ترامپ مبنی‌ بر همکاری با روسیه که متحد اصلی بشار اسد رئیس‌جمهور سوریه است، تناقض دارد. زیرا ترامپ بارها تأکید کرده بود که تمایل دارد روابط خود را با مسکو بهبود ببخشد و در جنگ با داعش با این کشور همکاری کند. سیاست ترامپ درباره سوریه تاکنون به طور کامل بر این محور استوار بوده است. ترامپ درعین‌حال از سیاست‌های باراک اوباما انتقاد کرده بود که «خط قرمز» خود را کنار گذاشته است. اوباما تهدید کرده بود اگر اسد از سلاح‌های شیمیایی استفاده کند، به مواضع ارتش سوریه حمله خواهد کرد. در سال 2013 هنگامی که اسد موافقت خود را با کنارگذاشتن زرادخانه شیمیایی خود اعلام کرد، باراک اوباما نیز گزینه حمله نظامی را کنار گذاشت. عبدالعزیز الصقر، استاد دانشگاهی در عربستان سعودی و رئیس مرکز مطالعات خلیج‌فارس می‌گوید: «چنین ضرباتی نظام سوریه را سرنگون نمی‌کند. ولی یک رویکرد جدید را در دولت آمریکا نسبت به منطقه نشان می‌دهد. رویکردی که می‌گوید در صورت لزوم خود ابتکار عمل را به دست خواهد گرفت». در ماه‌های گذشته برخی از کشورهای غربی کمتر استراتژی قدیمی خود را تکرار کرده و خواستار برکناری اسد از قدرت می‌شدند. آنها درعین‌حال پذیرفته بودند که مخالفان اسد قدرت کافی برای سرنگونی او ندارند، اما بعد از حمله شیمیایی تعداد زیادی از کشورها به فکر پیداکردن چاره‌ای افتادند. مصطفی کامل‌السید، استاد علوم سیاسی دانشگاه الازهر در قاهره تردید دارد که حملاتی از این نوع تلاش‌های صلح را از بین برده باشد. او می‌گوید: «فکر نمی‌کنم این تغییری در سیاست آمریکا در قبال سوریه باشد. بلکه یک حمله محدود است و هدفش این است که جایگاه ترامپ را در داخل ایالات متحده قوی‌تر کند». در این میان عراق خود را در موضع سختی می‌بیند زیرا باید بین دو متحد خود یعنی ایالات متحده و ایران توازن برقرار کند. فاضل ابورغیف، تحلیلگر سیاسی بر این باور است: «طرف عراقی هرگز عجله‌ای برای واکنش به این حملات ندارد و می‌گوید ممکن است نتایجی معکوس در بر داشته باشد». در خیابان‌های بغداد برخی اقدامات ترامپ را نشانه دیگری از آن می‌دانند که ایالات متحده می‌خواهد بر خاورمیانه مسلط شود. صاحب یک مغازه که خود را قاسم معرفی می‌کند، می‌گوید: «او (ترامپ) می‌خواهد ایران را کنار بزند و پایگاه‌های نظامی آمریکا را در عراق تأسیس کند». منبع: رویترز عربی

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.