|

نبرد بین اقلیت آگاه و اکثریت ناآگاه

سعید برآبادی

پچ‌پچه‌ها شروع می‌شود، قرار است نارفیقی کنیم؛ قرار است نادیده بگیریم، قرار است دوستی را از دست بدهیم و نمی‌دانیم با این خیانت پنهان، مفهوم دوستی را هم از دست می‌دهیم. پچ‌پچه‌ها هنوز در جریان است؛ چه کسی به قربانگاه می‌رود؟ کدام یک از ما این توانایی را داریم که برای کشتنِ یکی دست به کار شویم؟ چه بهانه‌ای خواهیم آورد؟ پول؟ شهرت؟ زندگی؟ آینده؟ در نمایش «مافیا» یک گروه دوستی در سفر به ترکیه با مشکلی جدی روبه‌رو می‌شوند. یکی از اعضای این گروه به دلایلی نمی‌تواند همراه‌شان بیاید و دیگران باید دست به انتخاب بزنند که بمانند و حمایتش کنند یا سر به کار خویش ببرند و از مرز رد شوند. نمایش مافیا، نمایش آنهایی است که در برابر این واقعه سکوت کرده‌اند و از کنار آن رد شده‌اند. حالا وقت چشم‌برداشتن است. فاز روز شروع بازی می‌شود. روز و شروع زندگی زندگی به روال سابق ادامه دارد؛ ترس ازدست‌دادن جایگاه، ترس بی‌پولی و فقر، ترس آمدن بچه‌ای که مخل آینده است، ترس دیگر دوست داشته‌نشدن و‌ هزار و یک ترس دیگر. چشم برمی‌داریم و به زندگی باز می‌گردیم، یکی از میان ما رفته است، به ما چه؟ مگر ما مسئول زندگی دیگران هستیم؟ مگر آن بچه‌گدای سر کوچه را ما به دنیا آورده‌ایم؟ مگر آن معلول را ما به این وضع انداخته‌ایم؟ پس چرا باید از مرگ او، از فقر او، از بازداشت و زندانش ناراحت باشیم؟ تک‌تک ما در زندگی‌ هزار و یک مشکل داریم که نمی‌گذارد حتی به خودمان فکر کنیم و مراقب خودمان باشیم، چه رسد به دیگران. پس از گفتن حقیقت نباید ترسی داشت! اما چرا می‌ترسیم که خودمان را لو بدهیم؟ چرا می‌ترسیم بگوییم این ما بودیم که از کنارِ آن دوست گذشتیم و در شرایط سخت تنهایش گذاشتیم. ترس و لرز شروع می‌شود. در ظاهر، ما همان‌ها هستیم اما در انتهای وجدان‌مان، جلسه محاکمه‌ای برپاست و گاه ما را توی مخمصه می‌اندازد و به قول لاکان، هر بهانه‌ای باعث می‌شود که عذاب وجدان‌مان خودی نشان دهد؛ خواب آن دوست را می‌بینیم، در میهمانی‌ها، ناگهان نامش از دهانمان می‌پرد، یادمان می‌افتد که چه ویژگی‌های شخصیتی‌ای داشت و در مقایسه با آداب و رفتارش، خودمان را به بی‌اخلاقی متهم می‌کنیم. رودررو با اکثریت ناآگاه در ویکی‌پدیا، مافیا یا گرگینه یا آدم‌کش این‌چنین تعریف شده است: «یک بازی گروهی که نبرد بین یک اقلیت آگاه و یک اکثریت ناآگاه را شبیه‌سازی می‌کند. ایده «افروز فروزند» در نمایش «مافیا» هم همین است، جدال آدم‌ها در بازی مافیا برای یافتن حقیقت به جدالی درونی و گاه بیرونی بین هفت دوست بدل می‌شود که دو دوست خود را در فرودگاه تنها گذاشته‌اند و حالا او دیگر در بین‌شان نیست. این کشمکش‌های گروهی و این درگیری‌های فردی با وجدان، برای هر کدام از بیننده‌های این تئاتر، کاملا آشناست؛ به‌ویژه آنکه «منوچهر شجاع» با طراحی هوشمندانه صحنه و بابک قهرمانی با تهیه‌کنندگی بی‌دریغ خود از تیم بازیگری، زمینه‌های آن را به‌خوبی فراهم کرده‌اند. ممکن است هنوز دوستی را در فرودگاه تنها نگذاشته باشیم، ممکن است هنوز نارفیقی‌مان به مرگ رفیق ختم نشده باشد اما بعید نیست در بزنگاه‌های انتخاب، به جای انتخاب انسانیت و رفاقت، آینده و دغدغه‌های فردی‌مان را برگزیده باشیم و حالا با وجدانی خراش‌برداشته، مقابل خود بنشینیم و بپرسیم در بازی مافیایی زندگی، جزء اقلیت آگاه بودیم یا اکثریت ناآگاه و انتخاب‌مان، جان چه کسی را از بین برد.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.