«ترزا می» در ادامه تور خاورمیانهای به عربستان رفت
بریتانیای جهانی موهوم
مشاوران ترزا می، نخستوزیر بریتانیا و شخص او با دو واژه میخواهند مسیر خروج این کشور را از اتحادیه اروپا تعریف کنند: «بریتانیای جهانی». آنها امیدوارند خروج بریتانیا را از بزرگترین بازار مشترک جهان، با همکاریهای اقتصادی دوجانبه با دورافتادهترین کشورهای جهان جبران کنند. برای پیشبردن چنین طرحی و اطمینان از تأثیر حداکثری آن بر افکار عمومی بریتانیا، اعضای دولت این کشور دستبهکار شدهاند و ساختمان شماره 10 خیابان داونینگ را به مقصد کشورهای مختلف ترک کردهاند. «فیلیپ هاموند»، وزیر دارایی بریتانیا، برای ارتقای همکاریهای اقتصادی روز سهشنبه به هند سفر کرد، «لیام فاکس»، وزیر بازرگانی این کشور، به آسیای جنوبی شرقی و کشورهای حاشیه خلیجفارس رفت و ترزا می نیز خود را به اردن و عربستان سعودی رساند. همه این سفرهای خارجی برای بازاریابی سرمایهگذاریهای جدید در آستانه خروج این کشور از اتحادیه اروپاست؛ اما یکی از بحثبرانگیزترین سفرها، سفر ترزا می به عربستان سعودی است؛ سفری که به دلیل سابقه دیرینه عربستان سعودی در پشتکردن به حقوقبشر، جنجالآفرین شده و به انتقادها علیه ترزا می دامن زده است. با بالاگرفتن انتقادها و همزمان با تبلیغات گسترده دولت بریتانیا درباره منافع روابط تجاری دوجانبه، یکی از کمیتههای مشترک حقوقبشری متشکل از نمایندگان پارلمان بریتانیا، در گزارشی تأکید کردهاند حقوق بشر باید جزء کلیدی معادلات تجاری آینده بریتانیا پس از برگزیت باشد. در این گزارش از دولت بریتانیا خواسته شده برای قراردادهای تجاری با کشورها، استانداردهای بالاتری را در زمینه حقوق بشر در نظر بگیرد. گزارش کمیته حقوق بشر افزوده: «دولت بریتانیا باید در معاملات تجاری خود رعایت حقوق بشر را دستکم به همان اندازهای که درحالحاضر در اتحادیه اروپا رعایت میشود، تضمین کند. ما با علاقه این روند را دنبال میکنیم و بر این روند نظارت خواهیم داشت». بااینحال، ترزا می در جواب این انتقادها گفت: «برقراری ارتباط با عربستان سعودی بهتر از درحاشیهایستادن است. او در چارچوب دیدارهای رسمیاش در ریاض، با محمد بن نایف، ولیعهد و وزیر کشور عربستان سعودی، دیدار و حول محور موضوعاتی از قبیل راههای تقویت روابط دوجانبه و همکاری در همه زمینهها، همکاری مشترک در مبارزه با تروریسم و تحولات منطقهای و بینالمللی به بحث و تبادلنظر پرداخت. ترزا می روز سهشنبه و پس از دیدار دوجانبه با ولیعهد عربستان، از مذاکرات راهبردی ششماهه دو طرف برای بهراهانداختن معامله تجاری پس از خروج بریتانیا از اتحادیه اروپا خبر داد. فیلیپ هاموند، وزیر دارایی بریتانیا، بوریس جانسون، وزیر خارجه این کشور و لیام فاکس، وزیر بازرگانی این کشور، هم همه در ماههای آتی به عربستان سعودی سفر خواهند كرد تا بر اهمیت جایگاه عربستان سعودی برای بریتانیا تأکید کنند. این تأکید همهجانبه از سوی دولت بریتانیا، بسیاری از فعالان حقوقبشری و سیاستمداران این کشور را به این مسئله حساس کرده است. جرمی کوربین، رهبر حزب کارگر، بر این باور است رابطه بریتانیا و عربستان سعودی به مردم عربستانسعودی، بریتانیا و در ابعاد گستردهتر به مردم خاورمیانه آسیب میرساند. از ترزا می بارها خواسته شده رهبران عربستان سعودی را به خاطر بمباران این کشور در یمن تحت فشار قرار دهد. بر اساس گزارشها، بیش از 10هزار غیرنظامی در درگیریهای یمن کشته و بیش از سهمیلیون نفر آواره شدهاند. ترزا می در گفتوگو با بیبیسی از وضعیت حقوق بشر عربستان ابراز نگرانی کرده است؛ اما همزمان به توجیهکردن این رابطه پرداخته است: «بله، ما مسئله بشردوستان را مطرح خواهیم کرد. بر این باورم تهدیداتی را که متوجه زندگی مردم است، بشناسیم. ما از این موضوع با فرستادن کمک و پشتیبانی حمایت خواهیم کرد». بااینحال نخستوزیر بریتانیا بر این باور است بهجای دورشدن از عربستان، باید با این کشور تعامل، با مردم صحبت و درباره منافع بریتانیا بحث کرد. برخی بر این باورند که بریتانیا در ازای معاملات تجاری دوران پس از برگزیت، در حال زیرپاگذاشتن اصول خود است؛ اما ترزا می با رد این امر میگوید ما به روابط خود با کشورهایی ادامه میدهیم که دیرزمانی است برای ما مهم بودهاند. علیه ایران ترزا می در سفر اخیر خود به عربستان سعودی بار دیگر از فرصت استفاده و به ایران حمله کرد. او که آذرماه گذشته نیز در اختتامیه نشست سران شورای همکاری خلیج فارس در منامه، ایران را تهدیدی آشکار برای منطقه خلیج فارس خوانده بود، در سفر به عربستان، در گفتوگو با روزنامه سعودی «الریاض» بار دیگر بر این مدعای خود تأکید کرد و گفت: ما باید با کشورهایی که حالت نبود ثبات و استقرار را در منطقه تغذیه میکنند، مقابله کنیم. نخستوزیر انگلیس در پاسخ به این سؤال که چگونه میتوان دخالتهای ایران در جهان عرب و حمایت آشکارش را از تروریسم در منطقه متوقف کرد، اظهار کرد: برای اینکه بتوانیم تهدیدهای امنیتی جدید را مهار کنیم، باید با کشورهایی که حالت بیثباتی را در منطقه تقویت میکنند، مقابله کنیم. ما درباره فعالیتهای ایران برای ایجاد بیثباتی در منطقه، خیالپردازی نمیکنیم. وی در پاسخ به سؤال الریاض درباره نگرانی از برنامه هستهای ایران، گفت: ما با ایران توافقنامهای را امضا کردهایم تا احتمال دستیابی آن به سلاح هستهای را به مدت بیش از 10 سال خنثی کنیم. این توافقنامه به برچیدن 13هزار سانتریفیوژ و زیرساختهای مربوط به آن و ازبینبردن اورانیوم با درصد غنای 20 منجر شد. این امر برای امنیت منطقه بسیار مهم بود. با وجود این ما موظفیم فعالیتهای خصمانه ایران را در لبنان، عراق، یمن، سوریه یا هر کشور دیگری در حوزه خلیج فارس، مهار کنیم. بههمیندلیل به حمایت از کشورهای حاشیه خلیج فارس در قبال دخالتهای ایران ادامه خواهیم داد.
ترزا می به دنبال ترمیم چهره بریتانیا در خاورمیانه پیروز ایزدی. کارشناس اروپا سفر «ترزا می» به خاورمیانه و در کل تلاش بریتانیا را برای نزدیکی به این نقطه استراتژیک مهم جهان، به طور قطع باید به خروج این کشور از اتحادیه اروپا ربط داد. بههرحال آنها از این پس مناسبات تجاری خود را با کشورهای اروپایی در کمترین حالت خود خواهند دید و در این موقعیت، طبیعی است سعیشان را به کار بگیرند که با مناطق دیگر تعامل نزدیکی برقرار کنند تا با خروج از یورو، اقتصادشان آسیبی نبیند. به همین دلیل در کنار مذاکره با کشورهای حاشیه خلیجفارس، رایزنیهایی را هم برای همنشینی با کشورهای مهمی مانند چین و هندوستان، در برنامههای چند وقت اخیر خود گنجاندهاند تا از این طریق، از ضرر و زیانهای احتمالی آتی جلوگیری کنند. یک بُعد دیگر، این است که بریتانیا قصد دارد پس از خروج از اتحادیه اروپا، همچنان در مناسبات نظام بینالملل حرفهایی برای گفتن داشته باشد و دقیقا به همین دلیل بحرانهای سوریه و تلاش برای مقابله با تروریسم خاورمیانه را بهترین راهی میداند تا مانند چند دهه اخیر، خودشان را بهعنوان کشوری تأثیرگذار بشناساند تا بلکه از حاشیهنشینیای که با ویژگیهای این کشور همخوان نیست، گریز کنند. درباره «واکنش خاورمیانه به تعامل با بریتانیا» یادآوری این نکته بسیار مهم است که بههرحال، ساکنان حاشیه خلیجفارس نگاهی منفی به این کشور دارند و براساس باورهای تاریخی، انگلیسیها را مردمانی میشناسند که اعتماد به آنها، با متحملشدن هزینه برابر خواهد بود. البته آنچه در ذهن مردم میگذرد، لزوما با تصمیم تصمیمگیران کشورهای خاورمیانه همخوان نیست و دور از ذهن نیست که ترزا می، بهعنوان نخستوزیر بریتانیا، دولتهای منطقه را به همکاری و همراهی با کشور خودش ترغیب کند. همچنین درباره اینکه برگزیت برای بریتانیا ضرر بیشتری دارد یا کشورهای دیگر اروپایی، باید گفت اتحادیه اروپا عضوی بسیار مهم به لحاظ سیاسی را از دست داده است و به همین دلیل میتوان گفت وزن دیپلماتیک یورو با خروج انگلستانی که حق وتوی سازمان ملل را دارد، به طور چشمگیری کاهش پیدا کرده است و دقیقا به همین دلیل اروپاییها قبل از انتخابات داخلی این کشور تلاش زیادی کردند تا «رأی خروج» به سرانجام نرسد. در آن سو البته واضح است که انگلیس هم از این پس مانعهایی جدی در راستای صادرات خود به چشم خواهد دید و از آنجایی که صادرات یکی از ملزومات اصلی توسعه اقتصادی به شمار میرود، ساختار مدیریتی این کشور محکوم به این است که هرچه زودتر جایگزینی برای شرکای پیشین اروپایی خود پیدا کند و اجازه ندهد تا برگزیت، منافع انگلیس را با تحدید و در نتیجه تهدید روبهرو کند.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.