صنعتيشدن با پايش جغرافيايي انرژي
سعید ساویز . کارشناس نفت
انسان تکاملیافته به معنای امروزی پس از سپریکردن طفولیت ادراک، خیلی زود درصدد کنترل انرژی و مُسَخَّرکردن انواع آن برآمد، از کشف آتش و آزادکردن انرژی شیمیایی نهفته در چوب و برگ درختان گرفته تا مهار انرژی بادها با بادبان و استفاده از آسیابهای آبی و بادی، همه و همه روشهای مهار و استفاده از انرژیهای جاری و رایج طبیعت بودهاند. اما پس از انقلاب صنعتی، تقاضا برای انرژی بیشتر و بیشتر شد؛ بهطوریکه امروزه انواع سوختهای فسیلی و انرژیهای نو در اشکال مختلف در سرتاسر جهان برای رفاه بیشتر زندگی بشر استفاده میشود. کشور ما به سبب داشتن منابع عظیم نفت و گاز و سوختهای فسیلی، از مهمترین مراکز تولید انرژی است که به همین سبب غالب صنایع نیز مستقیم یا با واسطه به وجود همین منابع عظیم و البته ارزان هیدروکربوری وابستهاند. اما عدم اهتمام به حفظ محیط زیست و نبود تمایل در مدیریتهای ارشد صنایع، به منظور درنظرگرفتن بخشی از Capex (هزینه سرمایهای) برای احداث زیرساختهای لازم به منظور کاهش آسیبهای زیستمحیطی باعث بهوجودآمدن صدمات جبرانناپذیری در مناطق دارای صنایع وابسته به کربن شده است؛ از سویی وجود اقتصاد تکمحصولی و گردش اقتصادی و مالی کلان تنها از راه اقتصاد هیدروکربوری باعث شده است برای توسعه مناطق غیرصنعتی و کمتر توسعهیافته، تنها گزینه روی میز دولتها احداث واحدهای وابسته به صنایع نفت و گاز باشد. اما امروزه در جهان، بسیاری از کشورها اعم از توسعهیافته یا درحالتوسعه دارای منابع وافر انرژی فسیلی هستند و حتی همسایگان جنوبی ایران با برنامهریزی و سرمایهگذاری صحیح سعی در تغییر مسیر سیاستهای کلان انرژی خود، از فسیلی به انرژیهای پاک داشتهاند؛ مقولهای که در ایران به طور کلی مغفول مانده است. اینکه چگونه میتوان با شرایط موجود، آسیبهای ناشی از سوزاندن گازها را در فلر در صنایع هیدروکربوری کاهش داد و با شرایط موجود چگونه میتوان بدون بردن این فلرها به مناطق دیگر، توسعه و صنعتیشدن را به آنجا برد و از تمامی ظرفیتها برای ارتقای اقتصاد ایران استفاده کرد، سؤالی است که شاید جواب آن را باید در نقش وزارت نیرو جستوجو کرد؛ به اعتقاد نگارنده، وزارت نيرو و وزارت نفت با تشكيل يك كارگروه و تحقيق و تقسيم كار، ميتوانند راهكار علمي و خوبي براي اين مسئله پيدا كنند و اين راهكار ميتواند استفاده از نيروي الكتريسيته باشد. الکتریسیته شکلی از انرژی است که همه انواع دیگر انرژی به آن قابل تبدیلاند و اگرچه امکان ذخیرهسازی آن بهآسانی ممکن نیست، اما امکان انتقال آن بدون آلودگی و با یک هزینه معقول در داخل کشور و حتی بین کشورهای همسایه امکانپذیر است؛ بنابراین در گام اول تصور کنید که با ورود بخش خصوصی، از ظرفیتهای گازهای همراه که بدون استفاده سوزانده شده و تنها باعث آلودهکردن محیط زیست میشوند، استفاده شود و با راهاندازی واحدهای تولید برق گازی در مجاورت این منابع، ایجاد اشتغال درخور توجهی شود. از سوی دیگر، آنچنان که درباره انرژی خورشیدی در دولت یازدهم اتفاق افتاد، افزایش مشوقها و تضمین خرید محصول و تقبل حمایت در برابر نوسانات بازارهای جهانی و ارز، بخش خصوصی را به تولید انرژیهای پاک خورشیدی، بادی و انرژی امواج دریا تشویق کرد. در دست دیگر با حمایت و اختصاص سوبسیدهای جذاب، بخشی از سرمایههای داخلی و متخصصان مرتبط را به سمت تولید انرژی از زباله ترغیب کرد که هم مسئله آلودگیهای زبالهها حل شود و هم با این روشها بدون نیاز به انتقال و کشاندن پتروشیمیها و واحدهای صنعتی کربنی به نقاط مختلف کشور، به فراخور وجود پتانسیلهای موجود آن سرزمین، بتوان صنعت و شغل ایجاد کرد. این همان پایش جغرافیایی و اقتصادی و کشف ظرفیتهای بالقوه اقلیمی در زمینه انرژی است که تاکنون در مسیر توسعه صنایع کشور ما به دلیل وجود گزینههای اندک در سبد توسعه انرژی به شایستگی انجام نشده است.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.