|

توفیقِ خاطره جمعی

گیتی صفرزاده: تبدیل‌شدن به خاطره جمعی مردم کاری نیست که از عهده هر نشریه یا هر اثر هنری بربیاید. روزنامه توفیق از نشریاتی بود که به این جایگاه دست یافت. شاید برای نسل جدید که فقط نامی از توفیق شنیده باشند توضیح این نکته بد نباشد که روزنامه توفیق در حقیقت یک نشریه طنز و فکاهی هفتگی بود که در دوران تقریبا 50ساله انتشار خود از سوي اعضای خانواده توفیق، توانست به خاطره جمعی مردم تبدیل شود. گرچه از زمان انتشارش تا توقیف آن در سال 1350 سال‌هایی منتشر نشد اما توانست در یک دوره نسبتا طولانی در تاریخ مطبوعاتی ایران، تصویری صمیمی، مردمی و دوست‌داشتنی از خود در خاطر مردم حک کند. شوخی و فکاهه فی‌نفسه قابلیت ارتباط با توده مردم و تأثیرگذاری عمیق دارند اما حتما تنها استفاده از این زبان باعث ماندگاری توفیق نشد. همدلی با خواسته‌‌های مردم، هوشیاری و زیرکی در بیان مطالب و همراه‌بودن با وقایع و اتفاقات روز و مورد توجه مردم قطعا از عوامل محبوبیت این نشریه بود. علاوه بر اینها ساختن هویت ویژه و نشان‌هایی برای ارتباط‌گرفتن با مردم هم در ماندگاری‌اش مؤثر بود؛ از ساختن شخصیت‌هایی مثل کاکاتوفیق گرفته تا شعار معروف خرید نشریه توفیق در شب جمعه و راه‌اندازی حزب خران. همچنین توفیق توانست با مجموعه‌ای از فعالیت‌ها مثل انتشار ماهنامه و سالنامه و کتاب توفیق، کار خود را پویاتر کند و از یک نشریه صرف به صورت یک نهاد مطبوعاتی درآمد. همچون هر جریان تأثیرگذار و قدرتمند دیگری، توفیق توانست با شناسایی و جذب نیروهای مستعد و جوان میراثی برای طنز و کاریکاتور باقی بگذارد که بخشی از آن نیروهایی بود که سال‌های جوانی خود را در تحریریه این نشریه سپری کردند و بعدها تبدیل به قلم‌های توانای این عرصه شدند؛ افرادی مانند عمران صلاحی، مسعود کیمیاگر و کیومرث صابری‌فومنی (گل‌آقا) که سال‌هایی معاون حسین توفیق بود، کسی که درگذشت او در هفته گذشته بهانه یادآوری نام و یاد نشریه توفیق شد. حسین توفیق یکی از سه برادران توفیق بود که از سال 1337 انتشار این نشریه را بر عهده گرفت و سمت سردبیری را در این نشریه داشت. درگذشت او در 88سالگی باعث شد بار دیگر یاد و نام توفیق در اذهان مردم زنده شود. گرچه باز افسوس اینکه یکی از چهره‌های تأثیرگذار مطبوعات ایران بدون به‌جاگذاشتن کتابی از خاطرات و تجربیات خود- حداقل چاپ‌شده- از میانمان رفته است. ارج‌گذاشتن به کسانی که نقشی در ساختن خاطره جمعی برای مردم کشوری را دارند، ارج‌گذاشتن به نقشی است که انسان‌ها برای ارتباط با یکدیگر و ساختن دنیایی صمیمانه و انسانی‌تر بر عهده می‌گیرند و چه بهتر که این نقش با نشاندن لبخند در خاطرها جاودان شود.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.