حمایت از تولیدکننده در گرو توسعه صادرات
فرهاد دانشور*
جا دارد این روزها که تنور حمایت از کالای داخلی داغ است به بحث توسعه صادرات هم توجه شود. نکته حائزاهمیت در این میان نبود توجه کافی بعضی از تولیدکنندگان داخلی به بازارهای کشورهای منطقه است. با اینکه محصولات ایرانی در سالهای گذشته به کشورهایی همچون عراق و افعانستان راه یافتهاند اما همچنان جای خالی بسیاری از این اجناس باوجود اینکه از ظرفیت مناسبی هم برخوردار هستند در بازار وسیع همسایههای شمالی از جمله آذربایجان احساس میشود. بهعنوان مثال کیف و کفش و محصولات چرمی ایران از این ظرفیت برخوردارند که سهم قابل توجهی از بازار این کشورها را به دست آورند اما به نظر میرسد که تولیدکنندگان برنامه چندانی برای رقابت در سطح بینالمللی ندارند. ممکن است که میزان تولید این صنعت صرفا جوابگوی مصرف داخلی باشد اما این موضوع ضعف برنامهریزی و نبود نگاه به آینده را توجیه نمیکند. هر برند و محصولی مشتری خاص خود را دارد بنابراین حضور کشورهای رقیب در بازار منطقه هم نباید موجب دلسردی تولیدکننده و صادرکننده ایرانی شود. اگر خودروی ایرانی جای خود را در بازارهای منطقه مییابد چرا محصولات خوشنامی همچون کفش نتوانند. بررسی آمار کمیته گمرک آذربایجان نشان میدهد که حجم واردات این کشور در ماه ژانویه بیش از450 میلیون دلار بوده و واردات کفش سهم سهمیلیون 750هزاردلاری را به خود اختصاص داده است. با اینکه حجم صادرات ایران به آذربایجان در ماه ژانویه افزایش چشمگیری داشته است اما سهم محصولات ایرانی از واردات کل آذربایجان در این مدت حدود سه درصد بود که در مقایسه با رقبایی مانند روسیه با بیش از 18 درصد و ترکیه با سهمی بیش از 14 درصد همچنان ناچیز است. در صحبتهایی که اخیرا با حداقل دو تولیدکننده بزرگ کفش ایرانی در مورد لزوم برنامهریزی برای حضور در بازار کشورهای منطقه سیایاس داشتم به این نتیجه رسیدم که هیچ برنامه و افق روشنی برای رقابت در این حوزه ترسیم نشده است. این درحالی است که اتحادیه تولیدکنندگان کفش تبریز کمپین خوبی جهت حمایت از تولیدکننده داخلی آغاز کرده اما پرواضح است که چنین تلاشهایی در غیاب برنامهریزی مناسب و تعیین استراتژی کارا در درازمدت تأثیر خود را از دست خواهند داد. جا دارد صاحبان صنایع و تولیدکنندگان با توجه به موقعیت جغرافیایی و شرایط مناسب سیاسی موجود بین دولتها نگاهی هم به بازار همسایههای شمالی داشته باشند. در طول سال گذشته چندین نمایشگاه و همایش اقتصادی بهمنظور معرفی فرصتهای سرمایهگذاری با همکاری دستگاههای دولتی در باکو برگزار شد که جای خالی جامعه کفش ایران در این رویدادها مشهود بود. براساس آمار رسمی آذربایجان درحالحاضر ایرانیان بخش یا تمام سهام 538 شرکت آذربایجانی که در حوزههای مختلف اقتصاد این کشور فعالیت دارند را در اختیار دارند. از طرفی حجم سرمایهگذاری ایران در اقتصاد آذربایجان بالغ بر دومیلیارد و 700میلیون دلار اعلام شده و حجم مبادلات اقتصادی بین دو کشور در سال گذشته میلادی با 70 درصد افزایش از مرز 300میلیون دلار عبور کرده است. ارزش صادرات آذربایجان به ایران در این مدت کمتر از 50میلیون دلار بوده است. در این مدت آذربایجان در ردیف 15 شریک برتر صادراتی ایران قرار داشته است.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.