دانش و سیاست در آمریکا
فراموشی علم
محمود اعجازی
اتمام دوران ریاستجمهوری یک نفر و آغاز ریاستجمهوری دیگری، اتفاقی تماما سیاسی است، اما این اتفاق در مورد ریاستجمهوری «دونالد ترامپ» جنبههای دیگری نیز یافته و بر بسیاری از حوزههای دیگر نیز اثر گذاشته است از جمله حوزه مدیریت علمی در حالت عادی بیشترین فاصله را با سیاست دارد. اینکه «دونالد ترامپ» با دنیای علم و فناوری بیگانه است، چندان عجیب نیست، موضوع مهمتر آن است که وی تا حدود زیادی با دنیای سیاست نیز بیگانه است. «ترامپ» حتی از دوران تبلیغات انتخاباتی خود، نظرهای ضدعلمی بسیاری را بیان کرده بود، اما چون تا آخرین روزها، کسی گمان نمیبرد که وی برای ریاستجمهوری انتخاب شود، این اظهارنظرها را جدی نمیگرفتند، اما اکنون که وی برای ریاستجمهوری انتخاب شده است، هر نظر و عمل وی، تأثیرهای مستقیم و غیرمستقیم بسیاری دارد، وضعیت تا حدود زیادی فرق کرده است. رفتارهای ضدعلمی «ترامپ» را در چند حوزه میتوان دستهبندی کرد: انکار واقعیت پذیرفتهشده علمی مانند رد پدیدههایی مانند گرمایش جهانی و تأثیر فعالیتهای انسان در بهوجودآمدن آن. هرچند هماکنون بسیاری از کشورهای جهان به دلیل تأثیر زیانبار استفاده از سوختهای فسیلی بر محیط زیست، به دنبال منابع انرژی نوین و تازه هستند، «ترامپ» صرفا به دلیل ارزانی سوخت فسیلی و پرهزینهتربودن انرژهای نو، همچنان بر ادامه استفاده از سوختهای فسیلی تأکید میکند و مدعی میشود ادعای تأثیر فعالیتهای انسان بر گرمایش جهانی، توطئهچینیهاست برای ایجاد مانع در راه پویایی اقتصاد و صنعت آمریکا. باور ادعای نادرست تأثیر واکسن سهگانه بر افزایش احتمال ابتلا به اُتیسم و ترویج آن. چنین ادعایی زمانی مطرح شده بود، اما دانشمندان بعدها نشان دادند که این ادعا نادرست است. گفتنی است زمانی والدینی که این ادعا را باور کرده بودند، از واکسیناسیون فرزندانشان خودداری میکردند که موجب افزایش کودکان مبتلا به سرخک شده بود. تصمیمگیریهای غلط سیاسی و مدیریتی مانند ممنوعیت ورود اتباع چند کشور از جمله ایران به خاک آمریکا. با توجه به حضور بسیاری از ایرانیان و اهالی دیگر کشورها در جایگاههای مهم علمی و پژوهشی آمریکا، این تصمیم با مخالفتهای بسیاري از مدیران علمی و البته شهروندان عادی مواجه شد. باوجود آنکه ناسا یکی از مهمترین سازمانهای علمی-پژوهشی جهان است که دستاورد بسیاری داشته، «ترامپ» بر این باور است که پژوهشهای این مؤسسه اهمیت چندانی ندارد و آمریکا باید به دغدغههای مهمترش خود رسیدگی کند مانند آسفالت خیابانهای نیویورک.بههمیندلیل بسیاری از طرفداران محیط زیست، پژوهشهای فضایی و مواردی مانند این، نگران هستند که پیامدهای بیتوجهیهای «ترامپ»، دامنگیر پژوهشهای علمی شود. به باور آنها، ریاستجمهوری «ترامپ»، فاجعهای در دنیای علم است. آنها میگویند تحلیلهاي بودجههایی که او به سازمانها، نهادها و مؤسسههای علمی اختصاص داده است، نشان میدهد که این مؤسسهها با کسری شدید بودجه مواجه خواهند شد و ممکن است کنگره هم (که با دولت سازگار و همفکر است) برخی از این طرحها را تصویب کند، اما از طرف دیگر بسیاری بر این باورند که هرچند «ترامپ» دیدگاههای ضدعلمی دارد، اما رئیسجمهور بهتنهایی همهکاره نیست و بهتنهایی نمیتواند در بسیاری از حوزهها و بهویژه حوزههای تخصصی اعمال نفوذ کند، چراکه در آمریکا تصمیمگیریها در بسیاری از موارد اینچنینی، برعهده سازمانها و نهادهاست و آنها میتوانند تصمیمهای غلط رئیسجمهور را اصلاح کنند.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.