|

از کلاهبرداری یقه‌سفیدها تا ...

نعمت احمدی

امروز گروه‌های کلاهبردار و سارق به سمت‌وسوی استفاده از تجهیزات مدرن رفته‌اند به‌طوری‌که دیگر به این نوع کلاهبرداری‌ها، کلاهبرداری یقه‌سفیدها یا سرقت مدرن می‌گویند. خانمی با لپ‌تاپ و تجهیزات به‌ظاهر اداری به منزل فردی مراجعه می‌کند و با ظاهری موجه او را قانع می‌کند که برای سرشماری، نظرسنجی، کمک به مؤسسات حمایتی و... آمده است. در باز می‌شود و تا ساکنِ منزل بخواهد به خود بجنبد، داروندارش را ربوده‌اند.

گسترش این نوع سرقت‌ها را باید در وضعیت جامعه‌مان ارزیابی کنیم. ما در جامعه‌ای هستیم که بین سنت و مدرنیسم گیر کرده؛ سنتی که پدران ما را مجاب می‌کند داش آکل‌وار با تار سبیلی به هم متعهد شوند و مدرنیسمی که فست‌فود را در محل تحویل می‌دهد، مأموران سرشماری و آب و گاز را روانه در خانه‌ها می‌کند و به‌نوعی مرز بین اعتماد و بی‌اعتمادی در حال ازبین‌رفتن است. دراین‌میان این قانون است که باید پا به میدان بگذارد و از شهروندان چنین جامعه‌ای در برابر کلاهبرداری‌های مدرن حمایت کند. تغییر رویکرد مجرمان به استفاده از ابزارهای مدرن برای رسیدن به نیت شوم‌شان، موارد و مصدایق فراوانی دارد که شاید جای آن در این مجال اندک نباشد، اما سؤال این است که قانون در چنین شرایطی چطور می‌تواند از شهروندان حمایت کند؟آیا باید چنین کلاهبرداری‌هایی را یک سرقت عادی دانست یا سرقت محرز (یعنی سرقتی که مشمول حد می‌شود)؟ آیا باید ورود به عنف را جزء موارد محکومیت دانست یا نه؟ آیا به طور کلی چنین شیوه‌های دزدی را می‌توان کلاهبرداری (یعنی به‌کار‌بردن متقلبانه در جهت ربودن مال دیگران) دانست؟ جعل عنوان است یا سرقت؟ امروز موضوعات جدیدی به وجود آمده‌اند که قوانین سنتی و عمومی ما را تحت‌الشعاع خود قرار می‌دهند. به عبارت دیگر الان در زمانه‌ای هستیم که موضوعات مستحبسه به سرعت متنوع می‌شوند و ما در باب قانون‌گذاری مانده‌ایم. اما نباید از یاد برد جامعه ما همان‌طور که در حال گذار از سنت به مدرنیسم است، مشکل اقتصادی شدیدی نیز دارد به‌طوری‌که امروز با وجود انباشت پول در جامعه، چرخه تولید و کسب‌وکار در رکود به سر می‌برد و همه به دنبال این هستند که پس‌اندازی فراهم کنند و با سود بانکی‌اش، خوش بگذرانند. آیا کسانی که به‌حق دلواپس وجوه فرهنگی و دینی زندگی مردم هستند، می‌توانند بگویند چطور یادشان رفت صندوق میزان و پدیده شاندیز که خسارت‌های اقتصادی و پولی شدیدی به مردم وارد کرد، زیر گوش‌شان شکل گرفت؟ آیا نمی‌توان حرکت به سوی چنین کلاهبرداری‌های مدرن را نوعی چرخش فرهنگی در زندگی مردمی دید که دنبال گذران زندگی خود در شرایط اقتصادی امروز هستند؟ راستی از میان کارمندان غیررسمی کسی تابه‌حال حساب کرده که بابت هر ساعت کارش چقدر دستمزد می‌گیرد و این رقم آیا بیشتر از 30 هزار تومان است؟

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.